ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΛΑΤΙΝΙΚΑ - ΕΝΟΤΗΤΑ 45η

45. Caesar ex captīvis cognoscit quae apud Cicerōnem gerantur quantōque in periculo res sit. Tum cuidam ex equitibus Gallis persuadet ut ad Cicerōnem epistulam deferat. Curat et providet nē, interceptā epistulā, nostra consilia ab hostibus cognoscantur. Quam ob rem epistulam conscriptam Graecis litteris mittit. Legātum monet ut, si adīre non possit, epistulam ad amentum tragulae adliget et intra castra abiciat. In litteris scribit se cum legionibus celeriter adfore. Gallus, periculum veritus, costituit ut tragulam mitteret. Haec casu ad turrim adhaesit et tertio post die a quodam milite conspicitur et ad Cicerōnem defertur. Ille epistulam perlegit militesque adhortatur ut salutem sperent.

                                                                                         Αστυπάλαια Πέρα Γιαλός

Β. Παρατηρήσεις

1. α) Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις :

captīvis                                  κλητική ενικού

res                                         αφαιρετική ενικού

periculo                                 αιτιατική πληθυντικού

equitibus:                              ονομαστική ενικού

nostra consilia:                     γενική πληθυντικού

amentum                              ονομαστική ενικού

hostibus                                γενική πληθυντικού

Graecis litteris                      ονομαστική ενικού

Legātum                               ονομαστική πληθυντικού

legionibus                            κλητική ενικού

die                                          γενική πληθυντικού

milite                                      δοτική πληθυντικού

turrim                                    αφαιρετική ενικού

salutem                                ονομαστική ενικού

1β. celeriter : τον αντίστοιχο τύπο στο συγκριτικό   και στον υπερθετικό βαθμό

1γ) Να κλιθούν οι αντωνυμίες:

 quae                                  ίδιο γένος, ενικό

quantō                               ίδιο γένος, πληθυντικό

cuidam                              ίδιο γένος, πληθυντικό

nostra                                ίδιο γένος, ενικό

Ille                                      ίδιο γένος, πληθυντικό

2. α) Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθέναν από τους παρακάτω τύπους :

cognoscit                         β πληθυντικό υποτακτικής υπερσυντελίκου

gerantur                           α πληθυντικό υποτακτικής παρακειμένου

persuadet                          β πληθυντικό υποτακτικής παρακειμένου

providet                              β πληθυντικό υποτακτικής ενεστώτα

interceptā                           β πληθυντικό υποτακτικής  παρατατικού παθητ. φωνής

conscriptam                         δοτική γερουνδίου

mittit                                       β ενικό προστακτικής ενεστώτα

scribit                                     απαρέμφατο παρακειμένου

adīre                                      α και β πληθυντικό οριστ. παρακειμένου

possit                                    β πληθυντικό οριστικής ενεστώτα και υποτακτ. παρατατικού

adhaesit                              β πληθυντικό υποτακτικής ενεστώτα

conspicitur                          β ενικό υποτακτικής ενεστώτα

defertur                               β ενικό υποτακτικής παρακειμένου

sperent                               γ ενικό οριστικής μέλλοντα

3. interceptā , veritus: Να αναλυθούν σε δευτερεύουσεςπροτάσεις

4. Να αναγνωριστούν συντακτικά οι προτάσεις, (εισαγωγή, εκφορά, αιτιολόγηση, λειτουργία) : 

  quae apud Cicerōnem gerantur quantōque in periculo res sit. /

 ut ad Cicerōnem epistulam deferat/

 ut salutem sperent./

 ut epistulam ad amentum tragulae adliget et intra castra abiciat. / 

 nē, interceptā epistulā, nostra consilia ab hostibus cognoscantur

4β. si adīre non poteris, epistulam ad amentum tragulae adliga et intra castra abice: 

Να μετατρέψετε τον υποθετικό λόγο 1^ου είδους  στα άλλα είδη .

5.  Στην άλλη φωνή:  

Tum cuidam ex equitibus Gallis persuadet ut ad Cicerōnem epistulam deferat/

nē  nostra consilia ab hostibus cognoscantur. /

 Quam ob rem epistulam conscriptam Graecis litteris mittit. /

 ut, epistulam ad amentum tragulae adliget et intra castra abiciat./

tertio post die a quodam milite conspicitur et ad Cicerōnem defertur./

 Ille epistulam perlegit

6. Από πλάγιο σε ευθύ:  

Caesar ex captīvis cognoscit quae apud Cicerōnem gerantur quantōque in periculo res sit. /  ut ad Cicerōnem epistulam deferat. / 

 Curat et providet ne, intercepta epistula, nostra consilia ab hostibus cognoscantur / 

 ut epistulam ad amentum tragulae adliget et intra castra abiciat. /

 Gallus, periculum veritus, constituit ut tragulam mitteret /

 In litteris scribit se cum legionibus celeriter adfore/  

ut salutem sperent.

7. Από ευθύ σε πλάγιο με εξάρτηση  “ Miles narravit” : 

 Caesar ex captīvis cognoscit quae apud Cicerōnem gerantur quantōque in periculo res sit /  Quam ob rem epistulam conscriptam Graecis litteris mittit. /

 In litteris scribit se cum legionibus celeriter adfore/ 

Gallus, periculum veritus, costituit / 

Haec casu ad turrim adhaesit et tertio post die a quodam milite conspicitur et ad Cicerōnem defertur./ 

 Ille epistulam perlegit

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΛΑΤΙΝΙΚΑ - ΕΝΟΤΗΤΑ 44η

44. Haec est tyrannōrum vita, in quā nulla fides, nulla caritas, nulla fiducia benevolentiae stabilis esse potest; tyrannis omnia semper suspecta atque sollicita sunt; nullus locus amicitiae eis est. Nescio enim quis possit diligere eum, quem metuat, aut eum, a quo se metui putet. Coluntur tamen simulatiōne dumtaxat ad tempus. Quodsi forte, ut fit plerumque, cecidērunt, tum intellegitur, quam fuerint inopes amicōrum. Hoc est quod Tarquinium dixisse ferunt exulantem: "Tum intellexi, quos fīdos amicos habuissem, quos infīdos, cum iam neutris gratiam referre poteram".

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται:

fides                         τις πλάγιες πτώσεις στον ενικό

caritas                          αφαιρετική ενικού

stabilis                           ονομαστική και γενική πληθυντικού στο ουδέτερο

nullus locus                 αιτιατική πληθυντικού

simulatiōne                   ονομαστική ενικού

tempus                           ονομαστική πληθυντικού

inopes                            γενική πληθυντικού

quis                                 να κλιθεί στο θηλυκό στον ενικό

tyrannis                          κλητική ενικού

neutris                            γενική ενικού

2. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται

potest                               α πληθυντικό υποτακτικής ενεστώτα

suspecta                          β ενικό οριστικής παθ. ενεστώτα

metuat                              απαρέμφατο μέλλοντα

putet                                 β πληθυντικό υποτακτικής υπερσυντελίκου

Coluntur                            β ενικό προστακτικής ενεστώτα

fit                                      απαρέμφατο ενεστώτα στο ενεργητικό του

cecidērunt                        β ενικό υποτακτικής μέλλοντα

 intellegitur                       ίδιο τύπο στον παρακείμενο

fuerint                              γ πληθυντικό προστακτικής μέλλοντα

ferunt                               β ενικό οριστικής παθητικού ενεστώτα

dixisse                              γ πληθυντικό οριστ. συντελ. μέλλοντα

intellexi                            γ πληθυντικό υποτακτικής ενεστώτα

habuissem                      β πληθυντικό υποτακτικής ενεστώτα

referre                              β πληθυντικό οριστικής ενεστώτα

3. Να γράψετε τον ίδιο τύπο στους άλλους βαθμούς:    stabilis , inopes, fīdos,

4. Να αναγνωρίσετε τις προτάσεις :   

  quis possit diligere eum, quem metuat, aut eum, a quo se metui putet/ 

 quam fuerint inopes amicōrum/

 quos fīdos amicos habuissem, quos infīdos, cum iam neutris gratiam referre poteram". / Quodsi forte, ut fit plerumque, cecidērunt, cum iam neutris gratiam referre poteram

5.Να χαρακτηριστούν συντακτικά:

benevolentiae, tyrannis, amicitiae, eis, diligere, se, a quo , inopes, amicōrum, fīdos, neutris,referre

6. Tum intellexi, quos fīdos amicos habuissem, quos infīdos, cum iam neutris gratiam referre poteram":  

 Σε πλάγιο με εξάρτηση: Tarquinius dicit/  dixit 

7. Από πλάγιο σε ευθύ: 

 Nescio enim quis possit diligere eum, quem metuat, aut eum, a quo se metui putet. / 

 tum intellegitur, quam fuerint inopes amicōrum. /

 "Tum intellexi, quos fīdos amicos habuissem, quos infīdos, cum iam neutris gratiam referre poteram". /

 Hoc est quod Tarquinium dixisse ferunt exulantem

8. Quodsi forte ceciderunt, tum intellegitur:  

Να αναγνωρίσετε το είδος του υποθετικού λόγου και να τον διατυπώσετε στα άλλα είδη.

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΛΑΤΙΝΙΚΑ - ΕΝΟΤΗΤΑ 43η

43.   Num ad hostem veni et captiva in castris tuis sum? In hoc me longa vita et infelix senecta traxit, ut primum exsulem deinde hostem te viderem? Qui potuisti populari hanc terram, quae te genuit atque aluit? Non tibi ingredienti fines patriae ira cecidit? Quamvis infesto et minaci animo perveneras, cur, cum in conspectu Roma fuit, tibi non succurrit: "intra illa moenia domus ac penates mei sunt, mater coniux liberique"? Ergo ego nisi peperissem, Roma non oppugnaretur; nisi filium haberem, libera in libera patria mortua essem. Ego nihil iam pati possum nec diu miserrima futura sum: at contra hos, si pergis, aut immatura mors aut longa servitus manet.

Β. Παρατηρήσεις

1. α) Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις :

hostem                                 γενική πληθυντικού

castris tuis                            γενική πληθυντικού

infelix senecta                      αφαιρετική ενικού

hanc terram                          γενική ενικού

tibi ingredienti                       γενική ενικού

fines                                      γενική πληθυντικού

minaci animo                        ονομαστική ενικού

conspectu                          γενική ενικού

illa moenia                           γενική πληθυντικού

domus                                 αιτιατική πληθυντικού

penates mei                        γενική πληθυντικού

coniux                                 αιτιατική ενικού

filium                                 κλητική ενικού

immatura mors                αφαιρετική ενικού

longa servitus                   δοτική ενικού

1β) Να κλιθούν : tuis,  Ego, nihil, hos

2α) Να γράψετε τους άλλους βαθμούς : captiva, infelix, infesto, minaci, in libera , miserrima, longa, immatura

 2. β) Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθέναν από τους παρακάτω τύπους :

sum                   β πληθυντικό υποτακτικής υπερσυντελίκου

traxit                  α πληθυντικό υποτακτικής ενεστώτα

viderem             β   πληθυντικό προστακτικής ενεστώτα

potuisti               γ πληθυντικό υποτακτικής ενεστώτα και παρατατικού

populari             γ ενικό υποτακτικής μέλλοντα

genuit                σουπίνο αφαιρετική

aluit                           απαρέμφατο ενεστώτα

ingredienti                 β ενικό οριστικής ενεστώτα

cecidit                       γ ενικό οριστικής μέλλοντα

perveneras                β πληθυντικό υποτακτικής ενεστώτα

peperissem               μετοχή μέλλοντα

oppugnaretur            α πληθυντικό υποτακτικής  ενεστώτα

haberem                   απαρέμφατο παρακειμένου

mortua                        μετοχή μέλλοντα και γ πληθ οριστικής ενεστώτα

pati                              β ενικό προστακτικής ενεστώτα

pergis                         β πληθυντικό υποτακτικής παρακειμένου

manet                         γ πληθυντικό υποτακτικής παρακειμένου

3. Να αναγνωριίσετε συντακτικά τις προτάσεις,  τον τρόπο εισαγωγής τους   και να αιτιολογήσετε την έγκλιση και το χρόνο εκφοράς τους:  

ut primum exsulem deinde hostem te viderem?

Quamvis infesto et minaci animo perveneras, cur, cum in conspectu Roma fuit, tibi non succurrit:

4. α)  Να γραφούν όλα τα άλλα είδη των υποθετικών λόγων:  

 Ergo ego nisi peperissem, Roma non oppugnaretur; 

nisi filium haberem, libera in libera patria mortua essem.

at contra hos, si pergis, aut immatura mors aut longa servitus manet.

4β.  Να μετατραπεί η ενεργητική φωνή στην παθητική: 

 In hoc me longa vita et infelix senecta traxit

γ. Να γίνουν μετοχικές:    

  si pergis/ 

 ego nisi (te) peperissem

 hanc terram, quae genuit atque aluit / 

nisi haberem

5α. Από ευθύ σε πλάγιο: με εξάρτηση:  mater interrogat filium/  interrogavit/  

«Num ad hostem veni  / et captiva in castris tuis sum?»  

 In hoc me longa vita et infelix senecta traxit, ut primum exsulem deinde hostem te viderem?  

 Qui potuisti populari hanc terram, quae te genuit atque aluit? 

Non tibi ingredienti fines patriae ira cecidit?     

Quamvis infesto et minaci animo perveneras, cur, cum in conspectu Roma fuit, tibi non succurrit: 

με εξάρτηση: Coriolanus dicit / dixit :  

"intra illa moenia domus ac penates mei sunt, mater coniux liberique"?

με εξάρτηση: Mater dixit Coriolano:

  Ego nihil iam pati possum nec diu miserrima futura sum

 

ΑΡΓΥΡΗ ΧΙΟΝΗ Ο ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ ΧΑΡΤΑΕΤΩΝ ἤ Ο ΔΑΙΜΩΝ ΤΗΣ ΟΜΟΡΦΙΑΣ

Ο   ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΣ   ΧΑΡΤΑΕΤΩΝ  ἤ  Ο   ΔΑΙΜΩΝ   ΤΗΣ   ΟΜΟΡΦΙΑΣ

    ΗΤΑΝ Ο ΗΡΩΑΣ μου· ὀχτώ χρόνια μεγαλύτερος μου καί ἀγγελικά ὡραῖος, ἕνας Ἄδωνις, ὁ πρωτοξάδερφός μου Ἀντώνης. Ἤμασταν τά μόνα ἀγόρια σέ ἕνα σόι γεμάτο ἀδερφές καί ξαδέρφες πού κυριολεκτικά μᾶς λάτρευαν· ἐμένα, τόν μικρότερο, ὡς παιχνιδάκι, ὡς μπιμπε­λό· εκεῖνον, τόν μεγαλύτερο, ὡς τόν ἰδα­νικό καβαλιέρο. Ἐδῶ πρέπει νά πῶ ὅτι τό σόι μας διακατεχόταν ἀπό ἕνα πάθος, μιά μανία γιά τήν ομορφιά·  ἴσως ἐπειδή, ἔτσι φτωχοί πού ἤμασταν, δέν εἴχαμε κανένα ἄλλο δυνατό χαρτί καί πιστεύαμε ὅτι και μόνον αὐτή ἔφτανε γιά νά μᾶς ὁδηγήσει στήν ἐπιτυχία, νά μᾶς βγάλει ἀπ' τή μι­ζέρια μας. Τά κορίτσια θά 'βρισκαν τούς πρίγκιπες τοῦ παραμυθιοῦ καί τά ἀγόρια τίς πριγκίπισσες. Αὐτός πού πίστεψε πε­ρισσότερο σ' αὐτό τό παραμύθι ἦταν ὁ ξά­δερφος Ἀντώνης. Ἔτσι, ἐνῶ ἦταν ἕνα ιδι­αίτερα προικισμένο ἄτομο, δέν ἔκανε τί­ποτε γιά νά ἀναπτύξει τίς ἐξαιρετικές του ἱκανότητες,  ἀλλά παρέδωσε,  ἄνευ ὁρίων, ἄνευ ὅρων, ὅλη τήν ὕπαρξη του, τήν ἴδια τήν ψυχή του στόν δαίμονα τῆς ὀμορφιάς. Ἡ πιό σημαντική, στά παιδικά μου μά­τια, ἱκανότητα τοῦ Ἀντώνη ήταν νά φτιά­χνει τέλειους χαρταετούς  (γιά  μένα,  βέ­βαια) καί υπέροχα πατίνια (πάλι γιά μέ­να).  Δέν  θά  ξεχάσω  ποτέ ἐκείνους τούς χαρταετούς  (σμυρνάκια  και  βουηχτάρια) πού ποτέ δέν ἀρνήθηκαν νά σηκωθοῦν ἀπό τή  γῆ  καί  ν'  ἀνεβοῦν  τόσο  ψηλά  στόν οὐρανό, ώστε, κάποια στιγμή, τούς ἔχαναν τά μάτια σου καί μόνον ἀπ' τόν τεντωμέ­νο σπάγκο πού σοῦ πλήγωνε τά δάχτυλα μποροῦσες νά εἰκάσεις ὅτι ἤτανε ἀκόμη κάπου ἐκεῖ πάνω, μεταμορφωμένοι, σίγου­ρα, σέ ἀληθινούς ἀετούς, φαιούς και ἁρπα­χτικούς.

    'Αργότερα,   ὅταν   μεγάλωσα   κάπως, ἀνακάλυψα κι ἄλλα σημαντικά προσόντα καί ταλέντα  του.  Ἤτανε  ἔξυπνος,  ἀρι­στοῦχος  μαθητής  στό  γυμνάσιο,  φανα­τικός  ἀναγνώστης,  ἐξαίρετος   ὁμιλητής καί ἔγραφε ποιήματα πού πολύ εἶχα θαυ­μάσει (όταν κάποια στιγμή μοῦ τά διάβα­σε) καί πού σίγουρα ἔχουν πλέον χαθεῖ. Τί ἔκανε μέ ὅλ' αὐτά τά χαρίσματα; Ἀπολύ­τως τίποτε ἤ, μᾶλλον, χρησιμοποίησε μό­νο  δύο  (τήν  ομορφιά καί  τήν  εὐφράδεια του), ἀλλά πρός τί; Γιά νά ρίχνει ἁπλῶς τίς γκόμενες πού τίς ἄλλαζε σάν πουκάμι­σα, ἀναζητώντας τήν πριγκίπισσα πού θά τόν ἔβαζε στό παλάτι της καί θά τόν ἔκανε βασιλιά μόνο γιά τά ωραῖα γαλάζια μά­τια του καί τά ζαχαρωμένα λόγια του. Οὔτε ἀνώτερες σπουδές, λοιπόν, οὔτε δου­λειά, μέχρι πού πῆγε φαντάρος.

    Ἐνῶ ὑπηρετοῦσε ἀκόμη, κατάφερε, στή διάρκεια μιᾶς ἄδειας του, νά γκα­στρώσει ὄχι τήν πριγκίπισσα τῶν ὀνείρων του, ἀλλά μιά κοπελίτσα τῆς γειτονιᾶς. Ἔγινε, ἄρον ἄρον, ἕνας θλιβερός γάμος καί, μόλις ἀπολύθηκε, τήν κοπάνησε, νύ­χτα, γιά τή Γερμανία. Ἦταν ἀρχές τῆς δεκαετίας τοῦ '60 καί ὁ Ἐθνάρχης μας, ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος, ὁ ὁποῖος εἶχε τόν διακαή πόθο νά συμβάλει στή δημιουργία του «γερμανικοῦ θαύματος», τροφοδο­τοῦσε γενναιόδωρα τίς φάμπρικες αὐτῆς τῆς χώρας μέ τά πιο δυναμικά στοιχεῖα τῆς δικῆς μας. Στήν περίπτωση ὅμως τοῦ ξαδέρφου μου, ὁ Ἐθνάρχης ἔπεσε ἔξω- ὁ Ἀντώνης δέν δούλεψε ἐκεῖ οὔτε μία μέρα. 'Έτσι τουλάχιστον  μέ  διαβεβαίωσε,   μέ ὑπερηφάνεια,   ὅταν   ξανασυναντηθήκαμε μετά ἀπό χρόνια.

     Αυτό συνέβη τό 1966, λίγο μετά τή δι­κή μου ἀπόλυση ἀπό τό στράτευμα ὅπου ὑπηρέτησα ὡς πυροβολητής, χωρίς εὐτυχῶς νά πυροβολήσω κανέναν, ἐκτός ἀπό κάτι καθίκια, ἀξιωματικούς καί ὑπα­ξιωματικούς, πού ἐκτελοῦσα, κάθε νύχτα, στόν ὕπνο μου. Εἶχε ἐπιστρέψει, μετά ἀπό μία περίπου ἑξαετία, γιά σύντομες δια­κοπές στήν πατρίδα. Συναντηθήκαμε δύο, ὅλες κι ὅλες, φορές: τή μιά, παρουσία συγγενῶν και φίλων τήν ἄλλη, μόνον οἱ δυό μας. Ἤτανε πιό ὡραῖος παρά ποτέ· ὁ Ὡραῖος Μπροῦμελ ἤ ὁ Ντόριαν Γκρέι · ψηλό λιανό σκαρί, κυματιστό μεταξένιο μαλλί, γκρίζο λινό κοστούμι (τρία κομμά­τια), γαλάζια, σάν τά μάτια του, μετα­ξωτή γραβάτα, παπούτσια μαύρα, χειρο­ποίητα, ἀπαστράπτοντα... Μοῦ δώρισε ἕνα νάυλον πουκάμισο, ἀπ' αὐτά πού δέν θέλουνε σιδέρωμα, καί μιά ξυριστική μη­χανή μπαταρίας, πού ἀποπειράθηκα, μία μόνο φορά νά χρησιμοποιήσω καί δέν ἐπανέλαβα τήν απόπειρα, γιατί, ἀντί νά μοῦ κόβει τά γένια, τά μάγκωνε καί μοῦ τά ξερίζωνε.

     Τόν ρώτησα γιά τή ζωή του στή Γερ­μανία, γιά τή δουλειά πού έκανε ἐκεῖ. Μοῦ ἀποκρίθηκε πώς ζούσε μιά χαρά, ζωή και κότα, δίχως νά κάνει τίποτε. Ἐξέφρασα τήν ἀπορία μου καί μοῦ ἐξήγησε, μέ τό πιό γλυκό, ἀφοπλιστικό χαμόγελο του, ὅτι ὅσο ὑπάρχουν γυναῖκες στόν πλανήτη μας, αὐτός, ὁ Ἀντώνης, δέν χρειάζεται νά δου­λέψει ὄχι μόνο γιά νά ζήσει, ἀλλά καί γιά νά ζήσει καλά. Φαντάστηκα ὅτι εἶχε ἐπεν­δύσει στό μοναδικό περιουσιακό στοιχεῖο πού διέθετε, στήν ὀμορφιά του, καί ζοῦσε ὡς ζιγκολό. Δέν εἶχα πέσει καί πολύ ἔξω, ἀλλά μέ προσγείωσε ἀκόμη περισσότερο, λέγοντας μου ὅτι ἔριχνε Γερμανίδες καί, στή συνέχεια, τίς ἐξέδιδε. Βλέποντας τήν κατάπληξη καί τήν ἀηδία στό πρόσωπο μου, πάσχισε (ἀλλά ἔκανε ἀκόμη χειρότε­ρα τά πράγματα) νά δώσει κάποιο ἰδεολο­γικό περιεχόμενο σ' αὐτή τή δραστηριό­τητα του. «Οἱ κωλογερμανοί μᾶς γαμήσανε στην Κατοχή» εἶπε. «Τώρα, τούς γαμάω ἐγώ τίς γυναῖκες». Δέν ὑπῆρξε τρίτη συνάντηση μας.

Ἕνα χρόνο μετά, τόν Σεπτέμβριο τοῦ 1967, ἔφυγα κι ἐγώ, γιά ἄλλους λόγους, στό ἐξωτερικό καί, μετά ἀπό ενάμιση χρόνο στό Παρίσι, βρέθηκα στό Ἄμστερ­νταμ πού δέν ἀπεῖχε καί πολύ ἀπό τό Ἀμβοῦργο ὅπου δροῦσε ὁ ξάδερφος. Ποτέ ὡστόσο δέν μοῦ πέρασε ἀπ' τό μυαλό νά τόν ἀναζητήσω, μετά ἀπό ἐκείνη τήν ἀπο­γοητευτική συνάντηση μας στήν Ἀθήνα.

Τόν Ἀπρίλη τοῦ 1975, πῆρα ἕνα τηλε­γράφημα ἀπό τούς δικούς μου, πού μοῦ 'λεγε ὅτι ὁ Ἀντώνης πέθανε ἀπό καλπάζοντα καρκίνο σ' ἕνα νοσοκομείο τοῦ 'Αμ­βούργου. Ἦταν μόλις σαράντα ἐτῶν κι ἐγώ εἶχα μόλις κλείσει τά τριάντα δύο. Ἔ­κλαψα πικρά γιά κεῖνον καί γιά μένα πού, ἀκολουθώντας μιά στενόκαρδη ἴσως ἠθι­κή, τόν εἶχα βγάλει ἀπό τή σκέψη καί τή ζωή μου, τόν είχα σκοτώσει μέσα μου, πρίν πεθάνει.

    Ὅταν ἐπέστρεψα στήν Ἑλλάδα, τό 1977, ἄκουσα ἀπό τά χείλη συγγενοῦς, πού τοῦ παραστάθηκε στίς τελευταῖες στιγμές τῆς ζωῆς του, τά ἑξῆς: Ξέροντας ὅτι ζύ­γωνε τό τέλος του, ὁ Ἀντώνης ἔστειλε τόν ἐν λόγῳ συγγενῆ, σέ παραπλήσιο ἑλληνικό ἐστιατόριο, νά ἀγοράσει μεζέδες καί πιοτά. Ὅταν αὐτό ἐγινε, κάλεσε τό προσωπικό τοῦ νοσοκομείου, γιατρούς καί νοσοκόμες, κι ἀφοῦ κέρασε ὅλον τόν κόσμο κι ἤπιε κι αὐτός, κάλυψε μέ τό σεντόνι τό πρόσωπο του καί πέθανε.

   Ἀπό τότε, πέρασαν χρόνια πολλά, δύσκολα κι εὔκολα, ἀλλά κυρίως πολλά, κι ὁ πανδαμάτωρ χρόνος δάμασε τή μνήμη μου κι ἔσβησε ἀπ' αὐτήν τόν ξάδερφο Ἀντώνη.

      Πέρσι, σέ ἡλικία ἑξήντα τριῶν ἐτῶν, δέν ξέρω πῶς μοῦ 'ρθε (μᾶλλον ἀπό παλιμπαιδισμό), ἀποφάσισα νά πετάξω ἀετό τήν Καθαρή Δευτέρα. Ἀγόρασα λοιπόν ἕνα βουηχτάρι, μπόλικο σπάγκο καί σερπαντίνες γιά τήν οὐρά. Τήν παραμονή τό βράδυ ἔφτιαξα μέ ἀκρίβεια τά ζύγια καί τήν οὐρά, καί ἀνήμερα, πρωί-πρωί, κίνη­σα γιά ἕνα σημεῖο, ἔξω ἀπ' τό χωριό, ὅπου δέν ὑπάρχουν οὔτε δέντρα οὔτε κα­λώδια τῆς ΔΕΗ.

    Ὁ ἀετός σηκώθηκε ἀμέσως, ἀλλά τό ἴδιο ἀμέσως ἔκανε μιά κωλοτούμπα και καρφώθηκε στή γῆ. Ὅσες ἀπόπειρες κι ἄν ἔκανα νά τόν πετάξω, τό αποτέλεσμα ἦταν πάντα τό ἴδιο. Ἤλεγξα καί ξαναήλεγξα μάνες καί ζύγια καί δέν βρῆκα κα­νένα λάθος. Γιατί λοιπόν δέν ἔλεγε νά πε­τάξει, ὁ γαμημένος; Εἶχα γίνει ἔξω φρε­νῶν κι ἤμουν ἕτοιμος νά τοῦ τραβήξω μιά κλοτσιά καί νά τόν στείλω στόν διάβολο, ὅταν συνειδητοποίησα ὅτι ἔφταιγε ὁ ἀέρας πού ήταν πολύ δυνατός καί ἡ οὐρά πού δέν ἦταν ἐπαρκῶς μακριά γι' αὐτή τήν περί­σταση. Πῶς ὅμως νά τήν ἐπιμηκύνω πού δέν εἶχα μαζί μου σερπαντίνες;

Καί, ἐξαίφνης, μετά ἀπό τόσα χρόνια λήθης, ἐπέστρεψε στή στομωμένη μνήμη μου ὁ ξάδερφος Ἀντώνης καί τόν ξαναεῖδα, κάτω ἀπό ἀνάλογες συνθῆκες, νά δέ­νει στήν ουρά τοῦ ἀετοῦ σπερδούκλια. Κοίταξα γύρω κι εἶδα ὅτι ὁ τόπος ἤτανε γεμάτος ὁλάνθιστα σπερδούκλια. Ἔκοψα κάμποσα καί τά 'δεσα στήν ἄκρη τῆς οὐρᾶς. Ὁ ἀετός σηκώθηκε ἀμέσως κι ἄρχισε νά πετᾶ, βουίζοντας εὐτυχισμένος. Σέ λίγο, δέν ἄκουγα πιά τό βούισμά του.

Ἀμόλαγα ἀδιάκοπα καλούμπα κι ἀδιάκο­πα ἀνέβαινε, ώσπου τόν χάσανε τά μάτια μου. Έκοψα τότε τόν σπάγκο καί ψιθύρι­σα: «Τράβα στον Ἄδωνι καί δῶσ' του τά λουλούδια, γιατί, ἄν δέν βρίσκεται στά Ἠλύσια Πεδία, ἀλλά στόν Τάρταρο, δέν ἔχει ἐκεῖ ἀσφοδέλους».

 Το παραπάνω κείμενο του αγαπημένου Αργύρη Χιόνη είναι από το βιβλίο του "Περί αγγέλων και δαιμόνων" εκδόσεις Γαβριηλίδη και το παραθέτω με την ευχή μου για Καλή Σαρακοστή.

 

Κοτσύφι: εφημέριος μιας σκοτεινής θρησκείας

 Διαβάζοντας ποίηση στο σπίτι πίσω από το τζάμι παρατηρώ τη σημαδιακή εμφάνιση των κοτσυφιών στη βεράντα και θυμάμαι τους στίχους του Μιχάλη Γκανά: "Βρέξει χιονίσει/ φοράει το μαύρο του./ Κανένα πένθος/ Πληγωμένο κοτσύφι/  από κλαρί σε κλαρί.
Καθώς το αίμα του/ στάζει στο χιόνι, / πληθαίνει το μαύρο.  

Δεν τολμώ να μαζέψω το πιάτο της γλάστρας, αφού καθημερινά οι φτερωτοί συμπολίτες μου απολαμβάνουν το μπάνιο τους στο νερό που μαζεύτηκε από τη βροχή. Μετά τους σχετικούς στίχους που εντόπισα στην τελευταία συλλογή της Τασούλας Καραγεωργίου και σχολίασα προ ημερών, σήμερα απολαμβάνω τον Γκανά να διαβάζει στο δεύτερο βιντεάκι το ποίημά του "Το κοτσύφι" και να εξομοιώνει τον εαυτό του με το λιγνό καλογεράκι το κοτσύφι που μετά τα βραχνά αδέξια τεριρέμ την άνοιξη έρχεται κάτι και του λύνει τον κόμπο που ’χει στο λαιμό  κι αναπηδάει φωνή  θρεμμένη από σιωπή και στέρηση, και γίνεται εφημέριος μιας σκοτεινής θρησκείας και μιας θεάς....  
 ΘΗΛΥΚΟ ΚΟΤΣΥΦΙ ΣΤΗ ΒΕΡΑΝΤΑ



 ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΚΑΝΑΣ: ΕΦΗΜΕΡΙΟΣ ΜΙΑΣ ΣΚΟΤΕΙΝΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ

                                    Μιχάλης Γκανάς  ΤΟ ΚΟΤΣΥΦΙ 
Λιγνό καλογεράκι το κοτσύφι
με τεριρέμ βραχνά και προσευχές
αδέξιες όλο το χρόνο, αλλά την άνοιξη
μες στα λαμπρά πλατάνια λειτουργεί
σε τόπους γνώριμους και δέντρα
ειπωμένα, τότε που έβρεχε,
που φύσαγε κι έκανε κρύο, τότε
που χιόνιζε κι αυτό κρεμότανε
στα μαύρα σπόρια του κισσού
για να ταΐσει λιγοστό κορμάκι
κι ύστερα σ’ ένα κλαδί αφηνόταν,
μια μαύρη φλόγα μες στο χιόνι
περιμένοντας,
                     ώσπου την άνοιξη
έρχεται κάτι και του λύνει
τον κόμπο που ’χει στο λαιμό
κι αναπηδάει φωνή που το ξαφνιάζει,
θρεμμένη από σιωπή και στέρηση,
και γίνεται εφημέριος μιας σκοτεινής
θρησκείας και μιας θεάς που όλο
το παιδεύει, βάζοντας κυνηγούς
και γάτες και νυφίτσες να το φοβερίζουν
για να τραγουδάει,
                        όσο προλάβει,
μέχρι να πέσει μπρούμυτα και πάλι
στη χειμερία νάρκη της φωνής του.

Από τη συλλογή Γυάλινα Γιάννενα,  εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα, 1989