ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ 2011

23-25 Σεπτεμβρίου 2011

                                             ΚΡΙΣΕΙΣ

                       Συνέχειες και ασυνέχειες στην Ιστορία

 Για δέκατη έβδομη συνεχή χρονιά οι Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς μας προσκαλούν να επισκεφθούμε αρχαιολογικούς χώρους, μουσεία και μνημεία που συνήθως δεν βρίσκονται στους πρώτους προορισμούς των πολιτιστικών διαδρομών μας. Σ’ ολόκληρη την Ευρώπη, κάθε χρόνο, ένα Σαββατοκύριακο του Σεπτεμβρίου ανοίγουν τις πόρτες τους μνημεία, μουσεία και αρχαιολογικοί χώροι και με συναυλίες, γιορτές, εκθέσεις, ξεναγήσεις, εκπαιδευτικές δράσεις δίνουν την ευκαιρία στους επισκέπτες να έρθουν σε επαφή με την πολιτιστική κληρονομιά με τρόπους πιο άμεσους, ευχάριστους και διασκεδαστικούς.

 Η ενίσχυση της κοινής ευρωπαϊκής ταυτότητας είναι ο βασικός στόχος του θεσμού και επιτυγχάνεται μέσα από την προβολή των ιδιαιτεροτήτων κάθε λαού, κάθε μεγαλύτερης ή μικρότερης πολιτισμικής ομάδας και την προώθηση ενός διαπολιτισμικού διαλόγου.

 Στην Ελλάδα φέτος, η πρόσκληση γίνεται με ένα θέμα εξαιρετικά επίκαιρο, όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά και για ολόκληρη την Ευρώπη, προσφέροντας μια ευρεία πλατφόρμα προσεγγίσεων και ερμηνειών. Το τριήμερο 23-25 Σεπτεμβρίου και σε 24 σημεία σε όλη την Ελλάδα, οι κρίσεις (οικονομικές, κοινωνικές, πολιτικές, ιδεολογικές κ.ά) που διαχρονικά και συγχρονικά έχουν εμφανιστεί στην Ιστορία, καθώς και ο τρόπος που αυτές αποτυπώθηκαν στα έργα του υλικού πολιτισμού, αποτελούν την αφορμή να «διαβάσουμε» το παρελθόν κάτω από ένα άλλο φως, πιο ανήσυχο, ταραγμένο, δυναμικό.

 Το Σαββατοκύριακο του εορτασμού (24-25 Σεπτεμβρίου) η είσοδος στους αρχαιολογικούς χώρους και τα μουσεία είναι ελεύθερη. Η Παρασκευή είναι αφιερωμένη κυρίως στα σχολεία.

Αναλυτικά, το πρόγραμμα εκδηλώσεων έχει ως εξής:

1.      Αθήνα, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

23 Σεπτεμβρίου – 27 Νοεμβρίου 2011

            «Μεταβατικές περίοδοι της Ιστορίας και Αρχαιολογία»

Μικρή περιοδική έκθεση με αντικείμενα από τις συλλογές του Μουσείου (αίθουσα 39 στο ισόγειο) 

Θεματική ξενάγηση για το ενήλικο κοινό στο μικρό Αμφιθέατρο του Μουσείου την Παρασκευή 23/9 (12.00-13.00).

Απαραίτητη η δήλωση συμμετοχής (τηλ. 210-8217724)

      e-mail. eam@culture.gr

            www.namuseum.gr

2.   Αθήνα, Επιγραφικό Μουσείο

23-25/9/2011

«Κρίσεις στην αρχαία Ελλάδα»

Ξενάγηση σε επιλεγμένα μνημεία

Θεατρική παράσταση με τίτλο «Dance me to the end of Greece #1» με κείμενα ξένων περιηγητών και τη σκηνοθετική καθοδήγηση της Κυριακής Σπανού στο αίθριο του Μουσείου.

Τηλ. 210-8217637

e-mail. ema@culture.gr

3. Αθήνα, Αρχαιολογικός χώρος Μουσών – Πνύκας – Νυμφών

23, 24 Σεπτεμβρίου 2011

«Τα τείχη αφηγούνται». Μια αφήγηση της ιστορίας της πόλης της Αθήνας με σκηνικό τα τείχη της.

Ξενάγηση για σχολικές ομάδες δημοτικού και ανάγνωση παραμυθιών από τον ηθοποιό Σπύρο Μπιμπίλα (23/9)

Ξενάγηση για το κοινό από την αρχαιολόγο κ. Όλγα Δακουρά-Βογιατζόγλου επικεντρωμένη στα κατάλοιπα της διαδρομής του τείχους του Διατειχίσματος που σώζεται στις κορυφές των τριών λόφων. Η ξενάγηση εμπλουτίζεται με δρώμενο που θα πραγματοποιηθεί στο άνδηρο Πικιώνη με φόντο την τειχισμένη Ακρόπολη. Ηθοποιοί θα αναγνώσουν τα κείμενα του Δ. Σουρμελή με την περιγραφή της πολιορκίας της Ακρόπολης από τον Κιουταχή, σε διδασκαλία Γιώργου Μιχαηλίδη. Η Ελληνική Βυζαντινή χορωδία του Λυκούργου Αγγελόπουλου θα εμπλουτίσει την εκδήλωση με χορικά αποσπάσματα από την Αντιγόνη του Σοφοκλή, σε διδασκαλία Αντώνη Αετόπουλου και σύνθεση Δημήτρη Καραλή. (24/9 και ώρα 17.00-20.00).

Σημείο συνάντησης στη συμβολή των οδών Πνυκός και Οτρυνέων (Αστεροσκοπείο Αθηνών).

Τηλ. : 210-9240549, 210-9238747

aepka@culture.gr

4.       Αθήνα, Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο (μόνιμη έκθεση)

      23 και 25/9/2011

      «Έχει ο καιρός γυρίσματα: Εικονομαχία, Άλωση, Νεότερη Εποχή»

Θεματική διαδρομή στη μόνιμη έκθεση για μικρούς και μεγάλους. (Προσαρμογή του θέματος για μαθητικό κοινό της ΣΤ΄ Δημοτικού και της Γ΄ Γυμνασίου (23/9)

      Τηλ. 2132139507

        edu@byzantinemuseum.gr

www.byzantinemuseum.gr

 

5.                  Αθήνα, Νομισματικό Μουσείο

23, 24 Σεπτεμβρίου 2011

«Νομίσματα σε εποχές κρίσης ή ευημερίας».

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα για σχολικές ομάδες Γυμνασίου στις 23/9. (Συμμετοχή κατόπιν συνεννοήσεως)

Παρουσιάσεις για το ευρύτερο κοινό στις 24/9. (ώρα 11.00 και 13.00. Συμμετοχή κατόπιν συνεννοήσεως).

Τηλ. 210-3632057

e-mail. nma@otenet.gr

            www.nma.gr

6.                  Αθήνα, Μουσείο Ελληνικής Παιδικής Τέχνης (Κόδρου 9, Πλάκα)

24/9/2011 (11.00-13.00)

            «Κάτω από το δέντρο κάποτε και σήμερα»

Θεατρικό εργαστήριο για παιδιά Β΄, Γ΄ και Δ΄ Δημοτικού με αφορμή το διήγημα του Αλ. Παπαδιαμάντη «Υπό την βασιλικήν δρυν» και την έκθεση με έργα ζωγραφικής και κατασκευές παιδιών «Αν τα δέντρα μιλούσαν».

Τηλ. 210-3312621

contact@childrensartmuseum.gr

7.                  Αθήνα, Ελληνικό Παιδικό Μουσείο

24,25/9/2011

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα για μαθητές όλων των τάξεων του Δημοτικού με τίτλο «Μια ημέρα στην αγορά» με σκοπό την εξοικείωση των παιδιών  με την οικονομία ως κομμάτι της καθημερινότητας, τις βασικές λειτουργίες της αγοράς, τη διαφορά της κατανάλωσης από την υπερκατανάλωση, καθώς και την «άσκηση» σε τρόπους ορθής διαχείρισης των οικονομικών πόρων της οικογένειας.

Θα πραγματοποιούνται δύο εκπαιδευτικά προγράμματα την ημέρα: 11.00-12.30 και  13.00-14.30)

            Απαραίτητη η δήλωση συμμετοχής (τηλ. 210-3312995)

e-mail. info@hcm.gr ,  www.hcm.gr

8.                  Αθήνα, Μουσείο της πόλεως των Αθηνών (Ίδρυμα Βούρου - Ευταξία)

23/9/2011

«Φιλελληνισμός και η Αθήνα, πρωτεύουσα του νέου Ελληνικού Κράτους»

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα, το οποίο θα πραγματοποιείται κάθε Τετάρτη καθ’ όλη τη διάρκεια του σχολικού έτους 2011-2012.

Τηλ. 210-3231397

e-mail. mveathen@otenet.gr

www.athenscitymuseum.gr

9.                  Αθήνα, Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. &Μ. Θεαχαράκη

24, 25 Σεπτεμβρίου 2011

Ξενάγηση στην έκθεση για τον Οδυσσέα Ελύτη από την Ιουλίτα Ηλιοπούλου και τον Τάκη Μαυρωτά. (24/9, ώρα 12.30-14.30)

Διάλεξη της Ελίζας Πολυχρονιάδου «Η εικαστική δημιουργία σε εποχή οικονομικής κρίσης. Η περίπτωση της αγιογράφησης της Μητρόπολης της Άμφισσας από τον Σπύρο Παπαλουκά (24/9, ώρα 18.00-19.00). Ακολουθεί ξενάγηση στη μόνιμη έκθεση έργων του Σπ. Παπαλουκά

Παρουσίαση του βιβλίου του Παναγιώτη Τσιρίδη «Ο κώδικας του κοντού δράκου» (25/9, ώρα 12.00-14.00)

Τηλ. 210-3611206

            www.thf.gr

10.              Θεσσαλονίκη, Αρχαιολογικό Μουσείο

23-25/9/2011

«Μια πόλη σε κρίση: Η Θεσσαλονίκη στη δίνη του ρωμαϊκού εμφυλίου πολέμου»

23/9: Εκπαιδευτικό πρόγραμμα για μαθητές ΣΤ΄ Δημοτικού. Οι μαθητές, στο ρόλο των κατοίκων της Θεσσαλονίκης του 1^ου μ.Χ. αιώνα, καλούνται να επιλύσουν ένα πρόβλημα: πρέπει να βρουν τρόπο να εξευμενίσουν το νικητή του ρωμαϊκου εμφυλίου πολέμου, τον Οκταβιανό Αύγουστο, γιατί δυστυχώς, κατά τη διάρκεια του πολέμου είχαν υποστηρίξει τον αντίπαλό του, Μάρκο Αντώνιο.

24/9: Εκπαιδευτικό πρόγραμμα με το ίδιο περιεχόμενο, προσαρμοσμένο για γονείς και παιδιά (κατόπιν συνεννοήσεως)

25/9: Ελεύθερη περιήγηση επισκεπτών με τη βοήθεια εκπαιδευτικού

      Τηλ. 2310-830538

      info.amth@culture.gr

      www.amth.gr

11.              Θεσσαλονίκη, Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού

23-25/9/2011

Θεματική ξενάγηση σε αντικείμενα της μόνιμης έκθεσης, που απηχούν κρίσεις διάφορων ειδών.

Παιχνίδι ρόλων με τίτλο «Η αδελφότητα» για ενήλικες και οικογένειες με παιδιά από 11 χρόνων και πάνω. Το παιχνίδι, που σχεδιάστηκε και θα υλοποιηθεί από τη δημιουργική ομάδα Gamecraft, εμπλέκει τους συμμετέχοντες σε μια αναπάντεχη ιστορία μυστηρίου με επίκεντρο τον έλεγχο της κεντρικής εξουσίας στη Θεσσαλονίκη.

Εργαστήριο δραματοποίησης με τίτλο «Εξιχνιάζοντας μυστήρια στη Θεσσαλονίκη της Εικονομαχίας», που απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας 12-14 χρόνων. Διαδραματίζεται στη Θεσσαλονίκη την κρίσιμη περίοδο της Εικονομαχίας. Μέσα από παιχνίδια ρόλων και θεατρικές τεχνικές και με βοηθούς του τους νεαρούς συμμετέχοντες του εργαστηρίου, ο πρωταγωνιστής θα προσπαθήσει να οδηγηθεί στη λύση του μυστηρίου

Τηλ. 2313306400

e-mail. mbp@culture.gr

http://www.mbp.gr

12.              Βυζαντινό Μουσείο Βέροιας

23-25/9/2011

«Τα γεγονότα των κρίσιμων καταλήψεων της πόλης της Βέροιας στο 14^ο αιώνα και η καλλιτεχνική παραγωγή της περιόδου». Η κρίσιμη πολιτικά και οικονομικά για το Βυζάντιο και ειδικά για την πόλη της Βέροιας περίοδο του 14^ου αιώνα με οδηγό τα ιστορικά κείμενα της εποχής και την απτή μαρτυρία της καλλιτεχνικής παραγωγής  των φορητών εικόνων της περιόδου. Οργανωμένες θεματικές ξεναγήσεις

Ομιλία με θέμα την κρίση του 15^ου αιώνα στο Βυζάντιο (Φίλοι του Βυζαντινού Μουσείου Βεροίας)

Τηλ. 23310-29737

11eba@culture.gr

13.              Καρδίτσα, Αρχαιολογικό Μουσείο Καρδίτσας

23-25/9/2011

«Κρίσεις. Συνέχειες και ασυνέχειες στην αρχαία πόλη των Γόμφων Ν. Καρδίτσας»

            Θεματικές ξεναγήσεις σχετικά με την περίπτωση των αρχαίων Γόμφων.

Τηλ. 24410-61564

ldepka@culture.gr

14.              Ιωάννινα, Αρχαιολογικό Μουσείο Ιωαννίνων

23-25/9/2011

«Αγωνίες θνητών – χρησμοί θεών»

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα για μαθητές Α΄ και Β΄ Γυμνασίου

Θεματικές ξεναγήσεις για ενήλικες

Τηλ. 26510-01089

e-mail. ibepka@culture.gr

15.              Ηγουμενίτσα, Αρχαιολογικό Μουσείο

23/9/2001

«Οι πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές κρίσεις στην ιστορία της Ηπείρου

Θεματικές ξεναγήσεις για τις πολιτικές, οικονομικές, κοινωνικές και προσωπικές κρίσεις στις θεματικές ενότητες του Μουσείου: ιστορική διαδρομή – οικισμοί – δημόσιος και ιδιωτικός βίος – ταφικά έθιμα. (19.30)

Ομιλία του Θεμιστοκλή Γκόγκα, Επικ. Καθηγητή Διαπολιτισμικής Επικοινωνίας Τ.Ε.Ι. Ηπείρου, με θέμα: «Οικονομική κρίση: Σύγκρουση πολιτισμών ή κρίση αξιών;» (20.30)

Ομιλία του Alessadro Avellis, δασκάλου tango, με θέμα: «Αντιμετωπίζοντας τις κρίσεις: το παράδειγμα του tango». Θα ακολουθήσει χορευτικό δρώμενο

Τηλ. 26650-29177/8

e-mail.lbepka@culture.gr

16.              Άρτα, Αρχαιολογικό Μουσείο Άρτας

«Συνέχειες και ασυνέχειες στην ιστορία της Αμβρακίας»

            24 Σεπτεμβρίου 2011

Διάλεξη με θέμα «Φαινόμενα οικονομικών κρίσεων κατά την αρχαιότητα», από την κ. Αικατερίνη Λιάμπη, Καθηγήτρια Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας  & Πρόεδρο του Τμήματος Ιστορίας & Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. (Σάββατο, 24.09.2011)

Περιοδική έκθεση με θέμα «Συνέχειες και ασυνέχειες στην ιστορία της Αμβρακίας» (έναρξη στις 24.09.2011, διάρκεια 2 μήνες)

Θεματική ξενάγηση στην ενότητα του μουσείου που αναφέρεται στο τέλος της Αμβρακίας (24.09.2011)

Τηλ. 26810-71700

lgepka@culture.gr

www.lgepka.gr

17.              Νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Νικόπολης

«Η αυτοκρατορία σε κρίση. Οικονομική κρίση στη Νικόπολη κατά την ύστερη αρχαιότητα»

            24, 25 Σεπτεμβρίου 2011

Διάλεξη με θέμα «Φαινόμενα οικονομικών κρίσεων κατά την αρχαιότητα», από την κ. Αικατερίνη Λιάμπη, Καθηγήτρια Αρχαίας Ελληνικής Ιστορίας & Πρόεδρο του Τμήματος Ιστορίας & Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. (Κυριακή, 25.09.2011)

Περιοδική έκθεση με νομισματικά σύνολα του 3^ου- 4^ου αι. μ.Χ. (έναρξη στις 24.09.2011, διάρκεια 2 μήνες)

Τηλ. 26820-89890/ 26820-89892

lgepka@culture.gr

www.lgepka.gr

18.              Δελφοί, Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών και αίθουσα Συνεδριάσεων Δήμου Δελφών

23 και 28 Σεπτεμβρίου 2011

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα για μαθητές δημοτικού με θέμα «Περιήγηση στη ζωφόρο των Σιφνίων, η κρίση του Πάριδος και ο πόλεμος της Τροίας» (23/9, Αρχαιολογικό Μουσείο)

Διάλεξη του κ. Νίκου Πετρόχειλου με θέμα «Πληθωρισμός, χρεοκοπία και διαφθορά: όψεις των οικονομικών κρίσεων στην αρχαιότητα» (28/9, Αίθουσα Δ.Σ. του Δήμου Δελφών)

Τηλ. 22650-82313

iepka@culture.gr

19.              Αρχαιολογικό Μουσείο Λαμίας,  Αρχαιολογικό Μουσείο Αταλάντης, Αρχαιολογική Συλλογή Ελάτειας Δημαρχείο Αταλάντης

23/9 έως 5/10/2011

«Ιστορικές και αρχαιολογικές μαρτυρίες της Περσικής εισβολής στο χώρο της Φθιώτιδας»

Θεματικές ξεναγήσεις στα Αρχαιολογικά Μουσεία της Λαμίας και της Αταλάντης και στην Αρχαιολογική Συλλογή Ελάτειας, στις 23/9 για τα σχολεία και στις 25/9 για το ευρύ κοινό με επίκεντρο τα αρχαιολογικά ευρήματα της εποχής των περσικών πολέμων

Θεματική έκθεση ζωγραφικής – γλυπτικής – χαρακτικής του Συλλόγου Καλλιτεχνών Εικαστικών Τεχνών Κεντρικής Ελλάδας με τίτλο «Θερμοπύλες 2.500 χρόνια μετά» (Εγκαίνια 5/9 και ώρα 20.00 στο Αρχαιολογικό Μουσείο Λαμίας. Διάρκεια έκθεσης 23/9 έως 30/10)

Διάλεξη του καθηγητή Wolf-Dietrich Niemeier, Διευθυντή του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου και ανασκαφέα του ιερού του Απόλλωνος Αβών στο Καλαπόδι Φθιώτιδας με τίτλο: «Το στρώμα της περσικής καταστροφής στο ιερό του Απόλλωνος Αβών στο Καλαπόδι» (α. Κωνσταντίνειο Πνευματικό Κέντρο Αταλάντης: 2/10 και ώρα 19.00, β. Συνεδριακό Κέντρο Κάστρου Λαμίας: 5/10 και ώρα 19.00). Θα προηγηθεί ομιλία της Διευθύντριας της ΙΔ΄ ΕΠΚΑ κ. Παπακωνσταντίνου για τις Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς

Τηλ. 22310-29992 / 22310-46106 (Αταλάντη)

idepka@culture.gr

20. Μεσαιωνική πόλη Ρόδου – Ιαλυσός, Αστική Εταιρία Μη Κερδοσκοπικού Χαρακτήρα για τη Διεθνή Πολιτιστική Κληρονομιά της Ρόδου / Rhodes International Culture & Heritage Society (R.I.C.He.S) σε συνεργασία με την 4^η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων

            24, 25 Σεπτεμβρίου 2011

Άνοιγμα πέντε μνημείων στη Μεσαιωνική πόλη: Καστελλάνια - Μοναστηριακό Συγκρότημα Αγ. Γεωργίου (Χουρμαλί) – Αρχοντικό Τουρκοκρατίας – Αγ. Τριάδα – πρώην γραφεία Βακούφ (Οθωμανικό Ιεροδικείο), Αγ. Μάρκος, Κήπος Ιδρύματος Montalembert

Επίσκεψη στη «Βίλλα – Ρης» στην Ιαλυσό.

      Τηλ. 22410-35520

21.  Ηράκλειο Κρήτης, Ιστορικό Μουσείο Κρήτης

23/9/2011

Εκπαιδευτική ξενάγηση για μαθητές Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης με θέμα «Κρήτη: 17^ος – 19^ος αιώνας: Συνέχειες και ασυνέχειες».  (Απαραίτητη η δήλωση συμμετοχής)

Τηλ. 2810-283219

ep@ekim.gr

22.  Σίγρι Λέσβου, Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου

23-25/9/2011

«Από τις ηφαιστειακές εκρήξεις στο Απολιθωμένο Δάσος Λέσβου»

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα και θεματικές ξεναγήσεις στην εκθεσιακή ενότητα «Ηφαιστειότητα – Ηφαίστεια και Ηφαιστειακά στρώματα»

Παρουσίαση με θέμα «Από τις ηφαιστειακές εκρήξεις στην αιωνιότητα – Η διαδικασία της απολίθωσης»

Ξενάγηση στην περιοδική έκθεση «Ναυτική Παράδοση στο Αιγαίο: Ταρσανάδες και σκαριά»

Τηλ. 22510-47033, 22530-54434

lesvosp@otenet.gr

Γ Σεφέρη Ερωτικός λόγος

  Γιώργου Σεφέρη Ερωτικός λόγος
 

Έστι δε φύλον εν ανθρώποισι ματαιότατον,
όστις αισχύνων επιχώρια παπταίνει τα πόρσω,
μεταμώνια θηρεύων ακράντοις ελπίσιν.
                                                ΠΙΝΔΑΡΟΣ

 

                                Α'

Ρόδο της μοίρας, γύρευες να βρεις να μας πληγώσεις
μα έσκυβες σαν το μυστικό που πάει να λυτρωθεί
κι ήταν ωραίο το πρόσταγμα που δέχτηκες να δώσεις
κι ήταν το χαμογέλιο σου σαν έτοιμο σπαθί. 

Του κύκλου σου το ανέβασμα ζωντάνευε τη χτίση
από τ' αγκάθι σου έφευγε το δρόμου ο στοχασμός
η ορμή μας γλυκοχάραζε γυμνή να σ' αποχτήσει
ο κόσμος ήταν εύκολος. Ένας απλός παλμός.
 

                                Β'

Τα μυστικά της θάλασσας ξεχνιούνται στ' ακρογιάλια
η σκοτεινάγρα του βυθού ξεχνιέται στον αφρό.
Λάμπουνε ξάφνου πορφυρά της μνήμης τα κοράλλια...
Ω μην ταράξεις... πρόσεξε ν' ακούσεις τ' αλαφρό 

ξεκίνημά της... τ' άγγιξες το δέντρο με τα μήλα
το χέρι απλώθη κι η κλωστή δείχνει και σε οδηγεί...
Ω σκοτεινό ανατρίχιασμα στη ρίζα και στα φύλλα
να 'σουν εσύ που θα 'φερνες την ξεχασμένη αυγή! 

Στον κάμπο του αποχωρισμού να ξανανθίζουν κρίνα
μέρες ν' ανοίγουνται ώριμες, οι αγκάλες τ' ουρανού,
να φέγγουν στο αντηλάρισμα τα μάτια μόνο εκείνα
αγνή η ψυχή να γράφεται σαν το τραγούδια αυλού... 

Η νύχτα να 'ταν που έκλεισε τα μάτια; Μένει αθάλη,
σαν από δοξαριού νευρά μένει πνιχτό βουητό,
μια στάχτη κι ένας ίλιγγος στο μαύρο γυρογιάλι
κι ένα πυκνό φτερούγισμα στην εικασία κλειστό. 

Ρόδο του ανέμου, γνώριζες μα ανέγνωρους μας πήρες
την ώρα που θεμέλιωνε γιοφύρια ο λογισμός
να πλέξουνε τα δάχτυλα και να διαβούν δυο μοίρες
και να χυθούν στο χαμηλό κι αναπαμένο φως.
 

                                Γ'

Ω σκοτεινό ανατρίχιασμα στη ρίζα και στα φύλλα!
Πρόβαλε ανάστημα άγρυπνο στο πλήθος της σιωπής
σήκωσε το κεφάλι σου από τα χέρια τα καμπύλα
το θέλημά σου να γενεί και να μου ξαναπείς 

τα λόγια που άγγιζαν και σμίγαν το αίμα σαν αγκάλη
κι ας γείρει ο πόθος σου βαθύς σαν ίσκιος καρυδιάς
και να μας πλημμυράει με των μαλλιών σου τη σπατάλη
από το χνούδι του φιλιού στα φύλλα της καρδιάς. 

Χαμήλωναν τα μάτια σου κι είχες το χαμογέλιο
που ανιστορούσαν ταπεινά ζωγράφοι αλλοτινοί.
Λησμονημένο ανάγνωσμα σ' ένα παλιό ευαγγέλιο
το μίλημά σου ανάσαινε κι η ανάλαφρη φωνή: 

"Είναι το πέρασμα του χρόνου σιγαλό κι απόκοσμο
κι ο πόνος απαλά μες στην ψυχή μου λάμνει
χαράζει η αυγή τον ουρανό, τ' όνειρο μένει απόντιστο
κι είναι σαν να διαβαίνουν μυρωμένοι θάμνοι. 

Με του ματιού τ' αλάφιασμα, με του κορμιού το ρόδισμα
ξυπνούν και κατεβαίνουν σμάρι περιστέρια
με περιπλέκει χαμηλό το κυκλωτό φτερούγισμα
ανθρώπινο άγγιγμα στο κόρφο μου τ' αστέρια. 

Την ακοή μου ως να 'σμιξε κοχύλι βουίζει ο αντίδικος
μακρινός κι αξεδιάλυτος του κόσμου ο θρήνος
μα είναι στιγμές και σβήνουνται και βασιλεύει δίκλωνος
ο λογισμός του πόθου μου, μόνος εκείνος. 

Λες κι είχα αναστηθεί γυμνή σε μια παρμένη θύμηση
σαν ήρθες γνώριμος και ξένος, ακριβέ μου
να μου χαρίσεις γέρνοντας την απέραντη λύτρωση
που γύρευα από τα γοργά σείστρα του ανέμου..." 

Το ραγισμένο ηλιόγερμα λιγόστεψε κι εχάθη
κι έμοιαζε πλάνη να ζητάς τα δώρα τ' ουρανού.
Χαμήλωναν τα μάτια σου. Του φεγγαριού τ' αγκάθι
βλάστησε και φοβήθηκες τους ίσκιους του βουνού. 

...Μες στον καθρέφτη η αγάπη μας, πώς πάει και λιγοστεύει
μέσα στον ύπνο τα όνειρα, σκολειό της λησμονιάς
μέσα στα βάθη του καιρού, πώς η καρδιά στενεύει
και χάνεται στο λίκνισμα μιας ξένης αγκαλιάς...
 

                                Δ'

Δυο φίδια ωραία κι αλαργινά, του χωρισμού πλοκάμια
σέρνουνται και γυρεύουνται στη νύχτα των δεντρών,
για μιαν αγάπη μυστική σ' ανεύρετα θολάμια
ακοίμητα γυρεύουνται δεν πίνουν και δεν τρων. 

Με γύρους και λυγίσματα κι η αχόρταγή τους γνώμη
κλώθει, πληθαίνει, στρίβει, απλώνει κρίκους στο κορμί
που κυβερνούν αμίλητοι του έναστρου θόλου οι νόμοι
και του αναδεύουν την πυρή κι ασίγαστη αφορμή. 

Το δάσος στέκει ριγηλό της νύχτας αντιστύλι
κι είναι η σιγή τάσι αργυρό όπου πέφτουν οι στιγμές
αντίχτυποι ξεχωρισμένοι, ολόκληροι, μια σμίλη
προσεχτική που δέχουνται πελεκητές γραμμές... 

Αυγάζει ξάφνου το άγαλμα. Μα τα κορμιά έχουν σβήσει
στη θάλασσα στον άνεμο στον ήλιο στη βροχή.
Έτσι γεννιούνται οι ομορφιές που μας χαρίζει η φύση
μα ποιος ξέρει αν πέθανε στον κόσμο μια ψυχή. 

Στη φαντασία θα γύριζαν τα χωρισμένα φίδια
(Το δάσος λάμπει με πουλιά βλαστούς και ροδαμούς)
μένουν ακόμη τα σγουρά γυρέματά τους, ίδια
του κύκλου τα γυρίσματα που φέρνουν τους καημούς.
 

                                Ε'

Πού πήγε η μέρα η δίκοπη που είχε τα πάντα αλλάξει;
Δε θα βρεθεί ένας ποταμός να 'ναι για μας πλωτός;
Δε θα βρεθεί ένας ουρανός τη δρόσο να σταλάξει
για την ψυχή που νάρκωσε κι ανάθρεψε ο λωτός; 

Στην πέτρα της υπομονής προσμένουμε το θάμα
που ανοίγει τα επουράνια κι είν' όλα βολετά
προσμένουμε τον άγγελο σαν το πανάρχαιο δράμα
την ώρα που του δειλινού χάνουνται τ' ανοιχτά 

τριαντάφυλλα... Ρόδο άλικο του ανέμου και της μοίρας,
μόνο στη μνήμη απέμεινες, ένας βαρύς ρυθμός
ρόδο της νύχτας πέρασες, τρικύμισμα πορφύρας
τρίκυμισμα της θάλασσας... Ο κόσμος είναι απλός. 

                                 Αθήνα, Οχτώβρης '29 - Δεκέμβρης '30

 20 Σεπτεμβρίου 1971 'έφυγε' ο ποιητής Γ. Σεφέρης, σαν σήμερα δηλαδή πριν 40 χρόνια. Ένα από τα πρώτα του ποιήματα που αγάπησα είναι και το παραπάνω, ένας ύμνος στον έρωτα που πληγώνει κι ας τον περιμένει ο ποιητής σαν ελευθερωτή.  Από τα τελευταία και λαμπρότερα ποιήματα που γράφτηκαν σε παραδοσιακό στίχο μας συνδέει απευθείας με τον Ερωτόκριτο, το Σολωμό και το δημοτικό τραγούδι και προετοιμάζει τη μοντέρνα ποίηση. Προτάσσει στίχους του προστάτη του του Πίνδαρου και με την τεχνική των στίχων, την ομοιοκαταληξία, το μουσικό ρυθμό σφιχτοδένει το ποίημα και καταφέρνει να λειτουργεί υποβλητικά ο ποιητικός του λόγος. Ακολουθώντας τον Βαλερύ προσπαθεί με το πέρασμα από τη μια συναισθηματική κατάσταση στην άλλη το νόημα του ποιήματος να είναι η ίδια η πορεία των μεταμορφώσεων της συγκίνησης. Οργανώνει το νοηματικό στοιχείο της γλώσσας του σε μορφές αισθητικές και οι διακυμάνσεις της συγκίνησης προβάλλονται περισσότερο από την ίδια την ουσία της συγκίνησης. Βαλερική καθαρότητα αλλά και Μπωντλαιρικό αισθητικό ιδεώδες.

Ο Βαγενάς το χαρακτηρίζει λυρικό δράμα με τη μορφή μονολόγου, που διαδραματίζεται στη μνήμη του ποιητή. 

Ας μένει το όνειρό μας απόντιστο κι ας τον διαβάζουμε συχνότερα· έχει τόσα να μας πει. 

Σαν τα χελιδόνια;

Οι φωτογραφίες πολλές φορές λειτουργούν συνειρμικά και μας οδηγούν από την θέαση του προφανούς στην αποκάλυψη του ιδεατού ή του πιθανού. Παρατηρώντας αυτές τις δύο εικόνες, που τραβηγμένες τον περασμένο Αύγουστο στην Ιεράπετρα- τη νύφη του Λιβυκού- συνθέτουν ένα μουσικό πεντάγραμμο στα σύρματα της ΔΕΗ, δε μπορώ παρά να θυμηθώ το εξαίσιο πέταγμα των χελιδονιών μετά το ηλιοβασίλεμα και το υπέροχο κούρνιασμα τους τη νύχτα στην κεντρικότερη πλατεία της πόλης.Φέτος μάλιστα τα κουνούπια είχαν εξαφανιστεί και κοιμόμασταν χωρίς φιδάκια, και άλλα αποτρεπτικά των κουνουπικών επιθέσεων, αφού κατά εκατοντάδες το σούρουπο τα χελιδόνια επέδραμαν εναντίον τους. Η Ιεράπετρα είναι το τελευταίο μέρος για να τραφούν προτού αρχίσουν το δύσκολο ταξίδι για την Αφρική. Πριν ξεκινήσουν για την Αφρική, πρέπει να είναι γεμάτα ενέργεια, δηλαδή να έχουν φάει πολλά πλούσια γεύματα με κουνούπια και μύγες!

Ο Χατζιδάκης έλεγε πως η σημασία των πουλιών υπάρχει μόνον όταν πετούν για να θυμίζουν τον ξεχασμένο προορισμό μας .Και ποιος είναι ο προορισμός μας; Χιλιάδες νέοι άνεργοι ετοιμάζονται να βρουν αλλού την τύχη τους,  Πολλά σχολεία αντί να δονούνται από τα τιτιβίσματα των μαθητών που διψούν για γνώση είναι κλειστά, κατειλημμένα λόγω καθυστέρησης των βιβλίων· πολλές σχολές το ίδιο με αλυσίδες και λουκέτα φράσσουν τη φώτιση που δεν έρχεται από πουθενά .

Ας εμπνευστούμε από τα χελιδόνια κι ας προνοήσουμε για το μεγάλο ταξίδι.

Αντέχουμε;

Ο αγιασμός στο σχολείο έγινε!

Ανοίξαμε ντουλάπες, αποθήκες ξεθάψαμε και μοιράσαμε βιβλία.

Για την Α΄ Λυκείου όλα εκτός τη Βιολογία, για τη Β΄Λυκείου καλύψαμε το 65%
και για τη Γ΄Λυκείου όλα σχεδόν της Γενικής Παιδείας και αρκετά των κατευθύνσεων.
Μοιράστηκαν DVD με την ύλη των μαθημάτων που μπορεί κανείς να βρει και στο ψηφιακό σχολείο διαδικτυακά.
Ξεκινάμε λοιπόν ένα αγώνα που φέτος έχει περικοπές μισθών για τους εκπαιδευτικούς, (χτεσινό μπουγιουρντί 400-450 ευρώ), μείωση εισοδημάτων για τους γονείς,ανεργία, ένταση και μαθητικό αναβρασμό (σήμερα κάποιο σχολείο  ξεκίνησε κατάληψη εδώ κοντά) και άλλα ηχηρά παρόμοια.
Έχουμε τη δύναμη να κάνουμε σωστά τη δουλειά μας χωρίς να θεωρηθούμε βολεμένοι, αντιδραστικοί, ωχαδελφιστές; Αντέχουμε να παλέψουμε με όλες τις αντίξοες συνθήκες που αντιμετωπίζουμε;

Στο γραφείο μου ο ποιητής Κατσαρός:"Αντισταθείτε....."
΄

Σχολικά βιβλία: Ποιος τα χρειάζεται; της Ρίκας Βαγιάνη

Φυσικά και δεν χρειαζόμαστε τα σχολικά βιβλία. Eίναι περιττά και απαρχαιωμένα. Σε μια υπέρβαση ευγένειας, οι αρμόδιοι για τη διανομή τους, προσφέρουν στους μαθητές ακόμα και το εντελώς ξεπερασμένο DVD που θα περιέχει συμπυκνωμένη τη διδακτέα ύλη του σχολικού έτους. Αν και τα ζωντόβολα δεν αξίζουν τέτοια χάρη -άσε που κανονικά, δεν έπρεπε να δώσουν φράγκο, ούτε για dvd, κι αυτά αρχαία είναι. Οι αρμόδιοι θα έπρεπε απλώς να τρέξουν ένα link στην ιστοσελίδα του Υπουργείου, κι ας τραβηχτούν γονείς και παιδιά να «κατεβάσουν» από το Δίκτυο τα μαθήματά τους. Να ξεστραβωθούν, τα βλαμμένα, όλο απαιτήσεις και καταλήψεις και φασαρίες είναι, μας έχουν ζαλίσει τον έρωτα, εδώ ο κόσμος χάνεται, τα σχολικά βιβλία μας μάραναν.

Φυσικά και δεν χρειαζόμαστε τα βιβλία -γενικότερα. Ποιος τα έχει ανάγκη; Δεν πάει πολύς καιρός που ήρθαν επισκέψεις στο σπίτι στην Αθήνα. Η κυρία του κυρίου είδε τις βιβλιοθήκες τίγκα στο σπίτι και καταστενοχωρήθηκε. «Κάτι πρέπει να κάνεις μ΄αυτά, μαζεύουν τόση σκόνη, ειδικά στο παιδικό δωμάτιο τόσα είναι εστία μικροβίων, το άσθμα αυτή την εποχή θερίζει». «Μα… καθαρίζουμε!» απολογήθηκα έντρομη. Έλεγα λίγο αλήθεια, λίγο ψέματα. Πρώτον γιατί δεν είμαι και τόσο σχολαστική στο ξεσκόνισμα και δεύτερον, έχω τη βαθειά, παράλογη πεποίθηση, ότι η σκόνη που κάθεται, ας πούμε, στις σελίδες της «Ελληνικής Ποίησης-Πλήρως ανθολογημένης», αποκλείεται να είναι  βρώμικη -είναι σίγουρα μια σοφή σκόνη, που ξέρει διθυράμβους, επιτύμβια, παραλογές, σουρεαλισμό και Σεφέρη -τι αρρώστια μπορεί να μεταδώσει;

Φυσικά και δεν χρειάζομαι τα βιβλία. Οι είκοσι ασήκωτες κούτες που κουβάλησα στην Αυστραλία -θα χωρούσαν όλες σε  ένα κομψότατο e-book. «Είσαι τρελή», γκρίνιαζε ο σύζυγος, ενώ κρυφά, παράχωνε στο κοντέινερ τα δικά του -άλλες πέντε κούτες στη ζούλα.

Για κάποιο ανεξήγητο λόγο, δεν μπορώ να φανταστώ τα Άπαντα του Διονύσιου Σολωμού σε e-book. Δεν έχω διαβάσει καν τα Άπαντα του Διονυσίου Σολωμού, σόρρυ -μου πέφτουν λίγο βαριά. Τα έχω σε μια παλιά έκδοση, του 1948, άκοπη ακόμα, με τις σελίδες ενωμένες ανά τέσσερις. Όταν σφίγγουν οι μοναξιές εδώ, κάθομαι και τα κοιτάζω. Δεν τα διαβάζω, τα κοιτάζω. Και σας ορκίζομαι, πάντα νιώθω καλύτερα. Τι μπορεί να πάει λάθος; Έχω τα άπαντα του Σολωμού, μάγκες, στο σπίτι μου, εγώ, η κυρά-Τίποτα, γωνία Γιάλταρα και Περίνα, στην άκρη του κόσμου, στην πίσω αυλή του πουθενά. Αν ποτέ πραγματικά ζοριστώ, θα πάρω το χαρτοκόπτη και αντί να κόψω τις φλέβες μου, θα κόψω τις σελίδες τους. Eκδόθηκαν το 1948, σε επιμέλεια Λίνου Πολίτη. Μεταξύ άλλων περιέχουν σωζόμενο το συνδικαλιστικό λόγο που εκφώνησε ο κόντες, φοιτητής τότε, στην Ιταλία:
«Νέοι συμμαθητάδες! Μάθετε την επιστήμη και την αρετή δίχως να υπερηφανεύεσθε -και δεν θα υπερηφανευθείτε, αν αληθινά μάθετε την επιστήμη και την αρετή. Αλλά μη παραχαμηλώσετε ποτέ την κεφαλή, διότι θα βρεθούν πολλά άτιμα και αχρεία χέρια έτοιμα να σας την πλακώσουν».
Όχι, δεν χρειαζόμαστε τα βιβλία. Ούτε στο σχολείο ούτε  σπίτι, στο Πανεπιστήμιο, ούτε πουθενά. Πιάνουν χώρο, ξοδεύουν δέντρα, είναι ακριβά, πληρώνεις ένα σκασμό λεφτά στις μετακομίσεις, και τη σκόνη, πού την πας τη σκόνη; Θερίζει το άσθμα αυτή την εποχή.

Εδώ δίπλα, στο νηπιαγωγείο που στέλνω το μικρό, δεν έχουν τα συστήματα τα δικά μας, τα μοντέρνα. Έχουν μια ανεξήγητη  μανία με τα βιβλία -οπισθοδρομικοί τύποι. Έχουν βιβλιοθήκες, και κάθε μέρα παραχώνουν στην τσάντα του πεντάχρονου ένα λιλιπούτειο βιβλιαράκι -μας παίρνει τρία λεπτά να το ξεκοκαλίσουμε, είναι πλακατζίδικο και χαριτωμένο. Την περασμένη εβδομάδα είχαν «Εβδομάδα Βιβλίου» σε όλη την Ήπειρο, μιλάμε μας γκώσανε στο διάβασμα. Κάτι βλακείες του τύπου «είναι καθήκον μας να προσφέρουμε στα παιδιά την ισορροπία ανάμεσα στην ηλεκτρονική πληροφορία και τη γοητεία της τυπωμένης σελίδας». Ααααχ, χασμουρήθηκα ήδη, τι λένε;

Αρχαιολογίες, άχρηστα πράγματα. Το σχολείο είναι φίσκα στα κομπιούτερ, όπως και όλα τα σπίτια στη γειτονιά. Γιατί δεν μας δίνουν ένα λινκάκι, να «κατεβάζουμε» την ύλη, να είμαστε  ωραίοι, και να μην έχουμε τα σούρτα-φέρτα με τις παλιατζούρες; Όχι, δεν χρειαζόμαστε τα βιβλία. Όπως δεν χρειαζόμαστε πολλά άλλα πράγματα, επίσης ακριβά, άχρηστα και απαρχαιωμένα.

Γιατί να μπεις στον κόπο να στύψεις μια πορτοκαλάδα όταν μπορείς να κατεβάσεις μια πολυβιταμίνη; Γιατί να χαλάσεις βενζίνη και χρόνο να πας σε μια θεατρική παράσταση ή σε μια συναυλία, όταν μπορείς να κατεβάσεις ένα σωρό υπερθεάματα στον καναπέ του σαλονιού; Γιατί να ερωτευτείς, αφού μπορείς, απλώς, να αναπαραχθείς;  Γιατί να μπεις καν στον κόπο να πάρεις την επόμενή σου ανάσα, αφού κάποτε θα τα τινάξεις;

ΥΓ. Κλείνοντας αυτό το -πολύ θυμωμένο- σημερινό κείμενο, θέλω να σας πω τι περιμένω, σαν πολίτης της Ελλάδας, σαν γονιός και σαν ανθρώπινο πλάσμα. Περιμένω μια πολύ μεγάλη «συγγνώμη» από τους αρμόδιους που δεν είναι σε θέση να παραδώσουν βιβλία στους μαθητές. Περιμένω να βροντοφωνάξουν ότι το βιβλίο -σχολικό ή όχι- είναι ένα αναντικατάστατο εργαλείο γνώσης. Ότι η λύση της ηλεκτρονικής του διανομής είναι λυπηρή και προσωρινή, είναι συνέπεια της δεινής  οικονομικής μας  κατάστασης. Και ότι θα αποκατασταθεί το συντομότερο δυνατόν, κατά απόλυτη προτεραιότητα, και με κάθε κόστος, η διανομή των μαθητικών εγχειριδίων, στο τελευταίο χωριό της χώρας. Οτιδήποτε άλλο θα είναι τρελό φάουλ. Ή, για να δανειστώ τα λόγια του κόντε Διονύσιου στους «συμμαθητάδες» του, θα  νιώσω ότι πραγματικά «παραχαμηλώνουμε την κεφαλή».
Σε χέρια άτιμα και αχρεία, έτοιμα να μας την πλακώσουν…

Οινόμελον και εκμέκ με πορτοκάλι

 Η ζωή ομορφαίνει με απλά πράγματα που τα αντιλαμβανόμαστε με τις αισθήσεις μας και μένουν στη θύμησή μας. Διαλέγω δύο φωτογραφίες καλοκαιρινές: Ένα καραφάκι με οινόμελο που μας κέρασε το εστιατόριο Αστυφαγιά στην Μαλτεζάνα της Αστυπάλαιας και ένα γλυκό εκμέκ κανταϊφι με πορτοκάλι που γευτήκαμε στο Αρχιπέλαγος στη Χώρα του ίδιου νησιού.

Αν βρεθείτε στο νησί μην παραλείψετε να αποκτήσετε παρόμοια γευστική εμπειρία.

Πανσέληνος!

 Η Ακρόπολη κλειστή, το Σούνιο το ίδιο. Το κάστρο της Αστυπάλαιας ομοίως. Ας αρκεστούμε στη μουσική απόδοση και την παρακολούθηση από κάποιο μπαλκόνι.Καλή θέαση και ακρόαση.