Κυριακή, 31 Δεκεμβρίου 2017

Αναγνωστικές επιλογές 2017

Το 2017 μας αφήνει χρόνους, χαράσσοντας σημάδια στο πέρασμά του που για πολλούς από μας θα παραμείνουν ανεξίτηλα, παρόλο που ως άνθρωποι απωθούμε τις κακές στιγμές προβάλλοντας μόνο τις αισιόδοξες, για να μπορούμε να πορευτούμε παραπέρα.

Έχοντας αφήσει στο λιμάνι το μπλοκ για καιρό, αποφάσισα την τελευταία μέρα του έτους να σαλπάρω και να κάνω εν είδει ημερολογιακής καταγραφής μια ανάρτηση με τα καλύτερα βιβλία που διάβασα αυτή τη χρονιά, επιλέγοντας μόνο από όσα εκδόθηκαν μέσα στο 2017 ή τις τελευταίες μέρες του 2016 και δεν προλάβα  να τα διαβάσω.  Όσα αναφέρω παρακάτω είναι βιβλία που τα διάβασα και αξίζουν να τα σημειώσουν όσοι ενδιαφέρονται και με ρωτούν. Κατέγραψα προς το παρόν μόνο ξένη πεζογραφία και μελέτες και ένα ποιητικό.


1.      Αντρέι Μπέλι "Πετρούπολη"  εκδ. Κίχλη (μτφ. Αργυροπούλου Σταυρούλα) και εκδ. Αντίποδες (μτφ.   Μπακοπούλου Ελένη)
2.      George Bernanos «Ημερολόγιο ενός επαρχιακού εφημερίου» ,μτφ. Ιφιγένεια Μποτουροπούλου, εκδ. Πόλις 
3.      John Williams,  Ο Στόουνερ, μετάφραση: Αθηνά Δημητριάδου, εκδόσεις Gutenberg
4.      John Williams,  Αύγουστος, μετάφραση: Μαρία Αγγελίδου, εκδόσεις Gutenberg   
5.      Έιρικουρ Έρτν Νόρδνταλ, Illska – To Κακό, μτφ:  Ρούλα Γεωργακοπούλου, εκδόσεις Πόλις
6.      Όλγκα Τοκάρτσουκ, Το αρχέγονο και άλλοι καιροί, μτφ.: Αλ. Ιωαννίδου, εκδ.Καστανιώτη
7.      Μπέρναρντ Μάλαμουντ «Ο Μάστορας» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά, εκδόσεις Καστανιώτη)
8.      George Saunders «Λίνκολν και Λήθη» (μτφρ. Γ.Ι. Μπαμπασάκης, εκδ. Ικαρος)
9.      Hans Fallada, Και τώρα, ανθρωπάκο; μετάφραση: Ιωάννα Αβραμίδου, εκδόσεις Gutenberg
10.  Κλάουντιο Μάγκρις  Υπόθεση αρχείου Μετάφραση Αννα Παπασταύρου Εκδ. Καστανιώτη   
11.  Γιάλμαρ Σέντερμπεργκ Δόκτωρ Γκλας, μτφρ. Αγγελική Νάτση, εκδ. Printa   
12.  Ford Madox Ford Καλός στρατιώτης-μια ιστορία πάθους (μτφρ. Γ.- Ι. Μπαμπασάκης, εκδ. Gutenberg) 
13.  "Σιμπλίκιος Σιμπλικίσιμος" του Γκριμελσχάουζεν σε μετάφραση Γιάννη Κοιλή, εκδόσεις Εξάντας. 
14.  Patrick Hamilton, Οι σκλάβοι της μοναξιάς, μετάφραση: Κατερίνα Σχινά, εκδόσεις Στερέωμα
15.  Φρανς Κάφκα Στη σωφρονιστική αποικία (μτφρ. Βασίλης Τσαλής, εκδ. Κίχλη)
16.  Γκράχαμ Γκρην, Η καρδιά των πραγμάτων (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, εκδ. Πόλις),
17.  Έλενα Φεράντε, «Ιστορία της χαμένης κόρης» μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Πατάκη
18.  Αντρέι Μακίν. Το «Αρχιπέλαγος μιας άλλης ζωής» μτφρ. Γιάννης Στρίγκος,  εκδ. Utopia 
19.  Hannah Kent, Οι καλοί, μετάφραση: Μαρία Αγγελίδου, εκδόσεις Ίκαρος
20.  Lydia Davies «Το τέλος της ιστορίας» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, εκδ. Παπαδόπουλος), 
21.  Χουάν Μαρσέ «Η καλλιγραφία των ονείρων» (μτφρ. Γεωργία Ζακοπούλου, εκδ. Πατάκη) 
22.  Patricia Highsmith, Η κραυγή της κουκουβάγιας, μτφ: Ανδρέας Αποστολίδης, εκδόσεις Άγρα
23.  Άμος Οζ, Ιούδας, μετάφραση: Μάγκυ Κοέν, εκδόσεις Καστανιώτη
24.  Tobias Wolff, Η χαρά του πολεμιστή, μτφρ. Γιάννης Παλαβός, Τάσος Αναστασίου, εκδ. Ίκαρος
25.  Neil Gaiman,   Ποτέ και Πουθενά.   (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Ίκαρος) 
26.  Santiago Gamboa , Νυχτερινές ικεσίες, μετάφραση: Βασιλική Κνήτου, εκδόσεις Πόλις
27.  Ραλφ Ρότμαν "πεθαίνοντας την άνοιξη" μτφ. Μαρία Αγγελίδου, Καστανιώτης
28.  Λεϊλά Σλισμανί, Γλυκό τραγούδι, μτφ. Τιτίκα Δημητρούλια, εκδ.Ψυχογιός
29.  Γιόζεφ Ροτ, Κάλπικο ζύγι, μετάφραση Ηλιάννα Αγγελή, εκδόσεις Άγρα
30.  Τζέννυ Έρπενμπεκ, Η συντέλεια του κόσμου,  μτφρ. Αλέξανδρος Κυπριώτης, εκδ. Καστανιώτη
31.  Vicente Alfonso, «Τα λείψανα του Αγίου Λαυρεντίου», μτφρ. Μαρίας  Παλαιολόγου, εκδ. Ίκαρος
32.  Γιον Κάλμαν Στέφανσον, Παράδεισος και κόλαση, μτφ. Ρίτας Κολαΐτη  καστανιώτης
33.    Ενρίκε Βίλα Μάτας, Στο Κάσσελ δεν υπάρχει λογική, Μτφρ : Νάννα Παπανικολάου Ίκαρος
34.  Marilynne Robinson  Ρουθ  Μετάφραση Κατερίνα Σχινά Εκδόσεις Μεταίχμιο
35.  Graeme Macrae Burnet   «Mατωμένο του έργο»   μτφ. Χίλντα  Παπαδημητρίου εκδ. Μεταίχμιο 
36.  Mathias Enard Πυξίδα  Μετάφραση Σοφία Διονυσοπούλου. Εκδ  Στερέωμα
37.    Μπόχουμιλ  Χράμπαλ Υπηρέτησα τον Άγγλο βασιλιά   Μτφ.Σόνια Στάμου-Ντορνιάκοβα, Καστανιώτης
38.  Μάργκαρετ Άτγουντ, Το παιδί της τρικυμίας, μτφ. Τρισεύγενη Παπαϊωάννου, Μεταίχμιο
39.  Claude Houghton Εγώ είμαι ο Τζόναθαν Σκρίβενερ  Μετάφραση: Αλέξανδρος Καλοφωλιάς Καλέντης
40.  ΚAΡΙΛ ΦΕΡΕ, Κόνδωρ, μτφρ.: Αργυρώ Μακάρωφ, εκδ. ΑΓΡΑ, 
41.  Ζίγκφριντ Κρακάουερ  «Η γραφομηχανούλα» (μτφρ. Νικήτας Σινιόσογλου, εκδ. Κίχλη)
42.  Jean Echenoz  «Ειδική απεσταλμένη»(μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Ικαρος 
43.  Francois Roux «Η ακαθάριστη εθνική ευτυχία» (μτφρ.: Μανώλης Πιμπλής, Πόλις

44.    Machado de Assis, "Ρεαλιστική τριλογία (Μεταθανάτιες αναμνήσεις του Μπρας Κούμπας-  Κίνκας Μπόρμπα- Δον Κασμούρο)" μτφρ.  Μ. Παπαδήμα, εκδ. Gutenberg.     (ΑΔΙΑΒΑΣΤΟ-ΓΙΑ ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑ)

45.  Μιχαήλ Μπαχτίν  Ο Ραμπελαί και ο κόσμος του – Για τη λαϊκή κουλτούρα του Μεσαίωνα και της Αναγέννησης Μετάφραση Γ. Πινακούλας, Παν. Εκδ. Κρήτης
46.  Tony Judt, Timothy Snyde, Σκέψεις για τον εικοστό αιώνα, μετάφραση:  Ελένη Αστερίου, εκδόσεις Αλεξάνδρεια
47.  «Αυτός ο πόλεμος»  Thomas Mann(μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, εκδ. Πόλις)
48.  Χανς Μπλούμενμπεργκ (1920-1996), «Ναυάγιο με θεατή», σε μετάφραση Θοδωρή Δρίτσα, εκδόσεις Αντίποδες
49.   Αλ. Παπαδιαμάντη «Ητον πνοή, ίνδαλμα αφάνταστον, όνειρον...» μελέτη Αγγέλα Καστρινάκη, ΠΕΚ


50.  Zbigniew Herbert τιμές στον μικρό θεό της ειρωνείας, μτφ. Χ. Βλαβιανός, εκδ. Πατάκη                  

Καλή αναγνωστική χρονιά να έχουμε! Υγεία, αγάπη, ευτυχία.
Ο Νέαρχος αρόδο.

Πέμπτη, 16 Ιουνίου 2016

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ 2016

  ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ  ΣΤΗ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ  2016
                                                                   ΚΕΙΜΕΝΟ
      Σχετικά όψιμο στην εξέλιξη του δυτικού πολιτισμού –ως τυπογραφικό κατόρθωμα, ως ιδιόκτητο αντικείμενο– το βιβλίο αντιπροσωπεύει και μια από τις ακλόνητες δεισιδαιμονίες. Ο άνθρωπος του βιβλίου αυτόχρημα1 ενσαρκώνει κάτι ανώτερο, έρχεται από μια βαθύτητα που δεν είναι εφικτή στον κοινό θνητό. Αυτός που διαβάζει, πιθανώς να έχει τέσσερα μάτια, αυτός που μελετά τις γραφές, πιθανώς να σκέπτεται με δύο κεφάλια.       
      Άλλοτε, αυτή η άποψη είχε όντως βάση. Σε κοινωνίες όπου η γραφή (και η ανάγνωση, φυσικά) αποτελούσε προνόμιο πανίσχυρων μειοψηφιών, ο αστοιχείωτος κατείχε αυτόματα μια κατώτερη κοινωνική βαθμίδα. Τα «γράμματα» ήταν μυστική δύναμη, θείο δώρο, κατά συνέπεια, ανήκαν σε λίγους και ισχυρούς. Οι προνομιούχοι, άτομα των μεγάλων ευθυνών και της ραστώνης2 , δεν είχαν σχέση με τη χειρωναξία, τον πόλεμο, τον όποιο σωματικό μόχθο... Συνέβαινε, δηλαδή, το αντίθετο από αυτό που συμβαίνει σήμερα. Ο εκδημοκρατισμός και η αθρόα κατανομή των αγαθών του πνευματικού πολιτισμού, καταργώντας τα ιερατεία, κατάργησε και τα όρια του πνευματικού προβαδίσματος. Όλα ανήκουν σε όλους. Το βιβλίο διάβηκε θριαμβευτικά το κατώφλι του πληβείου, ώστε κάθε κοινωνία να είναι κοινωνία πολιτών, κοινωνία εργατών και αγοραστών, όπως και κοινωνία αναγνωστών. Δεν υπάρχει σχεδόν άνθρωπος που να μην πέρασε κάποιες ώρες της ζωής του με χαμηλωμένα βλέφαρα, φυλλομετρώντας τις σελίδες κάποιου βιβλίου.
    Ωστόσο, η τυπογραφική δαψίλεια3 δεν άργησε να γεννήσει τα αντίθετα αποτελέσματα. Το ζήτημα σήμερα δεν είναι η αγορά, η κατοχή ή η ικανότητα ανάγνωσης του βιβλίου, αλλά κάτι πολύ απλούστερο: ο χρόνος και η αναγκαιότητά του. Βιβλιοθήκες με δέκα, εκατό ή χίλια βιβλία σε κάνουν να αναρωτιέσαι ποιος τα διαβάζει, πόσο τα θυμάται και γιατί θα πρέπει να τα θυμάται. Μόλις τελειώσουν μια τάξη, οι μαθητές πετούν επιδεικτικά στους δρόμους τα αναγνωσματάρια με μεγάλη ανακούφιση. Τα κάτεργα τελείωσαν. Αλλά το φαινόμενο δεν τελειώνει εκεί. Βιβλία που αγαπήσαμε στα νιάτα μας, μετά από κάποιες δεκαετίες, έχουν την ίδια τύχη. Όλες οι ηλικίες νιώθουν τον πειρασμό να μιμηθούν τους μαθητές. Βιβλία που κάποτε είχαν το σπάνιο κύρος της αλήθειας, μετά από μία δεκαετία, υποβιβάζονται σε έναν άψυχο όγκο χαρτί.
      Λείπει μήπως η καθοδήγηση, η σοφή εκλογή, η μύηση; Πιθανώς, αλλά συνάμα ισχύει και η άποψη ότι –όπως ο έρωτας– το βιβλίο έχει τη δική του ώρα: μιλάει μόνο σε κάποιες στιγμές, ενώ τις περισσότερες φορές μένει κλειδωμένο και βουβό. Όσο για τη μνήμη, την αληθινή τράπεζα των βιβλίων, έχει την ίδια συμπεριφορά: ξεχνάει χιλιάδες σελίδες για να συγκρατήσει μια φράση, μια σκηνή, ένα όποιο απόσπασμα. Οι αναγνώστες, γενικά, είναι άνθρωποι που διάβασαν μεν, αλλά προϊόντος του βίου λησμονούν μάλλον παρά θυμούνται. Ό,τι μοιάζει ξένο, επίκτητο, διαλύεται για να παραχωρήσει τη θέση του σε κάποιες ανθεκτικές εντυπώσεις. Το βιβλίο μένει στον βαθμό που συναιρείται με τη ζωή.   Έμεινε ό,τι μπόρεσε, γράφει ο Βαλερί για τα διαβάσματά του. Κι αυτό που μένει είναι αναγκαστικά λίγο, όσο είναι και το πνευματικό ανάστημα του αναγνώστη.
Κ. Παπαγιώργης, «Αναγνώστες» στο Υπεραστικά, Εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2014, σσ. 308-310. (διασκευή)
1. αυτόχρημα: πραγματικά, αληθινά, όντως.
 2. ραστώνη: ραθυμία, νωθρότητα, η έλλειψη ενεργού ενδιαφέροντος.
3. δαψίλεια: αφθονία.


A1. Να γράψετε στο τετράδιό σας την περίληψη του κειμένου που σας δόθηκε (100–120 λέξεις).
                                                                         Μονάδες 25

Β1. Να επαληθεύσετε ή να διαψεύσετε, σύμφωνα με το κείμενο, το περιεχόμενο των παρακάτω προτάσεων, γράφοντας στο τετράδιό σας, δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε πρόταση, τη λέξη Σωστό, αν η πρόταση είναι σωστή, ή τη λέξη Λάθος, αν η πρόταση είναι λανθασμένη:
α. Η μελέτη απαιτεί πιο σύνθετες νοητικές λειτουργίες από την απλή ανάγνωση.
β. Στο παρελθόν, η ικανότητα ανάγνωσης και γραφής αποτελούσε προνόμιο όλων των κοινωνικών τάξεων.
γ. Στις σύγχρονες κοινωνίες, το βιβλίο γνωρίζει μεγάλη διάδοση.
δ. Τα βιβλία διατηρούν διαχρονικά το κύρος της αλήθειας για όλους τους αναγνώστες.
ε. Οι αναγνώστες συγκρατούν στη μνήμη τους το σύνολο του περιεχομένου των βιβλίων που διάβασαν.
                                                          Μονάδες 10

Β2. α) Να βρείτε έναν τρόπο ανάπτυξης της δεύτερης παραγράφου του κειμένου «Άλλοτε, αυτή η άποψη … τις σελίδες κάποιου βιβλίου.» και να τεκμηριώσετε την απάντησή σας με αναφορές στο κείμενο.
                                                                              Μονάδες 4
 β) Ποια νοηματική σχέση εκφράζουν οι παρακάτω διαρθρωτικές λέξεις;
Άλλοτε (δεύτερη παράγραφος)
δηλαδή (δεύτερη παράγραφος)
Ωστόσο (τρίτη παράγραφος).
                                                                               Μονάδες 3
Β3. α) Να γράψετε μία ομόρριζη (απλή ή σύνθετη) για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις του κειμένου: θνητό, όντως, σχεδόν, πειρασμό, λείπει, μύηση, μένει.
                                                                          Μονάδες 7

β) Να ξαναγράψετε τις ακόλουθες προτάσεις, αντικαθιστώντας την υπογραμμισμένη λέξη με ένα αντώνυμό της:
i) Σχετικά όψιμο στην εξέλιξη του δυτικού πολιτισμού, το βιβλίο αντιπροσωπεύει και μια από τις ακλόνητες δεισιδαιμονίες.
ii) Σε κοινωνίες όπου η γραφή (και η ανάγνωση, φυσικά) αποτελούσε προνόμιο πανίσχυρων μειοψηφιών, ο αστοιχείωτος κατείχε αυτόματα μια κατώτερη κοινωνική βαθμίδα.
 iii) Βιβλία που κάποτε είχαν το σπάνιο κύρος της αλήθειας, μετά από μία δεκαετία, υποβιβάζονται σε έναν άψυχο όγκο χαρτί.
                                                                   Μονάδες 3

γ) Να ξαναγράψετε τις ακόλουθες προτάσεις, αντικαθιστώντας την υπογραμμισμένη λέξη με ένα συνώνυμό της.
 i) Ο αστοιχείωτος κατείχε αυτόματα μια κατώτερη κοινωνική βαθμίδα.
 ii) Όλες οι ηλικίες νιώθουν τον πειρασμό να μιμηθούν τους μαθητές.
 iii) Το βιβλίο μένει στον βαθμό που συναιρείται με τη ζωή.
                                                                            Μονάδες 3

 Β4. α) Να αναγνωρίσετε το είδος της σύνταξης στο παρακάτω απόσπασμα και να την μετατρέψετε στο άλλο είδος. «Ο εκδημοκρατισμός και η αθρόα κατανομή των αγαθών του πνευματικού πολιτισμού κατάργησε και τα όρια του πνευματικού προβαδίσματος.»                       
                                                                     Μονάδες 2

β) Να δώσετε, μέσα από το κείμενο, τρία (3) παραδείγματα ποιητικής λειτουργίας της γλώσσας.
                                                                       Μονάδες 3

Γ1. Σε ένα άρθρο 500-600 λέξεων που θα δημοσιευτεί στην ηλεκτρονική εφημερίδα του σχολείου σας, να εκθέσετε τις απόψεις σας σχετικά με:
α) την αξία της ανάγνωσης και της μελέτης έντυπων και ψηφιακών βιβλίων, και
 β) τους παράγοντες που επηρεάζουν, θετικά ή αρνητικά, τη σχέση του σύγχρονου ανθρώπου με το βιβλίο.

                                                                 Μονάδες 40  

Παρασκευή, 10 Ιουνίου 2016

ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ 2016

  ΕΠΑΝΑΛΗΠΤΙΚΕΣ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ   ΣΤΑ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ  2016
                                                                 ∆ιδαγμένο κείμενο
                                           Αριστοτέλους Πολιτικά (Α 1, 1 και Γ1, 1-2)
    Ἐπειδὴ πᾶσαν πόλιν ὁρῶμεν κοινωνίαν τινὰ οὖσαν καὶ πᾶσαν κοινωνίαν ἀγαθοῦ τινος ἕνεκεν συνεστηκυῖαν (τοῦ γὰρ εἶναι δοκοῦντος ἀγαθοῦ χάριν πάντα πράττουσι πάντες), δῆλον ὡς πᾶσαι μὲν ἀγαθοῦ τινος στοχάζονται, μάλιστα δὲ καὶ τοῦ κυριωτάτου πάντων ἡ πασῶν κυριωτάτη καὶ πάσας περιέχουσα τὰς ἄλλας. Αὕτη δ’ ἐστὶν ἡ καλουμένη πόλις καὶ ἡ κοινωνία ἡ πολιτική.
    […] Τῷ περὶ πολιτείας ἐπισκοποῦντι, καὶ τίς ἑκάστη καὶ ποία τις, σχεδὸν πρώτη σκέψις περὶ πόλεως ἰδεῖν, τί ποτέ ἐστιν ἡ πόλις. Νῦν γὰρ ἀμφισβητοῦσιν, οἱ μὲν φάσκοντες τὴν πόλιν πεπραχέναι τὴν πρᾶξιν, οἱ δ’ οὐ τὴν πόλιν ἀλλὰ τὴν ὀλιγαρχίαν ἢ τὸν τύραννον· τοῦ δὲ πολιτικοῦ καὶ τοῦ νομοθέτου πᾶσαν ὁρῶμεν τὴν πραγματείαν οὖσαν περὶ πόλιν, ἡ δὲ πολιτεία τῶν τὴν πόλιν οἰκούντων ἐστὶ τάξις τις. Ἐπεὶ δ’ ἡ πόλις τῶν συγκειμένων, καθάπερ ἄλλο τι τῶν ὅλων μὲν συνεστώτων δ’ ἐκ πολλῶν μορίων, δῆλον ὅτι πρότερον πολίτης ζητητέος· ἡ γὰρ πόλις πολιτῶν τι πλῆθός ἐστιν. Ὥστε τίνα χρὴ καλεῖν πολίτην καὶ τίς ὁ πολίτης ἐστὶ σκεπτέον. Καὶ γὰρ ὁ πολίτης ἀμφισβητεῖται πολλάκις· οὐ γὰρ τὸν αὐτὸν ὁμολογοῦσι πάντες εἶναι πολίτην· ἔστι γάρ τις ὃς ἐν δημοκρατίᾳ πολίτης ὢν ἐν ὀλιγαρχίᾳ πολλάκις οὐκ ἔστι πολίτης.

Α1. Από το παραπάνω κείμενο να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση του αποσπάσματος «Τῷ περὶ πολιτείας . . . οὐκ ἔστι πολίτης».
                                                                                            Μονάδες 10
Β1. «Ἐπειδὴ . . . ἡ πολιτική»: Με ποιες φράσεις ο Αριστοτέλης υποδηλώνει τον σκοπό, για τον οποίο υπάρχει η «πόλις», καθώς και οι άλλες μορφές κοινωνικής συνύπαρξης; Να τις καταγράψετε (μονάδες 4) και να τις σχολιάσετε (μονάδες 6).
                                                                                         Μονάδες 10
 Β2. «Τῷ περὶ πολιτείας . . . οὐκ ἔστι πολίτης»: Πώς προσδιορίζεται, κατά τον Αριστοτέλη, το περιεχόμενο της έννοιας «πολίτης» σε σχέση με το πολίτευμα;
                                                                                      Μονάδες 10
 Β3. Με βάση α) το απόσπασμα «Είναι φανερό λοιπόν . . . άτομο» από το παρακάτω μεταφρασμένο κείμενο και β) το απόσπασμα «Ἐπεὶ δ’ ἡ πόλις . . . πλῆθός ἐστιν» από το πρωτότυπο κείμενο, να σχολιάσετε τη σχέση «όλου» και «μέρους».
                                                 Αριστοτέλους Πολιτικά (Α 2, 10-13)
 [. . .] Στην τάξη της φύσης η πόλη προηγείται από την οικογένεια κι απ’ τον καθένα μας ως άτομο˙ ο λόγος είναι ότι το όλον αναγκαστικά προηγείται του μέρους˙ πραγματικά, αν πάψει να υπάρχει το σώμα ως σύνολο, δεν θα υπάρχει πια ούτε πόδι ούτε χέρι παρά μόνο ως (ίδια) λέξη, όπως, ας πούμε, αν μιλούμε για πέτρινο χέρι (θα είναι, πράγματι, κάτι σαν αυτό, αν μια φορά πεθάνει): όλα τα πράγματα είναι αυτό που λέμε ότι είναι, αν τα κρίνουμε με κριτήριο τη λειτουργία και τις ιδιότητές τους˙ από τη στιγμή, επομένως, που θα πάψουν να έχουν αυτά τα χαρακτηριστικά, δεν θα πρέπει πια να λέμε ότι είναι ό,τι ήταν πριν, αλλά ότι απλώς εξακολουθούν να λέγονται ακόμη με την ίδια λέξη. Είναι φανερό λοιπόν α) ότι η πόλη ήρθε στην ύπαρξη εκ φύσεως, β) ότι προηγείται από το κάθε επιμέρους άτομο. Γιατί, αν είναι αλήθεια ότι ο καθένας μας χωριστά δεν είναι αυτάρκης, γίνεται λογικά φανερό ότι το κάθε μεμονωμένο άτομο θα βρεθεί στην ίδια ακριβώς κατάσταση που βρίσκονται, γενικά, τα μέρη προς το όλον˙ από την άλλη μεριά, ο άνθρωπος που δεν μπορεί να ζει μαζί με άλλους στην κοινότητα, ο άνθρωπος που λόγω αυτάρκειας αισθάνεται πως δεν του λείπει τίποτε, αυτός ο άνθρωπος δεν αποτελεί με κανέναν τρόπο μέρος της πόλης –ένας τέτοιος όμως άνθρωπος είναι, τότε, ή ζώο ή θεός.
                                                                                          Μονάδες 10
Β4. Ποια σχέση έχει η αυτογνωσία με τη δικαιοσύνη, κατά τον Πλάτωνα;
                                                                                           Μονάδες 10
Β5. πράττουσι, δῆλον, καλουμένη, οἱ φάσκοντες, τῶν ὅλων: Να γράψετε στην αρχαία ελληνική γλώσσα τα συνώνυμα των λέξεων, με τη σημασία που έχουν στο κείμενο.
                                                                                          Μονάδες 10
                                                     Αδίδακτο κείμενο
                                                Θουκυδίδου Ἱστορίαι II.63.1–3 (έκδ. Οξφόρδης)
Ο Περικλής επισημαίνει στους Αθηναίους την ευθύνη που απορρέει από την ηγεμονική θέση της πόλης τους

 Τῆς τε πόλεως ὑμᾶς εἰκὸς τῷ τιμωμένῳ ἀπὸ τοῦ ἄρχειν, ᾧπερ ἅπαντες ἀγάλλεσθε, βοηθεῖν, καὶ μὴ φεύγειν τοὺς πόνους ἢ μηδὲ τὰς τιμὰς διώκειν˙ μηδὲ νομίσαι περὶ ἑνὸς μόνου, δουλείας ἀντ’ ἐλευθερίας, ἀγωνίζεσθαι, ἀλλὰ καὶ ἀρχῆς στερήσεως καὶ κινδύνου ὧν ἐν τῇ ἀρχῇ ἀπήχθεσθε. ἧς οὐδ’ ἐκστῆναι ἔτι ὑμῖν ἔστιν, εἴ τις καὶ τόδε ἐν τῷ παρόντι δεδιὼς ἀπραγμοσύνῃ ἀνδραγαθίζεται˙ ὡς τυραννίδα γὰρ ἤδη ἔχετε αὐτήν, ἣν λαβεῖν μὲν ἄδικον δοκεῖ εἶναι, ἀφεῖναι δὲ ἐπικίνδυνον. τάχιστ’ ἄν τε πόλιν οἱ τοιοῦτοι ἑτέρους τε πείσαντες ἀπολέσειαν καὶ εἴ που ἐπὶ σφῶν αὐτῶν αὐτόνομοι οἰκήσειαν.
βοηθεῖν τῷ τιμωμένῳ τῆς πόλεως: να στηρίζετε την εξέχουσα θέση της πόλης.
ἀπήχθεσθε: γίνατε μισητοί.
ἐκστῆναι: να απομακρυνθείτε.
ἀνδραγαθίζεται: ενεργεί με γενναιότητα.

 Γ1.Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση του κειμένου.
                                                                                      Μονάδες 20
 Γ2. Να γράψετε στο τετράδιό σας τον τύπο που ζητείται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις:

τῷ τιμωμένῳ : το δεύτερο πρόσωπο ενικού αριθμού προστακτικής ενεστώτα στην ίδια φωνή
ἄρχειν : τον ίδιο τύπο του παρακειμένου μέσης φωνής
ἑνός : τη δοτική ενικού αριθμού ουδετέρου γένους
 τόδε : τη δοτική πληθυντικού αριθμού θηλυκού γένους
 τυραννίδα : την κλητική ενικού αριθμού
λαβεῖν : το απαρέμφατο παρακειμένου στην ίδια φωνή
ἀφεῖναι : τον ίδιο τύπο του ενεστώτα στην ίδια φωνή
ἀπολέσειαν : το δεύτερο πρόσωπο ενικού αριθμού υποτακτικής αορίστου β΄ μέσης φωνής
σφῶν αὐτῶν : τη γενική ενικού αριθμού θηλυκού γένους στο πρώτο πρόσωπο
οἰκήσειαν : το τρίτο πρόσωπο πληθυντικού αριθμού οριστικής παρατατικού στην ίδια φωνή.
                                                                              Μονάδες 10
Γ3.α. ὑμᾶς, βοηθεῖν, πόνους, τυραννίδα, εἶναι, πόλιν: να κάνετε πλήρη συντακτική αναγνώριση των λέξεων (μονάδες 6).
Γ3.β. «ᾧπερ . . . ἀγάλλεσθε»
        «ἣν . . . εἶναι»
Να αναγνωρίσετε το είδος των προτάσεων (μονάδες 2) και να γράψετε τον συντακτικό τους ρόλο (μονάδες 2).

                                                                                     Μονάδες 10  

Τρίτη, 31 Μαΐου 2016

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΣΤΑ ΛΑΤΙΝΙΚΑ 2016 ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΤΟΥ ΠΑΛΑΙΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΣΤΑ ΛΑΤΙΝΙΚΑ 2016 ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΥΠΟΨΗΦΙΟΥΣ ΤΟΥ ΠΑΛΑΙΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ
                                                             ΚΕΙΜΕΝΑ

Noli spectare quanti homo sit. Parvi enim preti est, qui tam nihili est. Sed, propter servi scelus et audaciam, tanto dolore Aesopus est adfectus, ut nihil ei gratius possit esse quam recuperatio fugitivi.
.........................................................................................................................
Si quid durius ei videbatur, quod imperandum militibus esset, a cerva sese monitum esse praedicabat. Ea cerva quodam die fugit et perisse credita est. Cum aliquis Sertorio nuntiavisset cervam inventam esse, Sertorius eum iussit tacere; praeterea praecepit ut eam postero die repente in eum locum emitteret, in quo ipse cum amicis futurus esset. Postridie eius diei Sertorius, admissis amicis in cubiculum suum, dixit eis visum in somno sibi esse cervam, quae perisset, ad se reverti. Cum cerva, emissa a servo, in cubiculum Sertorii introrupisset, admiratio magna orta est.

Α1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση των παραπάνω κειμένων.
                                                                                           Μονάδες 40

                                               Παρατηρήσεις

Β1. Nα γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις ή συνεκφορές:
scelus : τη γενική πληθυντικού αριθμού
nihil : την αφαιρετική ενικού αριθμού στο ίδιο γένος
gratius : τον θετικό βαθμό του επιρρήματος
durius : τον υπερθετικό βαθμό του επιρρήματος
militibus : την ίδια πτώση στον άλλο αριθμό
quodam die : τη δοτική ενικού αριθμού της συνεκφοράς
aliquis : την αφαιρετική πληθυντικού στο θηλυκό γένος
postero : τον ίδιο τύπο στον συγκριτικό βαθμό
quo : την ονομαστική πληθυντικού αριθμού στο ουδέτερο γένος
somno : την κλητική ενικού αριθμού
sibi : τη γενική πληθυντικού αριθμού του β ΄ προσώπου (να γράψετε και τους δύο τύπους)
admiratio : την αιτιατική ενικού αριθμού
magna : την ονομαστική πληθυντικού αριθμού, στο ουδέτερο γένος, στον συγκριτικό βαθμό.
                                                    Μονάδες 15

Β2. Nα γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθέναν από τους παρακάτω ρηματικούς τύπους:
noli : το β΄ πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής ενεστώτα
sit : το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο της προστακτικής μέλλοντα
est adfectus : το β΄ ενικό πρόσωπο της προστακτικής ενεστώτα στην άλλη φωνή
possit : το α΄ πληθυντικό πρόσωπο της υποτακτικής υπερσυντελίκου
videbatur : το απαρέμφατο μέλλοντα στην ίδια φωνή
monitum esse : το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής μέλλοντα στην άλλη φωνή
fugit : το ίδιο πρόσωπο στην υποτακτική παρακειμένου της ενεργητικής περιφραστικής συζυγίας (να  λάβετε υπόψη το υποκείμενο του ρήματος)
perisse : τη δοτική γερουνδίου
credita est : το απαρέμφατο παρακειμένου στην άλλη φωνή
inventam esse: το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο στην οριστική μέλλοντα στην άλλη φωνή
praecepit: τη μετοχή ενεστώτα στη γενική πληθυντικού αριθμού του αρσενικού γένους
emitteret: το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο στην οριστική συντελεσμένου μέλλοντα στην ίδια φωνή
dixit: το γερουνδιακό στην ονομαστική ενικού αριθμού του αρσενικού γένους
introrupisset: το α΄ πληθυντικό πρόσωπο στην υποτακτική ενεστώτα στην ίδια φωνή
orta est: τη μετοχή μέλλοντα στην ονομαστική ενικού αριθμού του θηλυκού γένους.
                                                                    Μονάδες 15
 
Γ1α. «ut nihil ei . . . fugitivi»: να αναγνωρίσετε το είδος της πρότασης (μονάδα 1) και να αιτιολογήσετε τον τρόπο εισαγωγής της (μονάδα 1), την έγκλιση (μονάδα 1) και τον χρόνο εκφοράς της (μονάδα 1). 
                                                                     Μονάδες 4

Γ1β. «servi», «gratius», «fugitivi», «suum», «reverti», «a servo»: να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των τύπων.
                                                                     Μονάδες 6

Γ1γ. «perisse»: να βρείτε το υποκείμενο του απαρεμφάτου (μονάδα 1) και να αιτιολογήσετε την πτώση του (μονάδα 1).  
                                                                    Μονάδες 2

Γ1δ. «ut (is) eam postero die repente in eum locum emitteret»: να μετατρέψετε την ενεργητική σύνταξη σε παθητική. 
                                                                       Μονάδες 3

Γ2α. «quod imperandum militibus esset»: να αντικαταστήσετε τον τύπο της παθητικής περιφραστικής συζυγίας με debeo+απαρέμφατο (μετατροπή παθητικής σύνταξης σε ενεργητική).                                                          
                                                                  Μονάδες 4

Γ2β. «praecepit ut...futurus esset»: να μετατρέψετε τον πλάγιο λόγο σε ευθύ. 
                                                          Μονάδες 4

Γ2γ. «admissis amicis»: να αναλύσετε τη μετοχή σε πρόταση εισαγόμενη με τον ιστορικό/διηγηματικό σύνδεσμο cum. 
                                                                         Μονάδες 3

Γ2δ. «Si quid durius ei videbatur, a cerva sese monitum esse praedicabat»: να μετατρέψετε τον υποθετικό λόγο έτσι ώστε να εκφράζει υπόθεση αντίθετη προς την πραγματικότητα για το παρελθόν (μονάδες 2) και υπόθεση δυνατή ή πιθανή για το παρόν-μέλλον (μονάδες 2).
                                                                     Μονάδες 4

Δευτέρα, 30 Μαΐου 2016

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΑ ΛΑΤΙΝΙΚΑ 2016

  ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΣΤΑ  ΛΑΤΙΝΙΚΑ 2016
                                       ΚΕΙΜΕΝΑ
 Exclūsus ab insidiatōribus Caligulae, recesserat in diaetam, cui nomen est Hermaeum. Paulo post rumōre caedis exterritus prorepsit ad solarium proximum et inter vela praetenta foribus se abdidit. …………………………………………………………………………………………
 Cato attulit quodam die in curiam ficum praecocem ex Carthagine ostendensque patribus «Interrogo vos» inquit «quando hanc ficum decerptam esse putētis ex arbore». Cum omnes recentem esse dixissent, «Atqui ante tertium diem» inquit «scitōte decerptam esse Carthagine». …………………………………………………………………………………………
Auditā salutatiōne Caesar dixit: «Domi satis salutatiōnum talium audio». Tum vēnit corvo in mentem verbōrum domini sui: «Oleum et operam perdidi». Ad haec verba Augustus risit emitque avem tanti, quanti nullam adhuc emerat.
Α1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση των παραπάνω κειμένων.
                                                                             Μονάδες 40

                                   ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Β1α.
 Nα γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: 
insidiatōribus : την αφαιρετική του ενικού αριθμού
 cui : την αφαιρετική του ενικού αριθμού στο θηλυκό γένος
caedis : την ίδια πτώση στον άλλο αριθμό
 se : τη δοτική του ενικού αριθμού στο α ΄ πρόσωπο
quodam : την ονομαστική του ενικού αριθμού στο ουδέτερο γένος
praecocem : την αιτιατική του πληθυντικού αριθμού στο ουδέτερο γένος
patribus : τη γενική του πληθυντικού αριθμού
hanc : την ονομαστική του πληθυντικού αριθμού στο ουδέτερο γένος
sui : τον ίδιο τύπο στο β ΄ πρόσωπο
nullam : τη γενική του ενικού αριθμού στο ίδιο γένος.

Β1β.  proximum: να γράψετε το αρσενικό γένος στην ίδια πτώση και ίδιο αριθμό στον συγκριτικό βαθμό (μονάδα 1) και, στη συνέχεια, να σχηματίσετε το επίρρημα στους τρεις βαθμούς (μονάδες 3). satis: να γράψετε το συγκριτικό βαθμό (μονάδα 1).
                                              Μονάδες 5
Β2α. Nα γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθέναν από τους παρακάτω ρηματικούς τύπους:
Exclūsus : το γ΄ πληθυντικό πρόσωπο της οριστικής ενεστώτα στην άλλη φωνή
recesserat : το α΄ πληθυντικό πρόσωπο της υποτακτικής ενεστώτα στην ίδια φωνή 
exterritus : το β΄ ενικό πρόσωπο της οριστικής παρακειμένου στην άλλη φωνή
prorepsit : το σουπίνο στην αιτιατική πτώση
abdidit : το β΄ πληθυντικό πρόσωπο της υποτακτικής παρατατικού στην ίδια φωνή
attulit : το β΄ ενικό πρόσωπο της προστακτικής ενεστώτα στην άλλη φωνή
ostendensque : τον ίδιο τύπο στον μέλλοντα
decerptam esse : το απαρέμφατο του ενεστώτα στην ίδια φωνή
dixit : το β΄ ενικό πρόσωπο της προστακτικής του ενεστώτα στην ίδια φωνή
venit : την αφαιρετική του γερουνδίου.
                                                                                  
                                                                               Μονάδες 10
 Β2β.
perdidi: να γράψετε το β΄ ενικό πρόσωπο της υποτακτικής όλων των χρόνων στην ίδια φωνή (να λάβετε υπόψη το υποκείμενο, όπου είναι αναγκαίο).
                                                                             Μονάδες 5
 Γ1α. Να γίνει πλήρης συντακτική αναγνώριση των παρακάτω λέξεων και φράσεων: Caligulae, cui, se, die, decerptam esse (το πρώτο στο κείμενο), ex arbore, recentem, salutatiōnum, corvo, quanti.
                                                                                  Μονάδες 5
Γ1β.  «Cato attulit […] ficum praecocem»: να μετατρέψετε την ενεργητική σύνταξη σε παθητική.
                                                                          Μονάδες 2
 Γ1γ. in curiam: να μετατρέψετε τον προσδιορισμό του τόπου, ώστε να εκφράζεται η στάση σε τόπο και η απομάκρυνση από τόπο.
Domi: να μετατρέψετε τον προσδιορισμό του τόπου, ώστε να εκφράζεται η κίνηση σε τόπο και η απομάκρυνση από τόπο.
                                                                                   Μονάδες 4
Γ1δ. «Ad haec verba Augustus risit»: να μετατρέψετε την κύρια πρόταση σε ευθεία ερώτηση ολικής αγνοίας με όλους τους δυνατούς τρόπους εισαγωγής.
                                                                         Μονάδες 4
Γ2α. vela praetenta, ficum praecocem: να μετατρέψετε τους επιθετικούς προσδιορισμούς στις αντίστοιχες δευτερεύουσες προτάσεις.
                                                                         Μονάδες 4

Γ2β. Αφού καταγράψετε, να αναγνωρίσετε το είδος των δευτερευουσών προτάσεων που υπάρχουν στα κείμενα (μονάδες 2) και να δηλώσετε τη συντακτική τους λειτουργία (μονάδες 2).
                                                                    Μονάδες 4
Γ2γ.
exclūsus: να αναλύσετε τη μετοχή σε δευτερεύουσα χρονική πρόταση, εισαγόμενη με τον σύνδεσμο postquam (μονάδα 1) και να αιτιολογήσετε την έγκλιση εκφοράς της (μονάδα 1).                                    
                                                                Μονάδες 2
 exterritus: να αναλύσετε τη μετοχή σε δευτερεύουσα αιτιολογική πρόταση, ώστε να εκφράζεται αιτιολογία ως αποτέλεσμα εσωτερικής, λογικής διεργασίας.
                                                                  Μονάδες 2
 auditā: να αναγνωρίσετε τη μετοχή ως προς το είδος της (μονάδα 1), να δηλώσετε τη χρονική βαθμίδα που εκφράζει αυτή (μονάδα 1) και να τη μετατρέψετε σε ισοδύναμη πρόταση με τον ιστορικό / διηγηματικό σύνδεσμο cum (μονάδα 1).
                                                                   Μονάδες 3