Ν. Παπάζογλου:Εγώ δεν είμαι ποιητής

Ραγίζει η καρδιά για τον Παπάζογλου που αντάμα με το Ρασούλη σχεδιάζουν συναυλία Αγγέλων.

Κ.Δημουλά, Του Λαζάρου.

 Του Λαζάρου

Νεφοσκεπές ψιλόβροχο ημέρας.
Κάτι μωραί καμπάνες πιτσιλάνε
τον ύπνο του Λαζάρου να εξέλθει.
Καλά στοκαρισμένο το φως γύρω γύρω.

Είχα και γω να δεύρο κάποιους έξω
μα δε μου αποκρίθηκαν αν θέλουν.

Πως ν’ αποκριθούν
με ωτακουστή που άφησες καλά στοκαρισμένο
το φως γύρω γύρω.

Κι έπειτα γιατί τους ρωτάς αν θέλουν.
Το θαύμα δε ρωτάει.
Σ’ αρπάζει από το αυτί και
σέρνοντας σε πετάει στο φως.
Χαίρεσαι βέβαια με την έκλαμψη, δεν αντιλέγω
αλλά σε τρώει από μέσα σκουλήκι η αγωνία
μην είναι και τα θαύματα θνητά.

Άστους λοιπόν καλύτερα εκεί
μην έχωμεν να άρωμεν για δεύτερη φορά
κενόν τον κράββατόν τους.

  Κικής Δημουλά «Ενός λεπτού μαζί».

Ενδιαφέρουσες ασκήσεις στα Λατινικά 1

1.  Murenam laudare debemus:  

 Να αντικαταστήσετε το debeo + απαρέμφατο με τον αντίστοιχο τύπο της παθητικής περιφραστικής συζυγίας. Να δηλώσετε το ποιητικό αίτιο.

2. Nec magis vituperandus est proditor patriae quam proditor communis utilitatis,

     aut communis salutis desertor propter suam utilitatem et salutem / 

    ut laudandus is sit /


quod imperandum militibus esset : 

                                Να μετατραπεί η παθητική σύνταξη σε ενεργητική.

 Απαντήσεις

1. Murena  nobis laudandus est.

2.  Nec magis debemus vituperare   proditorem patriae quam proditorem communis utilitatis,  aut communis salutis desertorem propter suam utilitatem et salutem / 

               

           ut  eum laudare debeamus/
quod (is) deberet militibus imperare.

Αυτές είναι όλες οι περιπτώσεις στα εξεταζόμενα κείμενα με το Debeo/ Παθητική περιφραστική συζυγία.

ΛΑΤΙΝΙΚΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ : ΕΝΟΤΗΤΑ 49η

                                                                                                                      ^Σύρος

^{ΚΕΙΜΕΝΟ}

 Porcia, Bruti uxor, cum viri sui consilium de interficiendo Caesare cognovisset, cultellum tonsorium quasi ungium resecandōrum causā poposcit eōque velut forte se vulnerāvit. Clamōre deinde ancillārum in cubiculum vocātus Brutus ad eam obiurgandam vēnit, quod tonsōris praeripuisset officium. Cui secrēto Porcia “non est hic” inquit “temerarium factum meum, sed certissimum indicium amōris mei erga te tale consilium molientem: experīri enim volui, quam aequo animo me fero essem interemptūra, si tibi consilium non ex sententiā cessisset”.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

   Σαν έμαθε η Πορκία, η γυναίκα του Βρούτου, το σχέδιο του άντρα της να δολοφονήσει τον Καίσαρα1, ζήτησε ένα ξυράφι μανικιουρίστα τάχα για να κόψει τα νύχια της και αυτοτραυματίστηκε2 με αυτό καθώς3 της γλίστρησε δήθεν τυχαία. Έπειτα ο Βρούτος, που οι υπη­ρέτριες τον κάλεσαν στην κρεβατοκάμαρα της με ξεφωνητά, ήλθε για να τη μαλώσει που τάχα είχε κλέψει την τέχνη του μανικιουρίστα. Τότε η Πορκία του είπε κρυφά: «Αυτό που έκανα4 δεν ήταν πράξη ασυλλόγιστη αλλά μια ξεκάθαρη απόδειξη της αγάπης μου για σένα που ετοιμάζεις5 τέτοιο σχέδιο. Θέλησα δηλαδή να δοκιμάσω με πόση ηρεμία θα σκοτωνόμουνα με το ξίφος, αν το σχέδιο σου δεν είχε αίσια έκβαση»6.

 1. για τη δολοφονία του Καίσαρα                        2. πλήγωσε τον εαυτό της

              3. που                                                     

          4. η πράξη μου αυτή                                     5. σχεδιάζεις 

                                                      6. δεν πήγαινε κατ' ευχήν

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΛΕΞΕΩΝ

ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ

Α' ΚΛΙΣΗ

ancilla -ae

sententia -ae

Porcia -ae   χωρίς πληθ.

Β' ΚΛΙΣΗ

vir - viri          

officium -i (i)

consilium -i (i)           

factum -i

cultellus -i      

indicium -i (i)

cubiculum -i  

animus -i

Brutus -i   χωρίς         πληθ.

ferrum -i   χωρίς πληθ. (όνομα μετάλλου)

Γ ΚΛΙΣΗ

uxor - uxoris    (θηλ.)

clamor -oris   (αρσ.)

tonsor -oris   (αρσ.)

 amor -oris    (αρσ.)

Caesar -is   χωρίς πληθ.

unguis - unguis    (αρσ.) αφαιρ. ενικού ungue και ungui· γεν. πληθ. un­guium

forte εύχρηστο μόνο στην αφαιρ. ενικού

ΕΠΙΘΕΤΑ

Β' ΚΛΙΣΗ

tonsorius -a -um

temerarius -a -um, magis temerarius -a -um, maxime temerarius –a -um

certissimus -a -um υπερθ. του επιθ. certus -a -um, certior -ior -ius, certissimus -a -um

aequus -a -um, aequior -ior -ius, aequissimus -a -um

ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ

suus, sua, suum    (κτητική)

is, ea, id    (οριστική)

se    (προσωπική)

qui, quae, quod    (αναφορική)

hic, haec, hoc    (δεικτική)

meus, mea, meum    (κτητική)

tu    (προσωπική)

talis, talis, tale    (δεικτική)

ego    (προσωπική)

ΡΗΜΑΤΑ

1η ΣΥΖΥΓΙΑ

vulnero, vulneravi, vulneratum, vulnerare

voco, vocavi, vocatum, vocare

obiurgo, obiurgavi, obiurgatum, obiurgare

reseco, resecui, resectum, resecare

3η ΣΥΖΥΓΙΑ

interficio, interfeci, interfectum, interficere

cognosco, cognovi, cognitum, cognoscere

posco, poposci,  poscere

elabor, elapsus sum, elapsum, elabi αποθ.

praeripio, praeripui, praereptum, praeripere

inquam

volo, volui, -, velle

interimo, interemi, interemptum, interimere

cedo, cessi, cessum, cedere

ΒΟΗΘΗΤΙΚΟ ΡΗΜΑ: sum, fui, -, esse

4η ΣΥΖΥΓΙΑ

venio, veni, ventum, venire

molior, molitus sum, molitum, moliri    αποθ.

experior, expertus sum, expertum, experiri    αποθ.

Επιρρήματα

forte        deinde

secreto και secrete, secretius, (secretissime) 

(από το επίθ. secretus –a -um, secretior -ior -ius, secretissimus -a -um) 

quam

ΛΑΤΙΝΙΚΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ : ΕΝΟΤΗΤΑ 48η

                                                                                                            Σύρος

ΚΕΙΜΕΝΟ

 Cerva alba eximiae pulchritudinis Sertorio a Lusitano quodam dono data erat. Sertorius omnibus persuasit cervam instinctam numine Dianae, conloqui secum et docere, quae utilia factu essent. Si quid durius ei videbatur, quod imperandum militibus esset, a cerva sese monitum esse praedicabat. Ea cerva quodam die fugit et perisse credita est. Cum aliquis Sertorio nuntiavisset cervam inventam esse, Sertorius eum iussit tacere ; praeterea praecepit ut eam postero die repente in eum locum emitteret, in quo ipse cum amicis futurus esset. Postridie eius diei Sertorius, admissis amicis in cubiculum suum, dixit eis visum in somno sibi esse cervam, quae perisset, ad se reverti. Cum cerva, emissa a servo, in cubiculum Sertorii introrupisset, admiratio magna orta est.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

Κάποιος Λουζιτανός είχε δώσει στο Σερτώριο για δώρο ένα πολύ όμορφο άσπρο ελάφι1. Ο Σερτώριος τους έπεισε όλους πως το ελάφι κατευθυνόταν από τη θεά Άρτεμη2 και μιλούσε μαζί του και του υπέδειχνε τι ήταν χρήσιμο να κάνει. Αν του φαινόταν πως έπρεπε να δώσει κάποια διαταγή στους στρατιώτες του που ήταν σκληρότερη από τις συνηθισμένες3, διακήρυσσε πως τον είχε συμβουλέψει το ελάφι. Το ελάφι αυτό έφυγε κάποια μέρα και πίστεψαν πως είχε πεθάνει. Όταν κάποιος ανάγγειλε στο Σερτώριο πως το ελάφι είχε βρεθεί, ο Σερτώριος τον διέταξε να το κρατήσει μυστικό4. Ακόμη του έδωσε οδηγίες να το αφήσει ξαφνικά ελεύθερο την επομένη στο μέρος όπου θα βρι­σκόταν αυτός και οι φίλοι του. Την άλλη μέρα ο Σερτώριος δέχτηκε τους φίλους του στην κρεβατοκάμαρα του και τους είπε πως είχε δει στο ύπνο του ότι το ελάφι, που είχε πεθάνει, ξαναγύρισε κοντά του. Όταν το ελάφι αφέθηκε ελεύθερο από το δούλο και όρμησε στην κρε­βατοκάμαρα του, προκάλεσε μεγάλη κατάπληξη5.

             1. ένα άσπρο ελάφι εξαιρετικής ομορφιάς         2. από τη βούληση της Άρτεμης

      4. να σωπάσει                                           5. γεννήθηκε μεγάλος θαυμασμός

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΛΕΞΕΩΝ

ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ

Α' ΚΛΙΣΗ

cerva -ae

Diana -ae   χωρίς πληθ.

Β' ΚΛΙΣΗ

Lusitanus -i

donum -i

amicus -i

cubiculum -i

somnus -i

servus -i

Sertorius -i (i)    κλητ. ενικού Sertori· χωρίς πληθ.

locus -i   loca -orum: τόποι   loci -orum: χωρία βιβλίων

Γ ΚΛΙΣΗ

pulchritudo -inis (θηλ.)

numen -inis (ουδ.)

miles -itis (αρσ.)

admiratio -ionis (θηλ.)

Ε' ΚΛΙΣΗ

dies - diei - diei - diem - dies - die (αρσ.)

dies - dierum - diebus - dies - dies - diebus

ΕΠΙΘΕΤΑ

Β' ΚΛΙΣΗ

albus -a -um

eximius -a -um, magis eximius -a -um, maxime eximius -a -um δεν είναι σε χρήση

durus -a -um, durior -ior -ius, durissimus -a -um

posterus -a -um, posterior -ior -ius, postremus -a -um και postumus –a -um

magnus -a -um, maior -ior -ius, maximus -a -um

Γ' ΚΛΙΣΗ

omnis -is -e

utilis -is -e, utilior -ior -ius, utilissimus -a -um

durior -ior -ius συγκρ.  του  επιθ.  durus  -a -um, durissimus -a -um

αντωνυμίες

quidam, quaedam, quoddam (αόριστη επιθετική)

se (προσωπική)

quis, quid (ερωτηματική ουσιαστική)

quis, (quae ή qua), quid (αόριστη ουσιαστική)

is, ea, id (οριστική)

qui, quae, quod (αναφορική)

se(se) (προσωπική)

aliquis, (aliqua ή aliquae), aliquid (αόριστη ουσιαστική)

ipse, ipsa, ipsum (οριστική)

suus, sua, suum (κτητική)

ΡΗΜΑΤΑ

1η ΣΥΖΥΓΙΑ

do, dedi, datum, dare

impero, imperavi, imperatum, imperare

praedico, praedicavi, praedicatum, praedicare

nuntio, nuntiavi, nuntiatum, nuntiare

2η ΣΥΖΥΓΙΑ

persuadeo, persuasi, persuasum, persuadere

doceo, docui, doctum, docere

video, vidi, visum, videre

moneo, monui, monitum, monere

iubeo, iussi, iussum, iubere

taceo, tacui, tacitum, tacere

3η ΣΥΖΥΓΙΑ

instinguo, instinxi, instinctum, instinguere

conloquor, conlocutus sum, conlocutum, conloqui αποθ.

facio, feci, factum, facere (προστ. ενεστ. fac)

fugio, fugi, fugitum, fugere

credo, credidi, creditum, credere

praecipio, praecepi, praeceptum, praecipere

emitto, emisi, emissum, emittere

admitto, admisi, admissum, admittere

dico, dixi, dictum, dicere (προστ. ενεστ. die)

revertor, reversus sum, reversum, reverti και

revertor, reverti, reversum, reverti* στο κείμενο δεν είναι ξεκάθαρο αν πρόκειται για το αποθετικό ή το ημιαποθετικό, γιατί ο τύπος reverti είναι κοινός

 introrumpo, introrupi, introruptum, introrumpere

ΒΟΗΘΗΤΙΚΟ ΡΗΜΑ  sum, fui, -, esse

4η ΣΥΖΥΓΙΑ

invenio, inveni, inventum, invenire

pereo, perii, peritum, perire

orior, ortus sum, ortum, oriri αποθ. (μετοχή μέλλ. oriturus -a -um)

Επιρρήματα

praeterea

repente

postridie

Παντελή Μπουκάλα Ρήματα

Φολέγανδρος

Από την τελευταία βραβευμένη ποιητική συλλογή του Π. Μπουκάλα Ρήματα  ένα ποίημα αφιερωμένο στην Πολίνα   ελάχιστον φιλίας τεκμήριον.

                                                                                                     Φολέγανδρος

Ανέφικτο

Κανένα ποίημα δεν είπε δεν θα πει

το σπαραγμό στο βάθος του

εκεί που κατοικεί γυαλί τριμμένο

Κανένα ποίημα ποτέ του

δεν απέδωσε δεν θ' αποδώσει

τον άνθρωπο

γυναίκα άντρας

που φεύγει απ' τη δουλειά

ο ήλιος νυχτωμένος

και σπίτι του τα πόδια του πεισματωμένα

δεν τον στρέφουν

τον περιμένουν δεν τον περιμένουν

και να χαθεί, αυτό ποθεί,

κομμάτια κομματάκια

να μηδενιστεί

γιατί έχει νύχτα μέσα του αυθόρμητη

βαρύτερη απ' του ήλιου

κι έχει το δέρμα πέτρινο από μια θλίψη

πού της περιττεύουν οι αιτίες

Κανένα ποίημα ποτέ του

δεν τραγούδησε και δεν θα τραγουδήσει

την αγωνία όποιου αγαπά και δέεται

να φύγει γρήγορα να φύγει ο χρόνος

όσον γεωργεί σμιγμένος με την αγαπώ του

για νά 'ρθει γρήγορα πιο γρήγορα να ρθεί

ο άλλος χρόνος ο επόμενος

να σμίξει πάλι με την αγαπώ

να γεωργηθούνε

Κανένα ποίημα ποτέ του

δεν ιστόρησε και δεν θα ιστορήσει

τον πανικό να μη θυμάσαι

καν τι μήνας

ποια η μέρα

έτσι όπως τα φύλλα στο ημερολόγιο

καθηλωθήκαν στο φθινόπωρο

Κανένα ποίημα ποτέ του δεν ετόλμησε

δεν θα τολμήσει να το πει

πως αληθεύει με το ψέμα του ο άνθρωπος

- και δίχως όχι

Κανένα ποίημα ποτέ του δεν υψώθηκε

και δεν θα υψωθεί

όσο χελιδονάκι ταπεινό χωμάτινο

που απ' το πολύ το μαύρο του

ολολευκαίνεται

Κανένα

Γι' αυτό και συνεχίζουμε να γράφουμε

ΛΑΤΙΝΙΚΑ Γ΄ ΛΥΚΕΙΟΥ : ΕΝΟΤΗΤΑ 47η

ΚΕΙΜΕΝΟ

Iulia, Augusti filia, matūre habēre coeperat canos, quos legere secrēte solēbat. Hac re audīta Augustus voluit filiam deterrēre quominus id faceret. Eo consilio aliquando repente intervēnit oppresitque ornatrīces. Etsi super vestem eārum deprehendit canos, tamen Augustus dissimulāvit eos vidisse  et aliiis sermonibus tempus extraxit, donec induxit mentionem aetatis. Tum interrogāvit filiam, utrum post aliquot annos cana esse mallet an calva. Cum illa respondisset “ego, pater, cana esse malo”, mendacium illi pater obiēcit: “Non dubito quin calva esse nolis. Quid ergo non times nē istae te calvam faciant?”

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

 Η Ιουλία, η κόρη του Αυγούστου, είχε αρχίσει να εμφανίζει πρόωρα άσπρες τρίχες που συνήθιζε να τις βγάζει κρυφά. Όταν ο Αύγουστος το πληροφορήθηκε, θέλησε να αποθαρρύνει τη θυγατέρα του από αυτή τη συνήθεια της1. Με αυτό το σχέδιο εμφανίστηκε κάποτε απρόοπτα2 κι έπιασε τις κομμώτριες επ' αυτοφώρω. Παρόλο που ανα­κάλυψε άσπρες τρίχες πάνω στα φορέματα τους, εντούτοις ο Αύγου­στος προσποιήθηκε πως δεν τις είδε κι άφησε την ώρα να κυλήσει3 με άλλες κουβέντες, ώσπου έφερε τη συζήτηση στην ηλικία της. Τότε ρώτησε την κόρη του αν σε μερικά χρόνια θα προτιμούσε να είναι ασπρομάλλα ή φαλακρή. Όταν εκείνη απάντησε «προτιμώ, πατέρα μου, να είμαι ασπρομάλλα», ο πατέρας της την αντέκρουσε με4 το εξής ψεύτικο επιχείρημα «Δεν αμφιβάλλω πως δε θέλεις να μείνεις φαλακρή. Γιατί λοιπόν δε φοβάσαι μήπως αυτές εδώ σε κάνουν φαλα­κρή;»

           1. από το να κάνει αυτό                    2.   (και ξαφνικά)   

                3. παρέτεινε το χρόνο                       4.   της  πρόβαλε   

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΛΕΞΕΩΝ

ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ

Α' ΚΛΙΣΗ

Iulia -ae   χωρίς πληθ.

filia -ae 

Β' ΚΛΙΣΗ

consilium -i (i)

annus -i

mendacium -i (i)

Augustus -i   χωρίς πληθ.

cani -orum από το αρσενικό γένος canus του επιθέτου canus -a -um

Γ' ΚΛΙΣΗ

ornatrix -tricis    (θηλ.)

sermo -onis   (αρσ.)

tempus -oris    (ουδ.)

mentio -ionis    (θηλ.)

vestis - vestis    (θηλ.) γεν. πληθ. vestium

aetas -atis    (θηλ.) γεν. πληθ. aetat(i)um

pater - patris    (αρσ.) γεν. πληθ. patrum,

Ε' ΚΛΙΣΗ

res - rei  

ΕΠΙΘΕΤΑ

Β' ΚΛΙΣΗ

calvus -a -um

canus -a -um (cani -orum: οι άσπρες τρίχες)

ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ

qui, quae, quod    (αναφορική)

hic, haec, hoc   (δεικτική)

is, ea, id   (οριστική)

alius, alia, aliud    (αόριστη ή αντωνυμικό επίθετο)

aliquot (αόριστη άκλιτη πληθ.)

ille, illa, illud    (δεικτική)

ego   (προσωπική)

quis, quid    (ερωτηματική ουσιαστική)

iste, ista, istud   (δεικτική)

tu   (προσωπική)

ΡΗΜΑΤΑ

1H ΣΥΖΥΓΙΑ

dissimulo, dissimulavi, dissimulatum, dissimulare

interrogo, interrogavi, interrogatum, interrogare

dubito, dubitavi, dubitatum, dubitare

2H ΣΥΖΥΓΙΑ

habeo, habui, habitum, habere

soleo, solitus sum, solitum, solere    ημιαποθ.

deterreo, deterrui, deterritum, deterrere

video, vidi, visum, videre

respondeo, respondi, responsum, respondere

timeo, timui, -, timere

3H ΣΥΖΥΓΙΑ

coepi, coepisse-    τα υπόλοιπα από το incipio

volo, volui, —, velle

lego, legi, lectum, legere

facio, feci, factum, facere   (προστ. ενεστ. fac)

opprimo, oppressi, oppressum, opprimere

deprehendo και deprendo , deprehendi, deprehensum, deprehendere

extraho, extraxi, extractum, extrahere

induco, induxi, inductum, inducere    (προστ. ενεστ. induc)

malo, malui, —, malle   

obicio, obieci, obiectum, obicere

nolo, nolui, -, nolle  

ΒΟΗΘΗΤΙΚΟ ΡΗΜΑ: sum, fui, -, esse

4Η ΣΥΖΥΓΙΑ

audio, audivi, auditum, audire

intervenio, interveni, interventum, intervenire

Επιρρήματα

mature, maturius, maturissime και maturrime

(από το επίθ. maturus -a -um, maturior -ior -ius, maturissimus -a -um και maturrimus -a -um)

secrete και secreto, secretius, (secretissime)

 (από το επίθ. secretus -a -um, secretior -ior -ius, secretissimus -a -um)

aliquando

repente

 tum