ΤΙ ΜΠΗΚΕ ΣΤΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΙΟΥΛΙΟΥ 2010 ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

  ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ΄ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ ΠΕΜΠΤΗ 8 ΙΟΥΛΙΟΥ 2010

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΙΣΤΟΡΙΑ

ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΟΜΑΔΑ ΠΡΩΤΗ

ΘΕΜΑ Α1

Να δώσετε το περιεχόμενο των ακόλουθων όρων:

α. Στρατιωτικός Σύνδεσμος

β. Λαϊκό Κόμμα (1910)

γ. Σύμφωνο περί αμοιβαίας μεταναστεύσεως μεταξύ Ελλήνων και Βουλγάρων.

Μονάδες 15

ΘΕΜΑ Α2

Να χαρακτηρίσετε τις προτάσεις που ακολουθούν γράφοντας στο τετράδιό σας τη λέξη Σωστό ή Λάθος δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί στην κάθε πρόταση:

α. Στον ιδεολογικό τομέα η επικράτηση της Μεγάλης Ιδέας ευνόησε την ανάπτυξη και τη διάδοση ιδεολογιών με κοινωνικό και ταξικό περιεχόμενο.

β. Η μετανάστευση στις ΗΠΑ στα τέλη του 19^ου και στις αρχές του 20^ου αι. εκτόνωσε τις κοινωνικές εντάσεις που δημιούργησε στην Ελλάδα η σταφιδική κρίση.

γ. Το εγχείρημα της διχοτόμησης του χαρτονομίσματος τον Μάρτιο του 1922 απέφερε στην ελληνική οικονομία 1,2 δισεκατομμύρια δραχμές.

δ. Η ολοκλήρωση της αγροτικής μεταρρύθμισης υπό την πίεση του προσφυγικού προβλήματος οδήγησε την αγροτική οικονομία της Ελλάδας σε καθεστώς μικροϊδιοκτησίας.

ε. Η αμερικανική εταιρεία ΟΥΛΕΝ το 1925 ανέλαβε την εγκατάσταση μονάδων παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος στην Αθήνα.

Μονάδες 10

ΘΕΜΑ Β1

Ποιοι λόγοι συντέλεσαν στην παρακμή του ρωσικού κόμματος κατά την περίοδο της συνταγματικής μοναρχίας (1844-1864);

Μονάδες 12

ΘΕΜΑ Β2

Πώς υλοποιήθηκε η παλιννόστηση των προσφύγων στη Μικρά Ασία (1918-1920) και ποιες συνθήκες αντιμετώπισαν οι πρόσφυγες κατά την άφιξή τους εκεί;

Μονάδες 13

ΟΜΑΔΑ ΔΕΥΤΕΡΗ

ΘΕΜΑ Γ1

Αξιοποιώντας τις ιστορικές σας γνώσεις και αντλώντας στοιχεία από το κείμενο που σας δίνεται, να αναφερθείτε στη διαδικασία με την οποία ο Αλέξανδρος Ζαΐμης ανέλαβε το αξίωμα του Ύπατου Αρμοστή της Κρήτης (μονάδες 10) και στο έργο που επιτέλεσε στον τομέα της εσωτερικής πολιτικής (μονάδες 15).

Μονάδες 25

Κείμενο

Ὁ βασιλιὰς Γεώργιος, σὲ ἀπάντηση τῆς εὐρωπαϊκῆς διακοινώσεως, ἔσπευσε αὐθημερὸν νὰ ὑποδείξει, ὡς ἀντικατάσταση τοῦ πρίγκιπα Γεωργίου, τὸν Ἀλέξανδρο Ζαΐμη, πολιτικὸ ἡγέτη ἔμπειρο καὶ μετριοπαθή. Ἡ ἀποχώρηση τοῦ πρώτου καὶ ἡ μεταβίβαση τοῦ ὕπατου ἀξιώματος τῆς Κρητικῆς Πολιτείας στὸ νέο ἁρμοστὴ πραγματοποιήθηκε τόν Σεπτέμβριο τοῦ 1906. Ἡ σθεναρή στάση τῆς ἑλληνικῆς κυβερνήσεως καὶ ἡ προσαρμογὴ τοῦ πρίγκιπα Γεωργίου στὶς ὁδηγίες της κατέστησαν δυνατὴ τὴν ἔγκαιρη ἀπομόνωση τῶν ἀδιάλλακτων φιλοπριγκιπικῶν στοιχείων, τὰ ὁποῖα ἐπιδίωξαν νὰ ματαιώσουν τὴν ἀναχώρησή του.[...]

Ἡ προκήρυξη τοῦ νέου ὕπατου ἁρμοστῆ πρὸς τὸν κρητικὸ λαό, εὐθὺς μετὰ τὴν ἄφιξή του στὴ Μεγαλόνησο, προήγγελλε τὴν ἐφαρμογὴ τοῦ κοινοβουλευτικοῦ συστήματος. [...] Ἡ παροχὴ ἀμνηστίας πρὸς τοὺς ὑπεύθυνους τῶν αἱματηρῶν γεγονότων, ποὺ συνόδευσαν τὴν ἀποχώρηση τοῦ πρίγκιπα Γεωργίου, ὑπογράμμιζε τὴν ἐπιθυμία τοῦ νέου κυβερνήτη νὰ συμβάλει στὴν ἀποκατάσταση τῆς ἐσωτερικῆς ὁμόνοιας. Ἡ ὁλοκλήρωση ἐξάλλου τῶν ἐργασιῶν τῆς νέας Συντακτικῆς Ἐθνοσυνελεύσεως σὲ διάστημα τεσσάρων μόνο μηνῶν ἐπιβεβαίωνε τὴν ὁριστικὴ κατίσχυση τῆς νομιμότητας καὶ τὴν ἐμπέδωση τῶν φιλελεύθερων κοινοβουλευτικῶν ἀρχῶν. Σειρὰ νέων νομοθετημάτων συνέτεινε στὴ βελτίωση τῆς λειτουργίας τῶν διοικητικῶν μηχανισμῶν ἀλλὰ καὶ στὴν πληρέστερη θεσμοποίηση τῆς αὐτονομίας. Ἡ ὀργάνωση ἰδιαίτερα τῆς κρητικῆς πολιτοφυλακῆς, κάτω ἀπὸ τὴν ἐποπτεία Ἑλλήνων ἀξιωματικῶν, παρεῖχε τὶς προϋποθέσεις γιὰ τὴ σύντομη ἀντικατάσταση τῶν διεθνῶν ἀγημάτων...

Ἱστορία τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἔθνους, Τόμος ΙΔ΄: Νεώτερος Ἑλληνισμός ἀπό τό 1881 ὡς τό 1913, Ἀθήνα: «Ἐκδοτική Ἀθηνῶν» Α.Ε., 1977, σσ. 213-214.

ΘΕΜΑ Δ1

Με βάση τις ιστορικές σας γνώσεις και αντλώντας στοιχεία από τα κείμενα που σας δίνονται, να αναφερθείτε στη διπλωματική δραστηριότητα που ανέπτυξε το 1919 ο μητροπολίτης Χρύσανθος, όσον αφορά το Ποντιακό Ζήτημα, στη Συνδιάσκεψη της Ειρήνης στο Παρίσι (μονάδες 15) και στις διαπραγματεύσεις του με τους Αρμένιους μέχρι την υπογραφή της συνθήκης φιλίας και συνεργασίας ανάμεσα στους Μπολσεβίκους και τον Κεμάλ τον Μάρτιο του 1921 (μονάδες 10).

Μονάδες 25

Κείμενο Α

Τήν οὐσιαστική εὐθύνη γιά τήν προβολή τῶν ποντιακῶν θέσεων στή Συνδιάσκεψη τῆς Εἰρήνης ἀνέλαβε ο μητροπολίτης Χρύσανθος. Ἀπό τό 1919 ὥς τό 1922 ὁ θρησκευτικός αὐτός ἡγέτης ὑπῆρξε ὁ δυναμικός ἐκφραστής τοῦ κινήματος γιά τήν ἵδρυση ποντιακοῦ κράτους. Σέ τελευταία ἀνάλυση ὁ Χρύσανθος, καθώς καί ὅλες οἱ ποντιακές ὀργανώσεις, ἐπιθυμοῦσε τήν ἕνωση τοῦ Πόντου μέ τό ἐλεύθερο ἑλληνικό κράτος. [...]

Ἔτσι, μαζί μέ τόν Τοποτηρητή τοῦ Πατριαρχικοῦ Θρόνου, Μητροπολίτη Προύσης Δωρόθεο, καί τόν Πατριαρχικό σύμβουλο γιατρό Ἀλέξανδρο Παππᾶ, ὁ Χρύσανθος πῆγε στό Παρίσι γιά νά ἀντιπροσωπεύσει ἐκεῖ στήν Διάσκεψη τά δίκαια τοῦ ἀλύτρωτου ποντιακοῦ ἑλληνισμοῦ. Χωρίς χρονοτριβή ὁ Χρύσανθος, μέ τήν βοήθεια τοῦ Παππᾶ, προετοίμασε ἕνα ἐκτενές ὑπόμνημα [...] (με το οποίο) ζητοῦσε τήν ἀπαλλαγή τοῦ ἑλληνικοῦ στοιχείου ἀπὸ τό τουρκικό καί τήν ἵδρυση ἑνός «Αὐτονόμου Ἑλληνικοῦ Κράτους». [...] Ὁ Γάλλος διπλωμάτης (Ζύλ Καμπόν) ὑπέδειξε στόν Μητροπολίτη νά προετοιμάσει τό ἔδαφος παρουσιάζοντας τίς ἀξιώσεις του στούς Βρετανούς καί Ἀμερικανούς ἀντιπροσώπους. Τήν ὑπόδειξη αὐτή ὁ Χρύσανθος ἀκολούθησε χωρίς καθυστέρηση. Ὑπό τό πνεῦμα ἐκείνου τοῦ ὑπομνήματος μίλησε ὁ Μητροπολίτης στό Γάλλο πρωθυπουργό Πουανκαρέ καθώς καί στά μέλη τῆς ἀγγλικῆς ἀποστολῆς. Στόν Κλεμανσώ εἰδικά ἔδωσε καί πρόσθετο σημείωμα περί τοῦ ποντιακοῦ ζητήματος...

A.’Αλεξανδρῆς Ἡ ἀνάπτυξη τοῦ ἐθνικοῦ πνεύματος τῶν Ἑλλήνων τοῦ Πόντου, 1918-1922: Ἑλληνική ἐξωτερική πολιτική καί τουρκική ἀντίδραση, στό: Μελετήματα γύρω ἀπό τόν Βενιζέλο καί τήν ἐποχή του, μέ τήν ἐποπτεία Θ. Βερέμη καί Ο. Δημητρακόπουλου (Δοκίμιο-Ἱστορία, 1), Ἀθήνα: Φιλιππότης, 1980, σσ. 436-437.

Κείμενο Β

Ὁ Χρύσανθος ἀκολουθώντας τίς ὁδηγίες τοῦ Βενιζέλου, συνομίλησε ἀνεπίσημα μέ τούς Ἀρμενίους ἀντιπροσώπους στή Διάσκεψη τῆς Εἰρήνης τόν Μάϊο τοῦ 1919 στό Παρίσι. Ἔτσι, παρόλο πού παρέμεινε ἕνας ἀφοσιωμένος θιασώτης τοῦ ποντιακοῦ κινήματος ἀνεξαρτησίας, μετά τίς συναντήσεις του μέ τόν Βενιζέλο δέχθηκε νά διερευνήσει τίς πιθανότητες ἀρμενο-ποντιακῆς συνεργασίας. Μιά τέτοια πρόταση ἔγινε περισσότερο ἑλκυστική μετά τήν ἀποτυχία τοῦ Μητροπολίτη νά ἐξασφαλίσει συγκεκριμένη βοήθεια γιά τήν ἵδρυση χωριστοῦ κράτους Πόντου κατά τή διάρκεια τῶν διπλωματικῶν του ἐνεργειῶν στήν Εὐρώπη τό καλοκαίρι τοῦ 1919. [...] Συνεχίζοντας τή διπλωματική του προσπάθεια, ὁ Χρύσανθος ἔφθασε στήν ἀρμενική πρωτεύουσα Ἐριβάν. Ἔκεῖ ἔλαβε μέρος σέ παρατεταμένες συνδιασκέψεις μέ τήν ἀρμενική κυβέρνηση ἀπό τίς 10 ὥς τίς 16 Ἰανουαρίου 1920. [...] Τελικά, αὐτές οἱ παρατεταμένες διαπραγματεύσεις τερματίσθηκαν ὅταν οἱ ἕλληνες Πόντιοι καί ἡ ἀρμενική κυβέρνηση τοῦ Ἐριβάν συμφώνησαν νά δημιουργηθεῖ μιά «ποντιο-ἀρμενική συνομοσπονδία», ἔμεινε ὅμως να καθορισθεῖ ἐπακριβῶς ὁ βαθμός ὁμοσπονδοποίησής της. Ἡ συμφωνία ὑπογράφτηκε ἀπό τόν Ἀρμένιο Πρωθυπουργό Α. Χατισιάν καί τόν Μητροπολίτη Χρύσανθο...

A.’Αλεξανδρῆς Ἡ ἀνάπτυξη τοῦ ἐθνικοῦ πνεύματος τῶν Ἑλλήνων τοῦ Πόντου, 1918-1922: Ἑλληνική ἐξωτερική πολιτική καί τουρκική ἀντίδραση, στό: Μελετήματα γύρω ἀπό τόν Βενιζέλο καί τήν ἐποχή του, μέ τήν ἐποπτεία Θ. Βερέμη καί Ο. Δημητρακόπουλου (Δοκίμιο-Ἱστορία, 1), Ἀθήνα: Φιλιππότης, 1980, σσ. 446-448.

ΤΙ ΜΠΗΚΕ ΣΤΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΙΟΥΛΙΟΥ 2010 ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ  Γ΄ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΤΕΤΑΡΤΗ 7 ΙΟΥΛΙΟΥ 2010

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ  ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

ΚΕΙΜΕΝΟ  Κικῆς Δημουλᾶ  Σημεῖο Ἀναγνωρίσεως

ἄγαλμα γυναίκας μέ δεμένα χέρια

               Ὅλοι σέ λένε κατευθείαν ἄγαλμα,

             ἐγώ σέ προσφωνῶ γυναίκα κατευθείαν. 

           

             Στολίζεις κάποιο πάρκο.

             Ἀπό μακριά ἐξαπατᾶς.

5          Θαρρεῖ κανείς πώς ἔχεις ἐλαφρά ἀνακαθήσει

            νά θυμηθεῖς ἕνα ὡραῖο ὄνειρο πού εἶδες,

            πώς παίρνεις φόρα νά τό ζήσεις.

             Ἀπό κοντά ξεκαθαρίζει τό ὄνειρο:

             δεμένα εἶναι πισθάγκωνα τά χέρια σου

10         μ’ ἕνα σκοινί μαρμάρινο

              κι ἡ στάση σου εἶναι ἡ θέλησή σου

             κάτι νά σέ βοηθήσει νά ξεφύγεις

            τήν ἀγωνία τοῦ αἰχμάλωτου.

           Ἔτσι σέ παραγγείλανε στό γλύπτη:

15       αἰχμάλωτη.

           Δέν μπορεῖς

           οὔτε μιά βροχή νά ζυγίσεις στό χέρι σου,

           οὔτε μιά ἐλαφριά μαργαρίτα.

          Δεμένα εἶναι τά χέρια σου.

20      Καί δέν εἶν’ τό μάρμαρο μόνο ὁ Ἄργος∗.

          Ἄν κάτι πήγαινε ν’ αλλάξει

          στήν πορεία τῶν μαρμάρων,

          ἄν ἄρχιζαν τ’ ἀγάλματα ἀγῶνες

           γιά ἐλευθερίες καί ἰσότητες,

25       ὅπως οἱ δοῦλοι,

           οἱ νεκροί

           καί το αἴσθημά μας,

         ἐσύ θά πορευόσουνα

         μές στήν κοσμογονία τῶν μαρμάρων

30      μέ δεμένα πάλι τά χέρια, αἰχμάλωτη.

         Ὅλοι σέ λένε κατευθείαν ἄγαλμα,

         ἐγώ σέ λέω γυναίκα ἀμέσως.

         Ὄχι γιατί γυναίκα σέ παρέδωσε

         στό μάρμαρο ὁ γλύπτης

35      κι ὑπόσχονται οἱ γοφοί σου

         εὐγονία ἀγαλμάτων,

         καλή σοδειά ἀκινησίας.

         Γιά τα δεμένα χέρια σου, πού ἔχεις

          ὅσους πολλούς αἰῶνες σέ γνωρίζω,

40      σέ λέω γυναίκα.

         Σέ λέω γυναίκα

          γιατ’ εἶσ’ αἰχμάλωτη.

                                           (Τό λίγο τοῦ κόσμου, 1971)

^∗ Άργος· ο πανόπτης Άργος, το μυθικό τέρας με τα εκατό μάτια, στον οποίο η Ήρα είχε αναθέσει να κρατάει αιχμάλωτη (δεμένη σε ένα δέντρο) τη μυθική Ιώ. Αξίζει να σημειωθεί πως η Ιώ είναι το μυθικό σύμβολο της κατατρεγμένης γυναίκας.

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

Α1. Η Κική Δημουλά συχνά στην ποίησή της αφορμάται από στοιχεία του περιβάλλοντος χώρου. Στο συγκεκριμένο ποίημα:

α) ποιο εξωτερικό ερέθισμα δίνει την ποιητική αφόρμηση; (μονάδες 7)

β) πώς συνδέεται το εξωτερικό ερέθισμα με τον τίτλο του ποιήματος; (μονάδες 8)

                                                                                                    Μονάδες 15

Β1. Στους στίχους 1-19 του ποιήματος, να επισημάνετε δύο παραδείγματα ιδιαίτερης γλωσσικής τόλμης της Δημουλά και να εξηγήσετε το νόημα του καθενός με ένα σύντομο σχόλιό σας.

 Μονάδες 20

Β2.α) Γιατί η ποιήτρια απευθύνεται στο άγαλμα σε δεύτερο ενικό πρόσωπο; (μονάδες 10)

β) Ποιο είναι το συμβολικό περιεχόμενο που έχει ο «Ἄργος» στο ποίημα; (μονάδες 10)

Μονάδες 20

Γ1. Στους στίχους 41-42 του ποιήματος υπάρχει η ιδεολογική κατακλείδα «Σέ λέω γυναίκα / γιατ’ εἶσ’ αἰχμάλωτη». Πώς συνδέεται η αιτιολόγηση του συγκεκριμένου χαρακτηρισμού με το περιεχόμενο των στίχων 21-40; Να αναπτύξετε την απάντησή σας σε δύο παραγράφους (περίπου 180 λέξεις συνολικά).

Μονάδες 25

Δ1. Στο «Σημεῖο Ἀναγνωρίσεως», η Κική Δημουλά εμμέσως καταγγέλλει τη μακραίωνη υποταγή της γυναίκας. Ποια θέση παίρνει απέναντι σε αυτό το ζήτημα ο Τόλης Νικηφόρου στο ποίημά του «γυναίκα», που σας δίνεται πιο κάτω, και πώς ο ίδιος αντιλαμβάνεται τη σχέση του με τη γυναίκα; Για την απάντησή σας να αξιοποιήσετε στοιχεία από το συγκεκριμένο ποίημα. 

γυναίκα

κάθε μικρή σου υποταγή

μειώνει τη δική μου ελευθερία

εμένα ταπεινώνει

κάθε χαμένο σου δικαίωμα

πληγώνει τη δική μου αξιοπρέπεια

κάθε παραπανίσιο σου φορτίο

έχει σε μένα ρίζες προγονικές

.............................................................

κι όταν εσύ λιποψυχείς

εγώ είμαι ο αληθινός προδότης

στέκεσαι δίπλα μου

στο σπίτι, στη δουλειά ή στο οδόφραγμα

με τα ίδια μάτια

ελεύθερα ατενίζουμε τον ήλιο

περήφανοι

ασυμβίβαστοι

ωραίοι μέσα στα τόσα ελαττώματά μας

εμείς που η φύση έταξε σε σάρκα μία 

 

     (Από τη συλλογή του Τόλη Νικηφόρου Το μαγικό χαλί, 1980)

Μονάδες 20

ΤΙ ΜΠΗΚΕ ΣΤΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΙΟΥΛΙΟΥ 2010 ΣΤΑ ΛΑΤΙΝΙΚΑ

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ΄ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
ΤΡΙΤΗ 6 ΙΟΥΛΙΟΥ 2010
ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΛΑΤΙΝΙΚΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ

Α1. Να μεταφράσετε στο τετράδιό σας τα παρακάτω αποσπάσματα:
Nam cum ad eum magnum pondus auri publice missum attulissent, ut eo uteretur, vultum risu solvit et protinus dixit: «Supervacaneae, ne dicam ineptae, legationis ministri, narrate Samnitibus Manium Curium malle locupletibus imperare quam ipsum fieri locupletem; et mementote me nec acie vinci nec pecunia corrumpi posse».
……………………………………………………………………………………………………………………
Quin, homo inepte, taces, ut consequaris, quod vis? Sed antiquitatem tibi placere dicis, quod honesta et bona et modesta sit. Sic ergo vive, ut viri antiqui, sed sic loquere, ut viri aetatis nostrae; atque id quod a C. Caesare scriptum est, habe semper in memoria et in pectore: «tamquam scopulum, sic fugias verbum insolens atque inauditum».
                                                                          Μονάδες 40
Παρατηρήσεις
Β1. Nα γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις:
magnum : την αφαιρετική ενικού του συγκριτικού βαθμού στο ίδιο γένος
pondus : τη γενική ενικού
eo : την αιτιατική πληθυντικού στο ίδιο γένος
vultum : τη γενική πληθυντικού
ineptae : την ίδια πτώση, στον ίδιο αριθμό και γένος, στον υπερθετικό βαθμό
legationis : την ίδια πτώση στον άλλο αριθμό
ministri : την κλητική ενικού
ipsum : τη γενική ενικού στο ίδιο γένος
locupletem : την ονομαστική ενικού
acie : τη δοτική ενικού
bona : το αντίστοιχο επίρρημα στο συγκριτικό βαθμό
antiqui : την αφαιρετική στον ίδιο αριθμό και γένος στο συγκριτικό βαθμό
nostrae : την αιτιατική πληθυντικού στο ίδιο γένος στο δεύτερο πρόσωπο για έναν κτήτορα
pectore : την αιτιατική ενικού
insolens : την ίδια πτώση στο ίδιο γένος στον άλλον αριθμό
                                                                                    Μονάδες 15
Β2. Nα γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθένα από τους παρακάτω ρηματικούς τύπους:
missum : το γερουνδιακό στην ονομαστική ενικού του θηλυκού γένους
uteretur : τη δοτική του γερουνδίου
solvit : την αφαιρετική του σουπίνου
narrate : το πρώτο πληθυντικό πρόσωπο της υποτακτικής παρατατικού στην ίδια φωνή
fieri : το τρίτο ενικό πρόσωπο της υποτακτικής ενεστώτα στην ίδια φωνή
vinci : το απαρέμφατο μέλλοντα στην ίδια φωνή
corrumpi : το δεύτερο πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής παρακειμένου στην ενεργητική φωνή
posse : το τρίτο πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής του συντελεσμένου μέλλοντα
consequaris : το δεύτερο πληθυντικό πρόσωπο της προστακτικής του ενεστώτα
vis : το απαρέμφατο ενεστώτα
placere : το τρίτο πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής μέλλοντα στην ίδια φωνή
vive : την αιτιατική ενικού της μετοχής ενεστώτα στο αρσενικό γένος
loquere : τη δοτική ενικού της μετοχής μέλλοντα στο ουδέτερο γένος
scriptum est : το τρίτο ενικό πρόσωπο του παρατατικού στην ίδια έγκλιση και φωνή
fugias : το δεύτερο ενικό πρόσωπο της προστακτικής ενεστώτα στην ίδια φωνή
                                                                                    Μονάδες 15
Γ1α. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των παρακάτω λέξεων:
risu, legationis, imperare, locupletem, tibi, nostrae, semper
(Μονάδες 7)
Γ1β. «habe semper in memoria et in pectore»: να εκφράσετε την απαγόρευση και με τους δύο τρόπους.
(Μονάδες 4)
Γ1γ. «ut eo uteretur»: να αποδώσετε τον προσδιορισμό του σκοπού με τους άλλους τρόπους.
(Μονάδες 4)
                                                                     Μονάδες 15
Γ2α. «quod a C. Caesare scriptum est»: να μετατρέψετε την παθητική σύνταξη σε ενεργητική.
(Μονάδες 2)

Γ2β. «cum ad eum magnum pondus auri publice missum attulissent»: να αναγνωρίσετε το είδος της παραπάνω πρότασης (μονάδα 1), να αιτιολογήσετε τον τρόπο εισαγωγής (μονάδες 2), την έγκλιση και τον χρόνο εκφοράς της (μονάδες 2).
(Μονάδες 5)
Γ2γ. «Sed antiquitatem tibi placere dicis, quod honesta et bona et modesta sit»: να μετατρέψετε τον πλάγιο λόγο σε ευθύ.
(Μονάδες 8)
                                                                                              Μονάδες 15

ΤΙ ΜΠΗΚΕ ΣΤΙΣ ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΙΟΥΛΙΟΥ 2010 ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ

 ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΑΠΟΛΥΤΗΡΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ΄ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ

ΣΑΒΒΑΤΟ 3 ΙΟΥΛΙΟΥ 2010

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ:  ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ ΓΕΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ

ΚΕΙΜΕΝΟ

      Σαν σήμερα, πριν από 60 χρόνια, η Γενική Συνέλευση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών υιοθέτησε την Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, κείμενο–ακρογωνιαίο λίθο το οποίο συντάχθηκε μετά τη διάπραξη αφάνταστων ωμοτήτων. Αυτή η διακήρυξη και τα νομικά έγγραφα που προέκυψαν απ’ αυτήν μας βοήθησαν να καταπολεμήσουμε τα βασανιστήρια, τις διακρίσεις και την πείνα. Και τώρα η ίδια διακήρυξη θα πρέπει να μας οδηγήσει στη μάχη εναντίον μιας από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετώπισε ποτέ η ανθρωπότητα: των αλλαγών στο κλίμα του πλανήτη.

     Καθώς αντιπρόσωποι απ’ όλες τις χώρες κάθονται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για την Κλιματική Αλλαγή, οι φτωχοί άνθρωποι ήδη αντιμετωπίζουν τις συνέπειες της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Από αυξανόμενες ξηρασίες ως αυξανόμενες πλημμύρες, από χαμηλότερη αγροτική παραγωγικότητα ως συχνότερες και ισχυρότερες καταιγίδες, πολλοί πιστεύουν δικαίως ότι τα πράγματα μόνο θα επιδεινώνονται. Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ασφάλεια, στην Υγεία και στον βιοπορισμό απειλούνται όλο και πιο πολύ από τις αλλαγές στο κλίμα της Γης.

Οι φτωχότεροι, οι οποίοι ευθύνονται λιγότερο για το πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής, σηκώνουν τώρα το βαρύτερο φορτίο των επιπτώσεων. Το 97% των θανάτων που σχετίζονται με φυσικές καταστροφές καταγράφεται ήδη σε αναπτυσσόμενες χώρες. Στη Νότια Ασία, τα 17 εκατομμύρια άνθρωποι που ζουν επάνω σε αμμώδεις όχθες των ποταμών  του Μπανγκλαντές θα μπορούσαν να μείνουν άστεγοι ως το 2030, καθώς τα νερά που προέρχονται από το λιώσιμο των πάγων στα Ιμαλάια πλημμυρίζουν τα σπίτια τους. Στη Νότια Αμερική, η μείωση των χιονοπτώσεων μέσα στα επόμενα 15-20 χρόνια θα θέσει σε σοβαρό κίνδυνο περισσότερα από 9 εκατομμύρια άτομα, τα οποία ζουν στη Λίμα, τη μεγαλύτερη πόλη του Περού.

    Εκείνοι που είναι ήδη φτωχοί και ευάλωτοι θα συνεχίζουν να πλήττονται δυσανάλογα. Ολοένα και περισσότερο η γη θα γίνεται πολύ ξηρή για να καλλιεργηθεί, τα σπαρτά θα ξεραίνονται, η αυξανόμενη στάθμη της θάλασσας θα διαβρώνει τα παραθαλάσσια εδάφη, οι πόροι της ζωής θα εξαφανιστούν. Οι εκπομπές άνθρακα έχουν ανθρώπινες και περιβαλλοντικές συνέπειες. Στο βαθμό που οι μεγάλες βιομηχανικές χώρες συνεχίζουν να εκπέμπουν ρυπογόνα αέρια που συντελούν στο «φαινόμενο του θερμοκηπίου», τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματα της ζωής, της ασφάλειας, του φαγητού, της Υγείας εκατομμυρίων φτωχών ανθρώπων του κόσμου θα συνεχίζουν να παραβιάζονται.

    Επειδή η κλιματική αλλαγή αντιπροσωπεύει μια νέα και άνευ προηγουμένου απειλή για τα ανθρώπινα δικαιώματα, το διεθνές δίκαιο περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων και οι σχετικοί οργανισμοί πρέπει να εξελιχθούν, ώστε να προστατεύσουν αυτά τα δικαιώματα. Εκείνο όμως που είναι το πλέον σημαντικό είναι να αναλάβουν τα κράτη άμεση δράση, ώστε να αποφευχθούν σοβαρότερες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

     Τα θεσμοθετημένα ανθρώπινα δικαιώματα παρέχουν μια ισχυρή βάση, επάνω στην οποία μπορούν να «οικοδομηθούν» αρχές, με στόχο να ανακοπεί η παγκόσμια κλιματική αλλαγή. Πρέπει επειγόντως να περιοριστούν οι εκπομπές ρυπογόνων αερίων, ώστε να σεβαστούμε και να προστατεύσουμε τα ανθρώπινα δικαιώματα από τις μελλοντικές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Παράλληλα, η υποστήριξη των φτωχότερων κοινοτήτων, ώστε να  προσαρμοστούν στις ήδη παρούσες κλιματικές επιδράσεις αποτελεί τη μοναδική μέθοδο αποκατάστασής τους.

           Εφημερίδα «ΤΟ ΒΗΜΑ», 13 Δεκεμβρίου 2008   (Διασκευή)

Α1. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου που σας δόθηκε (100-120 λέξεις).

                                                                                                 Μονάδες 25

Β1. Να αναπτύξετε σε μια παράγραφο 80 έως 100 λέξεων το περιεχόμενο του παρακάτω αποσπάσματος του κειμένου: …το διεθνές δίκαιο περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων και οι σχετικοί οργανισμοί πρέπει να εξελιχθούν, ώστε να προστατεύσουν αυτά τα δικαιώματα...

                                                                                                  Μονάδες 10

Β2. α) Με ποιο τρόπο αναπτύσσεται η τρίτη παράγραφος του κειμένου «Οι φτωχότεροι...πόλη του Περού»; (μονάδες 3)

β) Να βρείτε τα δομικά στοιχεία της συγκεκριμένης παραγράφου. (μονάδες 4)

                                                                                                     Μονάδες 7

Β3. α) Να γράψετε ένα σ υ ν ώ ν υ μ ο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις:

αλλαγές, ευάλωτοι, να εκπέμπουν, άνευ, να ανακοπεί. (μονάδες 5)

β) Να γράψετε ένα α ν τ ώ ν υ μ ο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις:

συχνότερες, επιδεινώνονται, ασφάλεια, αυξανόμενη, παρούσες. (μονάδες 5)

                                                                                                 Μονάδες 10

Β4. α) Να μετατραπεί η παθητική σύνταξη του παρακάτω αποσπάσματος σε ενεργητική.

«Τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ασφάλεια, στην Υγεία και στον βιοπορισμό απειλούνται όλο και πιο πολύ από τις αλλαγές στο κλίμα της Γης». (μονάδες 4)

β) «φαινόμενο του θερμοκηπίου», «οικοδομηθούν»:

Να δικαιολογηθεί η χρήση των εισαγωγικών. (μονάδες 4)

                                                                                                         Μονάδες 8

Γ1. Η προστασία του περιβάλλοντος είναι υποχρέωση και δικαίωμα όλων μας. Σε άρθρο που θα δημοσιευθεί στη σχολική σας εφημερίδα να αναπτύξετε τους λόγους για τους οποίους πρέπει να προστατεύεται το περιβάλλον και να προτείνετε τρόπους με τους οποίους οι μαθητές μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξη αυτού του σκοπού (500-600 λέξεις).

                                                                                                           Μονάδες 40

Ψάχνοντας την Αρρία

Σε μια βόλτα στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας στην αίθουσα με τα ελληνιστικά βλέπουμε τις εικονιζόμενες κεφαλές δίπλα δίπλα λαξευμένες σε πεντελικό μάρμαρο. Είναι κομμάτια από μεγαλύτερο επιτύμβιο ανάγλυφο με το γιο θλιμμένο στη μέση τη μητέρα βυθισμένη στον κόσμο της αριστερά και τον γενειοφόρο πατέρα δεξιά. Επηρεασμένος από την προηγούμενη ανάρτηση, τα βλέμματα, το οικογενειακό πλαίσιο που διαμορφώνεται από την συνύπαρξη στο χώρο , το χρόνο και το ύφος του συμπλέγματος όσο κι αν αποσπάστηκαν βίαια θεωρώ πως η κοινή συνισταμένη τους είναι ευδιάκριτη. Αυτό με έκανε να αναφωνήσω: Να η Αρρία με το γιο της και τον άντρα της! Βάζω στο στόμα της Αρρίας τα λόγια από ένα ποίημα της Δημουλά με τον τίτλο:" Ἡ ὀμορφιά τοῦ ἀπογοητευτικοῦ"
Είναι από την τελευταία της ποιητική συλλογή "Τά εὕρετρα" .

Η ΟΜΟΡΦΙΑ ΤΟΥ ΑΠΟΓΟΗΤΕΥΤΙΚΟΥ
Ὦ βλέμμα
λάθος κόσμο μοῦ γνώρισες.
Δέν ἦταν αὐτός.
Ὦ ἀντίληψη
ἐάν ὁ κόσμος πού μοῦ γνώρισες ἐσύ
εἶναι ὁ σωστός
δέν ἦταν αὐτός.
Τό λάθος αἴσθημά μου
κι ὁ κόσμος του ὅλος
εἶν' ὁ σωστός μου κόσμος.

ΛΑΤΙΝΙΚΑ Γ΄ ΕΝΟΤΗΤΑ 23η

ΕΝΟΤΗΤΑ 23

ΚΕΙΜΕΝΟ

Aegrotabat Caecina Paetus, maritus Arriae, aegrotabat et filius. Filius mortuus est. Huic Arria funus ita paravit, ut ignoraretur a marito; quin immo cum illa cubiculum mariti intraverat, vivere filium simulabat, ac marito persaepe interroganti, quid ageret puer, respondebat: "Bene quievit, libenter cibum sumpsit". Deinde, cum lacrimae suae, diu cohibitae, vincerent prorumperentque, egrediebatur; tum se dolori dabat et paulo post siccis oculis redibat. Scribonianus arma in Illyrico contra Claudium moverat; fuit Caecina in partibus eius et, occiso Scriboniano, Romam trahebatur. Erat ascensurus navem; Arria milites orabat, ut simul imponeretur. Non impetravit; conduxit piscatoriam naviculam ingentemque navem secuta est.

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

Ο Καικίνας Παίτος, ο σύζυγος της Αρρίας, ήταν άρρωστος· άρρω­στος ήταν και ο γιος τους. Το παιδί τους πέθανε. Η Αρρία του έκανε την κηδεία με τέτοιο τρόπο, που ο σύζυγος της να το αγνοεί. Κι όχι μόνο αυτό, αλλά όταν έμπαινε στην κρεβατοκάμαρα του προσποιόταν ότι ο γιος τους ήταν ζωντανός και στο σύζυγο της, που ρωτούσε πολύ συχνά πώς ήταν το παιδί, απαντούσε: «Κοιμήθηκε καλά, έφαγε με όρε­ξη». Κι όταν κάποια στιγμή τα δάκρυα της, που τα συγκρατούσε τόση ώρα, ήταν έτοιμα να ξεσπάσουν ασταμάτητα, έβγαινε έξω  τότε παρα­δινόταν στη θλίψη της και λίγο αργότερα ξαναγύριζε με μάτια στεγνά.

Ο Σκριβωνιανός είχε στασιάσει στην Ιλλυρία εναντίον του αυτο­κράτορα Κλαυδίου. Ο Παίτος είχε πάει με το μέρος του, και, μετά το φόνο του Σκριβωνιανού, τον οδηγούσαν σιδεροδέσμιο στη Ρώμη. Επρόκειτο να ανέβει στο καράβι: η Αρρία παρακαλούσε τους στρα­τιώτες να την επιβιβάσουν μαζί του. Δεν το κατόρθωσε· (έτσι) νοί­κιασε ένα ψαροκάικο κι ακολούθησε το πελώριο καράβι.

ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΛΕΞΕΩΝ

ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ

Α' ΚΛΙΣΗ

lacrima -ae

Roma -ae

navicula -ae

Caecina -ae χωρίς πληθ.

Arria -ae   χωρίς πληθ.

Β' ΚΛΙΣΗ

maritus -i

cubiculum -i

oculus -i

puer - pueri

cibus -i

Paetus -i   χωρίς πληθ.

filius -i (i)    κλητ. ενικού fili

Claudius -i (i)    κλητ. ενικού Claudi-   χωρίς πληθ.

Scribonianus -i   χωρίς πληθ.

arma - orum   χωρίς ενικό

Illyricum -i   χωρίς πληθ.

Γ ΚΛΙΣΗ

funus -eris    (ουδ.)3

dolor -oris    (αρσ.)

pars - partis    (θηλ.): μέρος   partes -ium: πολιτική παράταξη

navis -is    (θηλ.) αφαιρ. ενικού navi και nave '    γεν. πληθ. navium

miles -itis    (αρσ.)

ΕΠΙΘΕΤΑ

Β' ΚΛΙΣΗ

paulus -a -um

siccus -a -um, siccior -ior -ius, siccissimus -a -um

piscatorius -a -um

Γ ΚΛΙΣΗ

ingens - ingentis, ingentior -ior -ius, ingentissimus -a -um

ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ

hic, haec, hoc   (δεικτική)

ille, illa, illud   (δεικτική)

quis, quid   (ερωτηματική ουσιαστική)

suus, sua, suum   (κτητική)

se    (προσωπική)

is, ea, id   (οριστική)

ΡΗΜΑΤΑ

1^η  ΣΥΖΥΓΙΑ

aegroto, aegrotavi, aegrotatum, aegrotare

paro, paravi, paratum, parare

ignoro, ignoravi, ignoratum, ignorare

intro, intravi, intratum, intrare

simulo, simulavi, simulatum, simulare

interrogo, interrogavi, interrogatum, interrogare

do, dedi, datum, dare

oro, oravi, oratum, orare

impetro, impetravi, impetratum, impetrare

2^η  ΣΥΖΥΓΙΑ

respondeo, respondi, responsum, respondere

cohibeo, cohibui, cohibitum, cohibere moveo, movi, motum, movere

3^η  ΣΥΖΥΓΙΑ

morior, mortuus sum, mortuum, mori αποθ. (μετοχή μέλλ. moriturus -a -um)

vivo, vixi, victum, vivere

ago, egi, actum, agere

quiesco, quievi, quietum, quiescere

sumo, sumpsi, sumptum, sumere

vinco, vici, victum, vincere

prorumpo, prorupi, proruptum, prorumpere

egredior, egressus sum, egressum, egredi αποθ.

occido, occidi, occisum, occidere

traho, traxi, tractum, trahere

ascendo, ascendi, ascensum, ascendere

impono, imposui, impositum, imponere

conduco, conduxi, conductum, conducere    (προστ. ενεστ. conduc)

sequor, secutus sum, secutum, sequi    αποθ.

ΒΟΗΘΗΤΙΚΟ ΡΗΜΑ: sum, fui, -, esse

4H ΣΥΖΥΓΙΑ

redeo, redii, reditum, redire    

Επιρρήματα

ita

persaepe

bene, melius, optime (από το επίθ. bonus -a -um, melior -ior -ius, optimus -a -um)

libenter, libentius, libentissime (από το επίθ. libens -entis, libentior –ior -ius, libentissimus -a -um)

deinde

diu, diutius, diutissime

tum

post

simul