ΛΑΤΙΝΙΚΑ Γ΄ ΕΝΟΤΗΤΑ 24η

 

ΕΝΟΤΗΤΑ 24^η

ΚΕΙΜΕΝΟ

Cum Cornelius P. Nasica ad Ennium poetam venisset eique ab ostio quaerenti Ennium ancilla dixisset eum domi non esse, Nasica sensit illam domini iussu id dixisse et illum intus esse. Accipe nunc quid postea Nasica fecerit. Paucis post diebus cum Ennius ad Nasica venisset et eum a ianua quaereret, exclamavit Nasica se domi non esse, etsi domi erat. Tum Ennius indignatus quod Nasica tam aperte mentiebatur: " Quid" inquit "Ego non cognosco vocem tuam?" Visne scire quid Nasica responderit? "Homo es impudens. Ego cum te quaererem, ancillae tuae credidi te domi non esse; tu mihi ipsi non credis?"
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
Όταν πήγε ο Πόπλιος Κορνήλιος Νασικάς στον ποιητή Έννιο και σ΄αυτόν που τον ζητούσε από την πόρτα, η υπηρέτρια  είπε ότι δεν ήταν σπίτι, (τό­τε) ο Νασικάς κατάλαβε πως εκείνη του το είπε αυτό με διαταγή του κυρίου της και πως ο Έννιος ήταν μέσα. Άκου τώρα τί έκανε μετά ο Νασικάς. Όταν ήλθε λίγες μέρες αργότερα ο Έννιος στον Νασικά και τον ζητούσε από την πόρτα, ο Νασικάς φώναξε πως δεν ήταν σπίτι, παρόλο που ήταν. Τότε ο Έννιος αγανακτισμένος που ο Νασικάς έλεγε ψέματα τόσο φανερά, του είπε: «Τι λοιπόν; Δε γνωρίζω τη φωνή σου;» Θέλεις να μάθεις τι απάντησε ο Νασικάς; «Είσαι αναιδής άνθρωπος. Όταν σε ζητούσα εγώ, πίστεψα την υπηρέτρια σου πως δεν ήσουν σπίτι. Εσύ δεν πιστεύεις εμένα τον ίδιο;»

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΛΕΞΕΩΝ

ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ

Α' ΚΛΙΣΗ

poeta -ae

ancilla -ae

ianua -ae

Nasica -ae   χωρίς πληθ.

Β' ΚΛΙΣΗ

dominus -i

ostium -ii

P. Cornelius -i (i)    κλητ. ενικού P. Corneli· χωρίς πληθ.

Ennius -i (i)    κλητ. ενικού Enni- χωρίς πληθ.

Γ' ΚΛΙΣΗ

vox -vocis    (θηλ.)

homo -inis    (αρσ.)

Δ' ΚΛΙΣΗ

iussus -us    (αρσ.) εύχρηστο μόνο στην αφαιρ. ενικού iussu

domus - domus και domi (επιρρ.) - domui - domum - domus - domo (θηλ.)

domus - domuum και domorum - domibus - domos - domus - domibus

Ε' ΚΛΙΣΗ

dies - diei - diei - diem - dies - die    (αρσ.)

dies - dierum - diebus - dies - dies - diebus

ΕΠΙΘΕΤΑ

Β' ΚΛΙΣΗ

paucus -a -um

Γ ΚΛΙΣΗ

impudens -entis

ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ

is, ea, id    (οριστική)

ille, illa, illud    (δεικτική)

quis, quid    (ερωτηματική ουσιαστική)

se    (προσωπική)

ego    (προσωπική)

tuus, tua, tuum    (κτητική)

tu    (προσωπική)

ipse, ipsa, ipsum    (οριστική)

ΡΗΜΑΤΑ

1Η ΣΥΖΥΓΙΑ

exclamo, exclamavi, exclamatum, exclamare

indignor, indignatus sum, indignatum, indignari αποθ.

2H ΣΥΖΥΓΙΑ

respondeo, respondi, responsum, respondere

3H ΣΥΖΥΓΙΑ

quaero, quaesivi, quaesitum, quaerere

dico, dixi, dictum, dicere    (β εν. προστ. ενεστ. dic)

accipio, accepi, acceptum, accipere

facio, feci, factum, facere (β εν. προστ. ενεστ. fac)

cognosco, cognovi, cognitum, cognoscere

credo, credidi, creditum, credere

inquam

volo, volui, -, velle  

ΒΟΗΘΗΤΙΚΟ ΡΗΜΑ: sum, fui, -, esse

4Η ΣΥΖΥΓΙΑ

venio, veni, ventum, venire

sentio, sensi, sensum, sentire

mentior, mentitus sum, mentitum, mentiri αποθ.

scio, sci(v)i, scitum, scire (προστ. ενεστ. scito - scitote αντί για sci –scite/

προστ. μέλλ. scito -scito -scitote -sciunto)

ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΑ

domi   post

intus    tum

nunc    tam

postea

aperte 

ΤΙ ΜΠΗΚΕ ΣΤΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΙΟΥΛΙΟΥ 2010 ΣΤΑ ΛΑΤΙΝΙΚΑ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ΄ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΤΡΙΤΗ 6 ΙΟΥΛΙΟΥ 2010
ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΑΤΙΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Α1. Να μεταφράσετε στο τετράδιό σας τα παρακάτω αποσπάσματα:
Nam cum ad eum magnum pondus auri publice missum attulissent, ut eo uteretur, vultum risu solvit et protinus dixit: «Supervacaneae, ne dicam ineptae, legationis ministri, narrate Samnitibus Manium Curium malle locupletibus imperare quam ipsum fieri locupletem; et mementote me nec acie vinci nec pecunia corrumpi posse».
……………………………………………………………………………………………………………………
Quin, homo inepte, taces, ut consequaris, quod vis? Sed antiquitatem tibi placere dicis, quod honesta et bona et modesta sit. Sic ergo vive, ut viri antiqui, sed sic loquere, ut viri aetatis nostrae; atque id quod a C. Caesare scriptum est, habe semper in memoria et in pectore: «tamquam scopulum, sic fugias verbum insolens atque inauditum».
                                                                          Μονάδες 40
Παρατηρήσεις
Β1. Nα γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις:
magnum : την αφαιρετική ενικού του συγκριτικού βαθμού στο ίδιο γένος
pondus : τη γενική ενικού
eo : την αιτιατική πληθυντικού στο ίδιο γένος
vultum : τη γενική πληθυντικού
ineptae : την ίδια πτώση, στον ίδιο αριθμό και γένος, στον υπερθετικό βαθμό
legationis : την ίδια πτώση στον άλλο αριθμό
ministri : την κλητική ενικού
ipsum : τη γενική ενικού στο ίδιο γένος
locupletem : την ονομαστική ενικού
acie : τη δοτική ενικού
bona : το αντίστοιχο επίρρημα στο συγκριτικό βαθμό
antiqui : την αφαιρετική στον ίδιο αριθμό και γένος στο συγκριτικό βαθμό
nostrae : την αιτιατική πληθυντικού στο ίδιο γένος στο δεύτερο πρόσωπο για έναν κτήτορα
pectore : την αιτιατική ενικού
insolens : την ίδια πτώση στο ίδιο γένος στον άλλον αριθμό
                                                                                    Μονάδες 15
Β2. Nα γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθένα από τους παρακάτω ρηματικούς τύπους:
missum : το γερουνδιακό στην ονομαστική ενικού του θηλυκού γένους
uteretur : τη δοτική του γερουνδίου
solvit : την αφαιρετική του σουπίνου
narrate : το πρώτο πληθυντικό πρόσωπο της υποτακτικής παρατατικού στην ίδια φωνή
fieri : το τρίτο ενικό πρόσωπο της υποτακτικής ενεστώτα στην ίδια φωνή
vinci : το απαρέμφατο μέλλοντα στην ίδια φωνή
corrumpi : το δεύτερο πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής παρακειμένου στην ενεργητική φωνή
posse : το τρίτο πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής του συντελεσμένου μέλλοντα
consequaris : το δεύτερο πληθυντικό πρόσωπο της προστακτικής του ενεστώτα
vis : το απαρέμφατο ενεστώτα
placere : το τρίτο πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής μέλλοντα στην ίδια φωνή
vive : την αιτιατική ενικού της μετοχής ενεστώτα στο αρσενικό γένος
loquere : τη δοτική ενικού της μετοχής μέλλοντα στο ουδέτερο γένος
scriptum est : το τρίτο ενικό πρόσωπο του παρατατικού στην ίδια έγκλιση και φωνή
fugias : το δεύτερο ενικό πρόσωπο της προστακτικής ενεστώτα στην ίδια φωνή
                                                                                    Μονάδες 15
Γ1α. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των παρακάτω λέξεων:
risu, legationis, imperare, locupletem, tibi, nostrae, semper
(Μονάδες 7)
Γ1β. «habe semper in memoria et in pectore»: να εκφράσετε την απαγόρευση και με τους δύο τρόπους.
(Μονάδες 4)
Γ1γ. «ut eo uteretur»: να αποδώσετε τον προσδιορισμό του σκοπού με τους άλλους τρόπους.
(Μονάδες 4)
                                                                     Μονάδες 15
Γ2α. «quod a C. Caesare scriptum est»: να μετατρέψετε την παθητική σύνταξη σε ενεργητική.
(Μονάδες 2)

Γ2β. «cum ad eum magnum pondus auri publice missum attulissent»: να αναγνωρίσετε το είδος της παραπάνω πρότασης (μονάδα 1), να αιτιολογήσετε τον τρόπο εισαγωγής (μονάδες 2), την έγκλιση και τον χρόνο εκφοράς της (μονάδες 2).
(Μονάδες 5)
Γ2γ. «Sed antiquitatem tibi placere dicis, quod honesta et bona et modesta sit»: να μετατρέψετε τον πλάγιο λόγο σε ευθύ.
(Μονάδες 8)
                                                                                              Μονάδες 15

ΛΑΤΙΝΙΚΑ Γ΄ ΕΝΟΤΗΤΑ 23η

ΕΝΟΤΗΤΑ 23

ΚΕΙΜΕΝΟ

Aegrotabat Caecina Paetus, maritus Arriae, aegrotabat et filius. Filius mortuus est. Huic Arria funus ita paravit, ut ignoraretur a marito; quin immo cum illa cubiculum mariti intraverat, vivere filium simulabat, ac marito persaepe interroganti, quid ageret puer, respondebat: "Bene quievit, libenter cibum sumpsit". Deinde, cum lacrimae suae, diu cohibitae, vincerent prorumperentque, egrediebatur; tum se dolori dabat et paulo post siccis oculis redibat. Scribonianus arma in Illyrico contra Claudium moverat; fuit Caecina in partibus eius et, occiso Scriboniano, Romam trahebatur. Erat ascensurus navem; Arria milites orabat, ut simul imponeretur. Non impetravit; conduxit piscatoriam naviculam ingentemque navem secuta est.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

Ο Καικίνας Παίτος, ο σύζυγος της Αρρίας, ήταν άρρωστος· άρρω­στος ήταν και ο γιος τους. Το παιδί τους πέθανε. Η Αρρία του έκανε την κηδεία με τέτοιο τρόπο, που ο σύζυγος της να το αγνοεί. Κι όχι μόνο αυτό, αλλά όταν έμπαινε στην κρεβατοκάμαρα του προσποιόταν ότι ο γιος τους ήταν ζωντανός και στο σύζυγο της, που ρωτούσε πολύ συχνά πώς ήταν το παιδί, απαντούσε: «Κοιμήθηκε καλά, έφαγε με όρε­ξη». Κι όταν κάποια στιγμή τα δάκρυα της, που τα συγκρατούσε τόση ώρα, ήταν έτοιμα να ξεσπάσουν ασταμάτητα, έβγαινε έξω  τότε παρα­δινόταν στη θλίψη της και λίγο αργότερα ξαναγύριζε με μάτια στεγνά.

Ο Σκριβωνιανός είχε στασιάσει στην Ιλλυρία εναντίον του αυτο­κράτορα Κλαυδίου. Ο Παίτος είχε πάει με το μέρος του, και, μετά το φόνο του Σκριβωνιανού, τον οδηγούσαν σιδεροδέσμιο στη Ρώμη. Επρόκειτο να ανέβει στο καράβι: η Αρρία παρακαλούσε τους στρα­τιώτες να την επιβιβάσουν μαζί του. Δεν το κατόρθωσε· (έτσι) νοί­κιασε ένα ψαροκάικο κι ακολούθησε το πελώριο καράβι.

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΛΕΞΕΩΝ

ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ

Α' ΚΛΙΣΗ

lacrima -ae

Roma -ae

navicula -ae

Caecina -ae χωρίς πληθ.

Arria -ae   χωρίς πληθ.

Β' ΚΛΙΣΗ

maritus -i

cubiculum -i

oculus -i

puer - pueri

cibus -i

Paetus -i   χωρίς πληθ.

filius -i (i)    κλητ. ενικού fili

Claudius -i (i)    κλητ. ενικού Claudi-   χωρίς πληθ.

Scribonianus -i   χωρίς πληθ.

arma - orum   χωρίς ενικό

Illyricum -i   χωρίς πληθ.

Γ ΚΛΙΣΗ

funus -eris    (ουδ.)3

dolor -oris    (αρσ.)

pars - partis    (θηλ.): μέρος   partes -ium: πολιτική παράταξη

navis -is    (θηλ.) αφαιρ. ενικού navi και nave '    γεν. πληθ. navium

miles -itis    (αρσ.)

ΕΠΙΘΕΤΑ

Β' ΚΛΙΣΗ

paulus -a -um

siccus -a -um, siccior -ior -ius, siccissimus -a -um

piscatorius -a -um

Γ ΚΛΙΣΗ

ingens - ingentis, ingentior -ior -ius, ingentissimus -a -um

ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ

hic, haec, hoc   (δεικτική)

ille, illa, illud   (δεικτική)

quis, quid   (ερωτηματική ουσιαστική)

suus, sua, suum   (κτητική)

se    (προσωπική)

is, ea, id   (οριστική)

ΡΗΜΑΤΑ

1^η  ΣΥΖΥΓΙΑ

aegroto, aegrotavi, aegrotatum, aegrotare

paro, paravi, paratum, parare

ignoro, ignoravi, ignoratum, ignorare

intro, intravi, intratum, intrare

simulo, simulavi, simulatum, simulare

interrogo, interrogavi, interrogatum, interrogare

do, dedi, datum, dare

oro, oravi, oratum, orare

impetro, impetravi, impetratum, impetrare

2^η  ΣΥΖΥΓΙΑ

respondeo, respondi, responsum, respondere

cohibeo, cohibui, cohibitum, cohibere moveo, movi, motum, movere

3^η  ΣΥΖΥΓΙΑ

morior, mortuus sum, mortuum, mori αποθ. (μετοχή μέλλ. moriturus -a -um)

vivo, vixi, victum, vivere

ago, egi, actum, agere

quiesco, quievi, quietum, quiescere

sumo, sumpsi, sumptum, sumere

vinco, vici, victum, vincere

prorumpo, prorupi, proruptum, prorumpere

egredior, egressus sum, egressum, egredi αποθ.

occido, occidi, occisum, occidere

traho, traxi, tractum, trahere

ascendo, ascendi, ascensum, ascendere

impono, imposui, impositum, imponere

conduco, conduxi, conductum, conducere    (προστ. ενεστ. conduc)

sequor, secutus sum, secutum, sequi    αποθ.

ΒΟΗΘΗΤΙΚΟ ΡΗΜΑ: sum, fui, -, esse

4H ΣΥΖΥΓΙΑ

redeo, redii, reditum, redire    

Επιρρήματα

ita

persaepe

bene, melius, optime (από το επίθ. bonus -a -um, melior -ior -ius, optimus -a -um)

libenter, libentius, libentissime (από το επίθ. libens -entis, libentior –ior -ius, libentissimus -a -um)

deinde

diu, diutius, diutissime

tum

post

simul

ΛΑΤΙΝΙΚΑ Γ΄ ΕΝΟΤΗΤΑ 21η

ΕNOTHTA 21η

ΚΕΙΜΕΝΟ
Brenno duce Galli, apud Alliam flumen deletis legionibus Romanorum, everterunt urbem Romam praeter Capitolium, pro quo immensam pecuniam acceperunt. Tum Camillus, qui diu apud Ardeam in exilio fuerat propter Veientanam praedam non aequo iure divisam, absens dictator est factus; is Gallos iam abeuntes secutus est: quibus interemptis aurum omne recepit. Quod illic appensum civitati nomen dedit: nam Pisaurum dicitur, quod illic aurum pensatum est. Post hoc factum rediit in exilium, unde tamen rogatus reversus est.
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
Οι Γαλάτες με αρχηγό το Βρέννο, αφού κατατρόπωσαν τις ρωμαϊκές λεγεώνες στον ποταμό Αλία, κατέστρεψαν εντελώς τη Ρώμη εκτός από το Καπιτώλιο, για το οποίο πήραν ως αντάλλαγμα ένα τεράστιο χρηματικό ποσό. Τότε ο Κάμιλλος, που είχε παραμείνει εξόριστος για πολύ καιρό στην Αρδέα, γιατί δε μοίρασε ακριβοδίκαια τη λεία από τους Βηίους, εκλέχτηκε δικτάτορας αν και βρισκόταν μακριά (από τη Ρώμη)• αυτός ακολούθησε τους Γαλάτες που ήδη αποχωρούσαν •αφού τους εξολόθρευσε , πήρε πίσω όλο το χρυσάφι. Επειδή το χρυσάφι ζυγίστηκε στον τόπο εκείνο, έδωσε το όνομα του στην πόλη: ονομάζεται δηλαδή Πίσαυρο, επειδή εκεί ζυγίστηκε το χρυσάφι. Μετά την πράξη αυτή ο Κάμιλλος επέστρεψε στην εξορία, από όπου (όμως) γύρισε αφού τον παρακάλεσαν .

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΛΕΞΕΩΝ
ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ
Α' ΚΛΙΣΗ
Allia -ae χωρίς πληθ.
Roma -ae χωρίς πληθ.
pecunia -ae
Ardea -ae χωρίς πληθ.
praeda -ae
Β' ΚΛΙΣΗ
Brennus -i χωρίς πληθ.
Gallus -i
Romanus -i
factum -i
ex(s)ilium -i(i)
Capitolium -i(i) χωρίς πληθ.
Camillus -i χωρίς πληθ.
Pisaurum -i χωρίς πληθ.
aurum -i χωρίς πληθ.
Γ ΚΛΙΣΗ
dux - ducis (αρσ.)
flumen -inis (ουδ.)
legio -ionis (θηλ.)
urbs - urbis (θηλ.) γεν. πληθ. urbium
ius - iuris (ουδ.)
dictator -oris (αρσ.)
civitas -atis (θηλ.) γεν. πληθ. civitat(i)um
nomen -inis (ουδ.)
ΕΠΙΘΕΤΑ
Β' ΚΛΙΣΗ
immensus -a -um, immensior -ior -ius, immensissimus -a –um
Veientanus -a -um
aequus -a -um, aequior -ior -ius, aequissimus -a –um
Γ ΚΛΙΣΗ
omnis -is -e
ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ
qui, quae, quod (αναφορική) is, ea, id (οριστική) hic, haec, hoc (δεικτική)
ΡΗΜΑΤΑ
1H ΣΥΖΥΓΙΑ
do, dedi, datum, dare
penso, pensavi, pensatum, pensare
rogo, rogavi, rogatum, rogare
2H ΣΥΖΥΓΙΑ
deleo, delevi, deletum, delere
3H ΣΥΖΥΓΙΑ
everto, everti, eversum, evertere
accipio, accepi, acceptum, accipere
divido, divisi, divisum, dividere
absum, afui, -, abesse (μετοχή ενεστ. absens και μετοχή μέλλ. afuturus -a -um)
fio, factus sum, fieri
sequor, secutus sum, secutum, sequi αποθ.
interimo, interemi, interemptum, interimere
recipio, recepi, receptum, recipere
appendo, appendi, appensum, appendere
dico, dixi, dictum, dicere
revertor, reversus sum, reversum, reverti
και revertor, reverti, reversum, reverti στο κείμενο το αποθετικό
ΒΟΗΘΗΤΙΚΟ ΡΗΜΑ: sum, fui, - esse
4Η ΣΥΖΥΓΙΑ
abeo, abi(v)i, abitum, abire
redeo, redii, reditum, redire

ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΑ
tum
diu, diutius, diutissime
iam
illic
unde