ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΛΑΤΙΝΙΚΑ - ΕΝΟΤΗΤΑ 40η

40. Sulla, occupāta urbe, senātum armātus coēgerat ut C. Marius quam celerrime hostis iudicarētur. Cuius voluntāti nemo obviam ire audēbat; solus Quintus Mucius Scaevola augur de hac re interrogātus sententiam dicĕre noluit. Quin etiam cum Sulla minitans ei instāret, dixit is Sullae: "Licet mihi ostendas agmina militum, quibus curiam circumsedisti; licet mortem minitēris, nunquam tamen ego hostem iudicābo Marium. Etsi senex et corpore infirmo sum, semper tamen meminero urbem Rōmam et Italiam a Mario conservātam esse.

Β. Παρατηρήσεις

1. α) Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις :

urbe                       γενική πληθυντικού

senātum                 γενική ενικού

hostis                      αφαιρετική πληθυντικού αριθμού

solus                       γενική ενικού

augur                    αιτιατική ενικού

hac re                     γενική πληθυντικού

militum                  αφαιρετική ενικού

mortem                  κλητική ενικού

senex                      γενική ενικού αριθμού

corpore                  αιτιατική πληθυντικού

agmina                 αιτιατική ενικού αριθμού

β) Να γράψετε τους άλλους βαθμούς : senex,  celerrime

senex : να κλιθεί ο συγκριτικός βαθμός του επιθέτου στο αρσενικό γένος και στους δύο αριθμούς.  

2. α) Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθέναν από τους παρακάτω τύπους :

 coēgerat                      αντίστοιχο τύπο μέλλοντα

iudicarētur                   β πληθυντικό υποτακτικής ενεστώτα

audēbat                        β πληθυντικό υποτακτικής υπερσυντελίκου

dicĕre                            β ενικό κ πληθυντικό προστακτικής ενεστώτα

noluit                             β πληθυντικό υποτακτικής ενεστώτα και παρατατικού

minitans                        απαρέμφατο ενεστώτα και μέλλοντα

instāret                           γ ενικό οριστ. παρακειμένου

ostendas                         σουπίνο αφαιρετική

circumsedisti                 γ ενικό οριστικής μέλλοντα

minitēris                        β πληθυντικό υποτακτικής παρακειμένου

miniteris :                        μετοχή μέλλοντα και στα τρία γένη

iudicabo :                        να κλιθεί η προστακτική του παθητικού μέλλοντα

 conservatam esse :           να κλιθεί το Γερούνδιο  

β) rettulerunt :                να κλιθεί η Οριστική ενεστώτα στην παθητική φωνή.

meminero:να κλιθεί η προστακτική και να γραφεί το απαρέμφατο. 

3. Να αναγνωριστούν συντακτικά οι προτάσεις,  τον τρόπο εισαγωγής

τους (Μονάδες 2) και να αιτιολογήσετε την έγκλιση και το χρόνο εκφοράς τους:

ut C. Marius quam celerrime hostis iudicarētur/  

cum Sulla minitans ei instāret/Etsi senex et corpore infirmo sum/ 

 Licet mihi ostendas agmina militum, quibus curiam circumsedisti; /

licet mortem minitēris

 4. α)  Sulla  senātum armātus coēgerat

ut C. Marius quam celerrime hostis iudicarētur.  

"Licet mihi ostendas agmina militum, 

quibus curiam circumsedisti;  

nunquam tamen ego hostem iudicābo Marium.  

Στην άλλη φωνή οι παραπάνω προτάσεις.

β. Να γίνουν μετοχικές:    

cum Sulla instaret / Licet mihi ostendas / licet miniteris 

5α. Από ευθύ σε πλάγιο: 

«Licet..   Marium» με εξάρτηση:   Dicit/ Dixit  Quintus   Mucius   Scaevola   Sullae, 

 

5β. από πλάγιο σε ευθύ: semper... conservatam esse

6a Na δηλωθεί ο σκοπός με όλους τους δυνατούς τρόπους :

ut C. Marius quam celerrime hostis iudicarētur

β. Να γίνουν οι απαραίτητες αλλαγές στην πρόταση ώστε να αναφέρεται στο παρόν-μέλλον.

7. Ανάλυση μετοχών: occupāta urbe, interrogātus

8. nemo: Να κλιθεί

Σιμπόρσκα Βισλάβα

 Έφυγε πριν τέσσερις μέρες η Πολωνή ποιήτρια Βισλάβα Σιμπόρσκα (1923-2012), κάτοχος του βραβείου Νόμπελ (1996). Τη γραφή της χαρακτηρίζει η ενασχόληση  με το μικρό και ασήμαντο, το καθημερινό και το οικείο που δεν παύει όμως να προκαλεί και να εκπλήσσει εξαιτίας της εσωτερικής έντασης που διατρέχει όλο της το ποιητικό υλικό. Ποιήτρια της συνείδησης και των υπαρξιακών ζητημάτων διακριτική, μετριοπαθής, δίχως κραυγαλέες εξάρσεις και υπερβολές, μία φιλόσοφος που κοσμεί την ευρωπαϊκή ποίηση.

Παραθέτω τρία ποιήματα της από το ¨"Τέλος και αρχή" Κούριερ εκδοτική:

Επιτάφια γραφή

Εδώ κείτεται η ασύγχρονη σαν το κόμμα
ποιήτρια μερικών ποιημάτων. Αιώνια ανάπαυση
ευνόησε γι' αυτήν η γη, παρ' όλο που το πτώμα
δεν ανήκε σε καμιά λογοτεχνική ομάδα.
Μα και τίποτα το καλύτερο δεν έχει στον τάφο
εκτός απ' αυτές τις ρίμες,
το αρκουδοβότανο και την κουκουβάγια.
Διαβάτη, βγάλε απ' την τσάντα το ηλεκτρονικό μυαλό
και πάνω απ' τη μοίρα της Σιμπόρσκας περισκέψου για λίγο.

Στο ποτάμι του Ηράκλειτου

Στο ποτάμι του Ηράκλειτου
το ψάρι πιάνει ψάρι,
το ψάρι κομματιάζει ψάρι με αιχμηρό ψάρι,
το ψάρι φτιάχνει ψάρι, το ψάρι κατοικεί στο ψάρι,
το ψάρι φεύγει απ' το πολιορκημένο ψάρι.
Στο ποτάμι του Ηράκλειτου
το ψάρι αγαπάει το ψάρι,
τα μάτια σου -λέει- λάμπουν σαν του ψαριού στον ουρανό,
θέλω μαζί να πάμε σε μια κοινή θάλασσα,
ω, ωραιότερη απ' το κοπάδι!
Στο ποτάμι του Ηράκλειτου
το ψάρι φαντάστηκε το καλύτερο ψάρι,
το ψάρι γονατίζει μπροστά στο ψάρι, τραγουδάει στο ψάρι,
παρακαλάει το ψάρι για το πιο αλαφρό κολύμπι.
Στο ποτάμι του Ηράκλειτου
εγώ μοναχικό ψάρι, εγώ ξεχωριστό ψάρι
γράφω στις ξεχωριστές στιγμές μικρά ψαράκια
στο αργυρό λέπι τόσο σύντομα,
που μπορεί να 'ναι το σκότος στην αμηχανία που τρέμει;

Συνομιλία με την πέτρα

Χτυπώ την πόρτα της πέτρας.
-Εγώ είμαι, άσε με να μπω.
Θέλω να μπω στο εσωτερικό σου,
να κοιτάξω τριγύρω,
να σε αναπνεύσω σαν αναπνοή.

-Φύγε, λέει η πέτρα.
-Είμαι ερμητικά κλειστή.
Ακόμα και θρυμματισμένες σε κομμάτια
θα είμαστε ερμητικά κλειστές.
Ακόμα και τριμμένες σε άμμο
δεν θ' αφήσουμε κανένα να μπει.

Χτυπώ την πόρτα της πέτρας.
-Εγώ είμαι, άσε με να μπω.
Έρχομαι από καθαρή περιέργεια.
Γι' αυτήν η ζωή είναι η μοναδική ευκαιρία.
Θέλω να σεργιανίσω στο παλάτι σου
και ύστερα να επισκεφθώ
ακόμα το φύλλο και τη σταγόνα του νερού.
Δεν έχω πολύ καιρό για όλα αυτά.
Η θνητότης μου πρέπει να σε συγκινήσει.

-Είμαι από πέτρα, λέει η πέτρα,
και από ανάγκη πρέπει να διατηρήσω την αυστηρότητα.
Φύγε από εδώ.
Δεν έχω μυώσεις γέλιου.

Χτυπώ την πόρτα της πέτρας.
-Εγώ είμαι, άσε με να μπω.
Ακουσα ότι υπάρχουν σε σένα μεγάλες άδειες αίθουσες,
που δεν τις είδαν, μάταια όμορφες,
κούφιες, δίχως απόηχο οποιανοΰ βημάτων.
Αναγνώρισε ότι κι εσύ λίγα ξέρεις γι' αυτό.

-Μεγάλες και άδειες αίθουσες, λέει η πέτρα,
μα σ' αυτές δεν υπάρχει θέση.
Όμορφες, μπορεί, αλλά έξω απ' το γούστο
των δικών σου σεμνών αισθήσεων.
Μπορείς να με γνωρίσεις, ποτέ δεν θα με απολαύσεις.
Με όλη μου την επιφάνεια στρέφω σε σένα,
αλλά με όλο το εσωτερικό μου κύπτω αναποδογυρισμένο.

Χτυπώ την πόρτα της πέτρας.
-Εγώ είμαι, άσε με να μπω.
Δεν ψάχνω σε σένα άσυλο για την αιωνιότητα.
Δεν είμαι δυστυχισμένη.
Δεν είμαι άστεγη.
Ο κόσμος μου αξίζει να γυρίσω πίσω.
Θα μπω και θα βγω με άδεια χέρια.
Και για απόδειξη ότι η παρουσία μου ήταν αληθινή,
δεν θα προσφέρω τίποτε άλλο από λέξεις,
που κανείς δεν θα τους δώσει εμπιστοσύνη.

-Δεν θα μπεις, λέει η πέτρα.
Σου λείπει η αίσθηση της συμμετοχής.
Καμιά αίσθηση δεν θα αντικαταστήσει
την αίσθηση συμμετοχής.
Ακόμα και η όραση οξυμμένη μέχρι που βλέπει τα πάντα
δεν θα σου χρησιμεύσει σε τίποτα
χωρίς την αίσθηση της συμμετοχής.
Δεν θα μπεις, έχεις μόλις το νόημα της συμμετοχής,
μόλις την ένωση της, τη φαντασία.
Ακουσα ότι υπάρχουν σε σένα μεγάλες άδειες αίθουσες, που δεν τις είδαν, μάταια όμορφες, κούφιες, δίχως απόηχο οποιανοΰ βημάτων. Αναγνώρισε ότι κι εσύ λίγα ξέρεις γι' αυτό.
-Μεγάλες και άδειες αίθουσες, λέει η πέτρα,
μα σ' αυτές δεν υπάρχει θέση.
Όμορφες, μπορεί, αλλά έξω απ' το γούστο
των δικών σου σεμνών αισθήσεων.
Μπορείς να με γνωρίσεις, ποτέ δεν θα με απολαύσεις.
Με όλη μου την επιφάνεια στρέφω σε σένα,
αλλά με όλο το εσωτερικό μου κύπτω αναποδογυρισμένο.
Χτυπώ την πόρτα της πέτρας.
-Εγώ είμαι, άσε με να μπω.
Δεν ψάχνω σε σένα άσυλο για την αιωνιότητα.
Δεν είμαι δυστυχισμένη.
Δεν είμαι άστεγη.
Ο κόσμος μου αξίζει να γυρίσω πίσω.
Θα μπω και θα βγω με άδεια χέρια.
Και για απόδειξη ότι η παρουσία μου ήταν αληθινή,
δεν θα προσφέρω τίποτε άλλο από λέξεις,
που κανείς δεν θα τους δώσει εμπιστοσύνη.
-Δεν θα μπεις, λέει η πέτρα.
Σου λείπει η αίσθηση της συμμετοχής.
Καμιά αίσθηση δεν θα αντικαταστήσει
την αίσθηση συμμετοχής.
Ακόμα και η όραση οξυμμένη μέχρι που βλέπει τα πάντα
δεν θα σου χρησιμεύσει σε τίποτα
χωρίς την αίσθηση της συμμετοχής.
Δεν θα μπεις, έχεις μόλις το νόημα της συμμετοχής,
μόλις την ένωση της, τη φαντασία.

Χτυπώ την πόρτα της πέτρας.
-Εγώ είμαι, άσε με να μπω.
Δεν μπορώ να περιμένω δυο χιλιάδες αιώνες
για να μπω κάτω απ' τη σκεπή σου.

-Εάν δεν με πιστεύεις, λέει η πέτρα,
απευθύνσου στο φύλλο, θα σου πει αυτό που εγώ λέω.
Στη σταγόνα του νερού, θα πει αυτό που λέει το φύλλο.
Τελικά ρώτησε μια τρίχα του κεφαλιού σου.
Το γέλιο με διευρύνει, το γέλιο, υπερβολικό γέλιο,
με το οποίο δεν ξέρω να γελάω.

Χτυπώ την πόρτα της πέτρας.
-Εγώ είμαι, άσε με να μπω.
-Δεν έχω πόρτα, λέει η πέτρα.

Διαβάστε και από Τα Νέα   ένα ενδιαφέρον κείμενο σχετικά.

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΛΑΤΙΝΙΚΑ - ΕΝΟΤΗΤΑ 38η

38. Caecilia, uxor Metelli, dum more prisco omen nuptiale petit filiae sororis, ipsa fecit omen. Nam in sacello quodam nocte cum sororis filia persedebat expectabatque dum aliqua vox congruens proposito audiretur. Tandem puella, longa mora standi fessa, rogavit materteram, ut sibi paulisper loco cederet. Tum Caecilia puellae dixit: "ego libenter tibi mea sede cedo". Hoc dictum paulo post res ipsa confirmavit. Nam mortua est Caecilia, quam Metellus, dum vixit, multum amavit; postea is puellam in matrimonium duxit.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
1.  Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις:
uxor                               αφαιρετική ενικού
more prisco                    κλητική ενικού
omen nuptiale                ονομαστική πληθυντικού
filiae                                δοτική πληθυντικού
res ipsa                            γενική πληθυντικού
aliqua vox                       αιτιατική πληθυντικού
proposito                         ονομαστική ενικού
sacello quodam                αιτιατική πληθυντικού
loco                                  ονομαστική πληθυντικού
Hoc dictum                     ονομαστική πληθυντικού
mea sede                            γενική πληθυντικού

2.  Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις:
petit                                      απαρέμφατο μέλλοντα
fecit                                       β ενικό προστακτικής ενεστώτα
persedebat                           αφαιρετική σουπίνου
expectabat                            β πληθυντικό προστακτικής μέλλοντα
standi                                    α πληθυντικό υποτακτικής υπερσυντελίκου
cederet                                  απαρέμφατο παρακειμένου
dixit                                       β ενικό προστακτικής ενεστώτα
confirmavit                           γ ενικό υποτακτικής μέλλοντα
mortua est                            β ενικό οριστικής και υποτακτικής ενεστώτα
vixit                                       απαρέμφατο ενεστώτα
duxit.                                     β ενικό προστακτικής ενεστώτα

3. Να κλιθούν στον άλλο αριθμό:
 ipsa, sibi, mea, hoc, is , quam

4. Να γράψετε τους άλλους βαθμούς επιθέτων και επιρρημάτων ( ίδιο γένος, αριθμό, πτώση στα επίθετα):
longa, prisco, libenter, multum.

5. Αναγνώριση των προτάσεων:
dum more prisco omen nuptiale petit filiae sororis/
dum aliqua vox congruens proposito  audiretur/ 
ut sibi paulisper loco cederet/
dum vixit.

6. Στην άλλη φωνή:
Caecilia, uxor Metelli ipsa fecit omen.
dum aliqua vox congruens proposito audiretur.
Tandem puella, longa mora standi fessa, rogavit materteram
Tum Caecilia puellae dixit
postea is puellam in matrimonium duxit.
Hoc dictum paulo post res ipsa confirmavit.
quam Metellus, dum vixit, multum amavit
ego libenter tibi mea sede cedo

7.Οι προτάσεις σε μετοχές:    
Caecilia, dum petit , /
quam Metellus, dum vixit 

8.α  «ego libenter mea sede tibi cedo»:
Να μετατραπεί η φράση σε πλάγιο λόγο με εξάρτηση Caecilia dixit

β.tandem puella rogavit materteram ut sibi paulisper loco cederet:
Να μετατραπεί η φράση σε ευθύ λόγο.

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΛΑΤΙΝΙΚΑ - ΕΝΟΤΗΤΑ 37η

37.  In eum locum res deducta est, ut, nisi qui deus vel casus aliqui subvenerit, salvi esse nequeamus. Equidem, ut veni ad urbem, non destiti omnia et sentire et dicere et facere, quae ad concordiam pertinerent; sed tantus furor omnes invaserat, ut pugnare cuperent, etsi ego clamabam nihil esse bello civili miserius. Omnia sunt misera in bellis civilibus, sed nihil miserius quam ipsa victoria: ea victores ferociores impotentioresque reddit, ut, etiamsi natura tales non sint, necessitate esse cogantur. Bellorum enim civilium exitus tales sunt semper, ut non solum ea fiant, quae velit victor, sed etiam ut victor obsequatur iis, quorum auxilio victoria parta sit.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
1. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται:
 eum locum                ονομαστική πληθυντικού
res                              γενική πληθυντικού
casus                          ονομαστική πληθυντικού
urbem                         γενική πληθυντικού
tantus furor                 γενική πληθυντικού
victores                       κλητική ενικού
ferociores                    αφαιρετική ενικού
Bellorum                   αιτιατική πληθυντικού
auxilio                        ονομαστική ενικού

2. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται:
deducta est         γ ενικό οριστικής μέλλοντα και β εν. προστακτικής ενεστώτα
subvenerit          α ενικό υποτακτικής υπερσυντελ. και γραμματική αναγνώριση
destiti                   β ενικό υποτακτ. παρατατικού
sentire                 γ ενικό υποτακτικής παρακειμένου
facere,                 β ενικό προστακτικής ενεστώτα
dicere                   β ενικό προστακτικής ενεστώτα
pertinerent             απαρέμφατο παρακειμένου
invaserat                β πληθυντικό οριστικής μέλλοντα
cuperent                 γ πληθυντικό  οριστικής ενεστώτα
reddit                       α πληθυντικό υποτακτικής παρακειμένου
cogantur                  αιτιατική σουπίνου
fiant,                       β πληθυντικό προστακτικής ενεστώτα
velit                       β πληθυντικό υποτακτικής παρατατικού
obsequatur            γ ενικό υποτακτικής μέλλοντα
parta sit                 β ενικό οριστικής ενεστώτα ίδια φωνή

3.        ea                      να κλιθεί στον άλλο αριθμό
          ego                  να κλιθεί β πρόσωπο ενικό πληθυντικό
         nihil                        να κλιθεί   ενικό πληθυντικό
        quae                          να κλιθεί   ενικό  πληθυντικό ίδιο γένος

4. Να γράψετε τον ίδιο τύπο στους άλλους βαθμούς:
civili, , miserius, misera,civilibus, ferociores, impotentiores

5. Στην άλλη φωνή:
In eum locum res deducta est
sed tantus furor omnes invaserat
ea victores ferociores impotentioresque reddit,
quorum auxilio victoria parta sit

6. Ο Υποθετικός λόγος στα άλλα είδη:
              nisi qui deus vel casus aliqui subvenerit

7. Αναγνώριση προτάσεων:  (μονάδες 2), τον τρόπο εισαγωγής τους (μονάδες 2) και να αιτιολογήσετε την έγκλιση και το χρόνο εκφοράς τους (μονάδες 4). 
ut, nisi qui deus vel casus aliqui subvenerit, salvi esse nequeamus/
ut pugnare cuperent, etsi ego clamabam nihil esse bello civili miserius./
ut, etiamsi natura tales non sint, necessitate esse cogantur./
ut non solum ea fiant, quae velit victor, sed etiam ut victor obsequatur iis, quorum auxilio victoria parta sit.

8.   Να διατυπώσετε το β' όρο σύγκρισης με διαφορετικό τρόπο: nihil esse bello civili miserius

9. ut vèni... pertinerent/  
Bellorum enim civilium exitus tales sunt semper, ut non solum ea fiant, quae velit victor:
Να επαναδιατυπώσετε τις παραπάνω προτάσεις, αφού τις εξαρτήσετε από το: Cicero dixit.

10.Από πλάγιο σε ευθύ: ego clamabam... miserius .
11.  Οι προτάσεις σε μετοχές:  omnia, quae pertinerent /    etsi ego clamabam

Το βραβείο ποίησης στο Γιώργο Μαρκόπουλο

Η συλλογή του Γιώργου Μαρκόπουλου Κρυφός Κυνηγός απέσπασε την
ομόφωνη έγκριση για τη βράβευση, καθώς συγκίνησε με τη γενναία και αυθεντική
διαχείριση του άμεσου βιώματος και το βάθος της. Σπάνιας εμβέλειας εικόνες,
εμποτισμένες στο κιτρινωπό χρώμα, σαν παλιοκαιρισμένες φωτογραφίες,
αναδεικνύουν με τρυφερό παράπονο τον ανθρώπινο πόνο. Το τραύμα του σώματος
και την οδύνη του. Η άμεση απειλή του θανάτου –ο αλληγορικός τίτλος «κρυφός
κυνηγός», όρος ποδοσφαιρικός, ο παίκτης που καραδοκεί να επιτύχει το τελειωτικό
χτύπημα και να σπείρει τον πανικό στην αντίπαλη άμυνα– κυριαρχεί σε όλα τα
ποιήματα. Η προσωπική εμπειρία ανάγεται σε συλλογικό βίωμα και ο ατομικός πόνος
καθίσταται κοινός, καθώς, ενώπιος ενωπίω με το θάνατο, ο ποιητής-αφηγητής θεάται
περιδεής τη ζωή να περνά μπροστά στα μάτια του και παρακολουθεί ως ξένος τον
απολογισμό που συντελείται. Απολογισμός ο οποίος είναι πικρός όσο και μεστός, σε
μια αναλογία άδικη, καθώς ακριβώς την αποτιμά ο λαός: «Μια χαρά και δέκα λύπες».
Ποιητής κατ’ εξοχήν λαϊκός ο Μαρκόπουλος, επιχειρεί να συμφιλιωθεί, να αποδεχθεί
μια τέτοια μοιρασιά. Ο χώρος του Νοσοκομείου αποβαίνει το σκηνικό μιας
αλληγορικής αναπαράστασης της ζωής, όπου μέσα στο ζόφο και το φόβο συντελείται
το μεγάλο παιχνίδι. Σαν ένας ποδοσφαιρικός τελικός, με έπαθλο τους σπινθήρες που
αναπαράγει η μνήμη. Για να εξορκίσει έτσι το θάνατο. Ο Μαρκόπουλος κατορθώνει,
όμως, να αποφεύγει εύκολους συναισθηματισμούς. /εν διατυπώνει κρίσεις και ιδέες,
απόψεις. /εν επιχειρεί να ερμηνεύσει, ούτε να αιτιολογήσει, παρά να καταδείξει την
πραγματικότητά του. Η ουσιαστική αναβίωση και αναμόχλευση μιας βαθειάς ζωής
παραπέμπει αναπόφευκτα στην κοινή μοίρα. Η μνήμη αθωώνει, παρηγορεί, αλλά
προπαντός πληγώνει. Πρόκειται για μια μνήμη καρδιοβόρο. Ο πόνος, όμως,
αποκαθαίρεται ως ατομικό βίωμα και λειαίνεται υποδειγματικά. Γίνεται σιγανός,
βουβός. Λυπημένη, επομένως, η θέαση του Γιώργου Μαρκόπουλου, απόσταγμα
καθαρού πόνου και καθαρής ομορφιάς. Και αλήθειας. Αμεσος, επίσης, είναι ο λόγος
του. Μακράν κάθε επιτήδευσης, αδρός και σύμφωνος με την πυκνότητα και το βάθος
της βίωσης του ποιητή.
 Τα παραπάνω αναφέρονται στο σκεπτικό της βράβευσης. 
Ο ποιητής σχολιάζοντας το βραβείο υποστήριξε : «Ένα βραβείο πρέπει να σε κάνει να θέλεις να γίνεις καλύτερος άνθρωπος και να προσπαθείς ακόμα πιο πολύ».
   Για την ποίηση είπε χαρακτηριστικά: «Το να ασχολείται κάποιος με αυτό που αγαπά, οπωσδήποτε του φέρνει πολύ μεγάλη χαρά».
«Ο κρυφός κυνηγός» είναι μία συλλογή που προσπαθεί να δει τον ανθρώπινο πόνο και τη ζωή από τις φόδρες», ανέφερε ο ποιητής για το έργο του, ενώ πρόσθεσε πως έχει αρκετά βιωματικά στοιχεία. 
Με πολύ θετικά λόγια σχολίασε τη νέα γενιά ποιητών και είπε: «Η ποίηση, κατά τη δική μου άποψη, άρχισε πάλι να ανθεί με τα παιδιά που άρχισαν να γράφουν λίγο πριν το 2000 μέχρι και σήμερα. Γράφονται πολύ σπουδαία πράγματα. Πνέει ένα ευεργετικό αεράκι που μας αγγίζει ήδη και προσωπικά μου θυμίζει εκείνο το αεράκι των ποιητών της δικής μου εποχής, τη δεκαετία του 1970».
Όσο για το αν μπορεί η τέχνη να είναι απούσα σε περιόδους κρίσης, ο Γιώργος Μαρκόπουλος είπε με το δικό του τρόπο: «Οι καλλιτέχνες και η τέχνη είναι σαν τα ψαράκια που προσπαθούν να τα πιάσουν στο δίχτυ, όμως εκείνα βρίσκουν πάντα τρύπες και βγαίνουν. Ό,τι και να γίνεται με τα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα, είναι τόση η ομορφιά αυτού του τόπου, που τίποτε δε χάνεται, φτάνει να έχει κανείς μάτια να τα βλέπει».
Προσωπικά βρίσκω τα ποιήματα αυτής της συλλογής συνταρακτικά. Από την εποχή των Πυροτεχνουργών που οι ποιητές έβλεπαν τα βράδια τους διαβάτες να περνούν μέσα από τα πάρκα για να κόβουν δρόμο ή μάλλον έβλεπαν την καύτρα του τσιγάρου τους φτάνουμε στην παρούσα συλλογή όπου βλέπει τους συγγενείς από την ταράτσα να περνούν και να χάνονται κι ένας μόνο απ' όλους ξέμεινε να ψάχνει και να αλυχτάει με το φαναράκι του κάθε βράδυ. Στη ζωή βράδιασε, η λύπη βαριά στο στήθος τον πλακώνει, είναι μόνος και περιμένει με τις αισθήσεις τεντωμένες.Μας οδηγεί σε νοσοκομείο, ζούμε καταστάσεις νάρκωσης πριν την εγχείριση, αναμνήσεις, βιωματική ατμόσφαιρα. Η μέλισσα έχει μπει μέσα μου  όμως και γυρίζει εκεί, από παιδί, γυρίζει, χρόνια...
Παρουσιάζονται μπροστά μας και μας αναστατώνουν: Όχι κουρεμένοι αλλά χωρίς μαλλιά, αντί για κολόνια χρησιμοποιείται κοβάλτιο, σωληνάκια, εργαλεία του νίκελ, και ο κρυφός κυνηγός, ο καρκίνος, άνθρωπος ύπουλος, σκληρός. Κι ο ποιητής που κραυγάζει: Δεν με γνωρίζεις; 
Πατρίδα μου είναι πλέον η μνήμη και περιουσία μου όσοι αγάπησα· και όσοι με αγάπησαν. Η σιωπή είναι η αδικημένη αδελφή της ομιλίας. Η μνήμη του επίμονη, πελεκάει τα συναισθήματα μέσα του σαν του ξυλοκόπου που βγάζει κόβοντας τα κούτσουρα το ψωμί του.
 Και 3 ποιήματα από τη συλλογή:

1.  Πέρα μακριά στα σύννεφα

Πέρα μακριά στα σύννεφα
κάποιοι συγγενείς περνούσαν, κηδείας.
Δεν είχανε πρόσωπο, ήτανε φαγωμένο
και κάπως σαν να βιάζονταν
 λεωφορείο ή τραίνο να προφτάσουν
 να πάνε σε άλλη πόλη.

Πέρα μακριά στα σύννεφα
κάποιοι συγγενείς περνούσαν, κηδείας.
Τους έβλεπα από την ταράτσα μου, χρόνια τους έβλεπα,
ώσπου με τον καιρό χάθηκαν, έφυγαν,
βράδιασε στη ζωή κι απ' τη σελήνη τώρα πια
ένας τους μονάχα απ' όλους που ξέμεινε
τους ψάχνει, αλυχτάει με το φαναράκι του κάθε βράδυ,
η λύπη βαριά στο στήθος τον πλακώνει
και ο πανικός του βγάζει,
μια τρομερή φωνή θυέλλης του βγάζει.



2.  Ένα κάποιο στείλε μου σήμα

Με τ' όνομα σου να σε φωνάζω πια δεν μπορώ.

Πλην όμως ένα κάποιο στείλε μου σήμα.

Διότι είμαι μόνος
σαν τον καπνό μετά το φονικό στην κάννη του πιστολιού
και σαν την αγριοσυκιά
που φύτρωσε ξάφνου μες στη μαυρίλα της πυρκαγιάς.

Όπως το κουταλάκι της μετάληψης
αποβραδίς στο στόμα του πρωινού μελλοθανάτου
και όπως μια βαλανιδιά σε χώρο εκτέλεσης,
είμαι μόνος και σε περιμένω.

Με τις αισθήσεις μου τεντωμένες
όπως οι γάτες στο προσκλητήριο του ταβερνιάρη.
Με ένα μάτι που το οπτικό του νεύρο
είναι ο ουρανός ο ίδιος σε μικροσκόπιο
και με ένα αυτί που το τύμπανο του
δεν είναι παρά τσιγγάνων αντίσκηνο.

Με λέξεις που σκορπίζονται πανικόβλητες
όπως τα κατσίκια στην ξαφνική θέα του τραίνου,
καθώς και με μια ψυχή σκοτεινή που όμως βλέπει πολλά
 όπως το ένα, κλεισμένο στο φακό, μάτι των ρολογάδων,
είμαι μόνος.

Είμαι μόνος και σε περιμένω

3. Περιφορά

Ένα νεκρό παιδάκι περιέφεραν στο φέρετρό του.
Το γύριζαν από δρομάκια με κλειστές καπναποθήκες,
με μαγαζιά «γύφτικα», κουρεία και παλιά παντοπωλεία.

Ένα νεκρό παιδάκι περιέφεραν
και κανένας στον άλλονε δεν απαντούσε,
στον διπλανό του δεν μιλούσε.
Τα σπίτια λυπημένα έγερναν, σιωπηρά έγερναν,
ο άνεμος χαμηλά σαν κλέφτης, παράνομος,
στους δρόμους απέναντι, απέναντι περνούσε,
και η θάλασσα ανήσυχη,
ανήσυχη μάζευε τα μικρά της, τα κύματά της.

Παρακάτω ένα μικρό απόσπασμα συνέντευξης στο youtube. Αναζητείστε εκεί  τα υπόλοιπα αποσπάσματα της συνέντευξης. Στο Βιβλιονετ υπάρχουν αρκετές κριτικές για την παρούσα ποιητική συλλογή.

http://www.vivlionet.gr/main.asp?page=showbook&bookid=156061 

ΑΣΚΗΣΕΙΣ ΣΤΑ ΛΑΤΙΝΙΚΑ - ΕΝΟΤΗΤΑ 36η

36. Manius Curius Dentātus maximā frugalitāte utebātur, quo facilius divitias contemnĕre posset. Die quodam Samnitium legāti ad eum venērunt. Ille se in scamno assidentem apud focum et ex ligneo catillo cenantem eis spectandum praebuit. Samnitium divitias contempsit et Samnītes paupertātem eius mirāti sunt. Nam cum ad eum magnum pondus auri publice missum attulissent, ut eo uterētur, vultum risu solvit et protinus dixit: " Supervacaneae, nē dicam ineptae, legatiōnis ministri, narrāte Samnitibus Manium Curium malle locupletibus imperāre quam ipsum fieri locuplētem; et mementōte me nec acie vinci nec pecuniā corrumpi posse".
 
                                                        ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
1. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται:
frugalitāte                        κλητική ενικού
Die quodam                  ονομαστική πληθυντικού
scamno                         αιτιατική πληθυντικού
focum                             ονομαστική ενικού
ligneo catillo                 ονομαστική πληθυντικού
paupertātem                αφαιρετική ενικού
pondus                          ονομαστική πληθυντικού
auri                               ονομαστική ενικού
ministri                           κλητική ενικού
locuplētem                     δοτική ενικού
acie                               γενική ενικού
vultum                           ονομαστική πληθυντικού
risu                                γενική ενικού

2. Να γράψετε τους τύπους που ζητούνται
utebātur                       β ενικό προστακτικής
posset                         β πληθυντικό υποτακτικής ενεστώτα
venērunt                        απαρέμφατο μέλλοντα
assidentem                 β ενικό οριστικής μέλλοντα
praebuit                       αφαιρετική σουπίνου
contempsit                  γενική γερουνδίου
mirāti sunt                    β πληθυντικό προστακτικής ενεστώτα
attulissent                    απαρέμφατο ενεστώτα
missum                         γ πληθυντικό υποτακτικής υπερσυντελίκου
dicam                          β ενικό προστακτικής ενεστώτα
 fieri                              β πληθυντικό προστακτικής ενεστώτα
mementōte                 β πληθυντικό προστακτικής ενεστώτα
vinci                                 αιτιατική σουπίνου
corrumpi                          β ενικό οριστικής παρακειμένου

3. Να γράψετε τον αντίστοιχο τύπο στους άλλους βαθμούς, όπου αυτό είναι δυνατό.
 maximā
facilius
ligneo
locuplētem
magnum
 
4. Να αναγνωρίσετε συντακτικά τις προτάσεις :     
quo facilius divitias contemnĕre posset /    
cum ad eum magnum pondus auri publice missum attulissent /  
ut eo uterētur /  
nē dicam :
 
5.Να χαρακτηριστούν συντακτικά οι τύποι:
 frugalitāte, facilius, se, assidentem, spectandum, eius ,pondus, auri,eo,risu, corrumpi
 
6. Στην άλλη φωνή:
Samnitium divitias contempsit
vultum risu solvit et protinus dixit
cum ad eum magnum pondus auri publice missum attulissent,
 
7. Να δηλωθεί ο σκοπός με 5 άλλους τρόπους:  spectandum
 
8. Να δηλωθεί η απαγόρευση με δύο τρόπους: narrāte Samnitibus
9.      α.   Die... venerunt : Σε πλάγιο με εξάρτηση: Aliquis dixit
         β.  Ministri...   locupletem  :   Σε πλάγιο με εξάρτηση : Manius   Curius   imperat  
         γ.  «Supervacaneae, ne dicam ineptae, legationis ministri,  narrate Samnitibus Manium Curium malle locupletibus imperare quam ipsum fieri   locupletem». Σε πλάγιο με εξάρτηση:  Manius admonuit  

10. Από πλάγιο σε ευθύ: narrate... locupletem./   mementote.., posse .
 
11.   Να γίνει αφαιρετική απόλυτη: cum (Samnites) magnum pondus auri attullissent .
 
12. Να ενωθούν και να γίνει μετοχική η πρώτη πρόταση:
                  Samnitium divitias contempsit et Samnites paupertatem eius mirati sunt/
                                (Manius Curius) vultum risu solvit et protinus dixit
13. . Nam cum ad eum magnum pondus auri publice missum attulissent, ut eo uteretur, vultum risu solvit et protinus dixit: Να αναγνωρίσετε τις δευτερεύουσες προτάσεις του παραπάνω αποσπάσματος και να αιτιολογήσετε την έγκλιση και τον χρόνο εκφοράς τους. 
14.   sanctum: να γράψετε την αιτιατική του πληθυντικού αριθμού στο συγκριτικό και στον υπερθετικό βαθμό, στο γένος που βρίσκεται. 
     facilius : να γράψετε τους τρεις βαθμούς του αντίστοιχου επιθέτου στην αφαιρετική του ενικού αριθμού στο αρσενικό γένος. 

Ένα παπαδιαμαντικό νησί και ο Παπαδιαμάντης του Λορεντζάτου.

Το 2011 χαρακτηρισμένο ως έτος Παπαδιαμάντη τέλειωσε και  τολμώ να πω πως τίμησε δεόντως το Σκιαθίτη λογοτέχνη, με συνέδριο στη Σκιάθο και στην Αθήνα, εκθέσεις εικαστικού περιεχομένου, μουσικές και άλλες εκδηλώσεις από φορείς και σχολεία, χωρίς αυτό να σημαίνει πως έχει εξαντληθεί στο ελάχιστο ο σχολιασμός και η μελέτη του του έργου του. Μάλλον τώρα αρχίζουμε: Στην εκπνοή του έτους εκδόθηκαν, δύο καλαίσθητα βιβλία στις εκδόσεις Ίκαρος από τον ακάματο μελετητή του Παπαδιαμάντη, το Ν. Δ. Τριανταφυλλόπουλο.

Το πρώτο με τίτλο «Ένα Νησί»   περιέχει τέσσερα  κείμενα από τα οποία το πρώτο  που δίνει και τον τίτλο στο τομίδιο προλόγισε το μυθιστόρημα του Χώλλ Κέϊν Ο Μαξιώτης (The Manxman), μεταφρασμένο αριστουργηματικά από τον Παπαδιαμάντη (Ίνδικτος, 2003).  «Θα γίνη ενα νησί για ξενοδόχους και για καρροτσέρηδες. Δεν θα είναι πλειο το Νησί τον Μαν, θα είναι το νησί του Μάντσεστερ.» Αυτά τα μελαγχολικά που προφητεύει ο Πήτος, ένας από τους δυο κεν¬τρικούς ήρωες του Μαξιώτη,  τα ξαναβρήκε, όχι προφητευμένα αλλά επαληθευμένα πια, σε τούτους τους στίχους της Τασούλας Καραγεωργίου:
δεν είναι η Σκιάθος σου αυτή
είναι μονάχα η πόλη — μια πόλη δίχως όνομα
                                               πόλη χωρίς σκοπό.
 Τη χαρτογράφηση και την απογραφή του Νησιού του Μαν βρήκε μπροστά του λίγο αργότερα ο εγκάτοικος ενός μικρότερου νησιού —που του μελλόταν επίσης να καταποντιστεί από τη φουσκονεριά των ξενοδοχείων— και αναγνώρισε στα πρόσωπα του κόσμου εκείνου τον δικό του κόσμο, και στο ριζικό του μακρινού τόπου τη μοίρα του δικού του. Πόσο να απέχει, εδώ το Νησί του Μαν από τη Σκιάθο; Παραπάνω από δυο τρεις απλωτές; Δύσκολα. 
Το επόμενο κείμενο «Εν Πάτμω» δημοσιεύτηκε ως επίμετρο στο βιβλίο Από το χάος στο χαρτί του Χρήστου Βακαλόπουλου (Εστία, 1995) και η κατανόηση του προϋποθέτει την ανάγνωση του μυθιστορήματος του ίδιου συγγραφέα "Η γραμμή του ορίζοντος" (Εστία, 1992) και των παπαδιαμαντικών Εμπόρων των Εθνών, καταδεικνύοντας έτσι τις εκλεκτικές συγγένειες του πρόωρα χαμένου συγγραφέα Χρήστου Βακαλόπουλου με τον Παπαδιαμάντη. Η Ρέα Φραντζή της "Γραμμής του Ορίζοντος" του Χρήστου Βακαλόπουλου συναντιέται σε κρίσιμη ώρα με τη Ναξιώτισσα Αυγούστα Μούχρα των "Εμπόρων των Εθνών".  Και το τρίτο κείμενο «Στην άκρη του γκρεμού», εισαγωγικό στα παπαδιαμαντικά Διηγήματα της Αγάπης του «Αρμού» (1993), κατανοείται ευκολότερα με τη βοήθεια της Γραμμής του ορίζοντος. Η Ρέα Φραντζή παρά την αρνησίσταυρη αδολεσχία χιλιάδων ψύχραιμων και σωφρόνων φίλων, στέκεται ακίνητη, μαγνητισμένη, μελαχροινή, χωρισμένη και κάνει ντροπαλά το σταυρό της δέκα βήματα από την άκρη του γκρεμού, όπως ο Γιωργής της Μπούρμπαινας ο νεαρός βαρκάρης στο τέλος του διηγήματος «Έρως- ήρως» που είναι στο χέρι του να σφαλίζει την πόρτα του ερωτικού του παραδείσου. «Κατέστειλε το πάθος, επραΰνθη, κατενύγη, έκλαυσε και εφάνη ήρως εις τον έρωτά του-έρωτα χριστιανικόν, αγνόν, ανοχής και φιλανθρωπίας». Για το τελευταίο κείμενο, το «Όνειρον Αλ. Παπαδιαμάντη, διηγηματογράφου και αμίσθου ιεροψάλτου», δεν υπάρχει ανάγκη πλοηγού, όπως επισημαίνει ο συγγραφέας. Δημοσιεύτηκε στην Καθημερινή τα Φώτα του 2002 και φαίνεται ότι διαβάστηκε από ελάχιστους, γιατί τα χιόνια της ημέρας κράτησαν μακριά από τις εφημερίδες τους περισσότερους αναγνώστες τους. Ένα απολαυστικότατο αφήγημα παπαδιαμαντικής τεχνοτροπίας.

Το αυλιδάκι του Παπαδιαμάντη στη Σκιάθο.

 Το δεύτερο βιβλίο με τίτλο «Ο Παπαδιαμάντης του Ζήσιμου Λορεντζάτου» περιλαμβάνει όλα όσα ο Ζ.Λ. είπε για τον   μεγάλο «εγκρατευτή» της γλώσσας μας. Τα κείμενα αυτά υπάρχουν  στις  Μελέτες του Λορεντζάτου. Προηγείται το χαϊκού για την Ακριβούλα του «Μυρολογιού της φώκιας», ως είδος εισαγωγής ή ως μότο όλης της συναγωγής. Ακολουθούν τα δοκίμια «Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης»( Α΄ και Β΄), το collectaneum 930 για «Τ’ Αγνάντεμα» και το πρώτο τμήμα από το δοκίμιο «Οι Ρωμιές» καθώς και μνείες από τις Μελέτες και ολόκληρα collectanea  από το ομότιτλο βιβλίο του. Απολαυστικότατα κείμενα συνθέτουν ένα ψηφιδωτό  που όντας συγκεντρωμένα εξυπηρετούν τον  παπαδιαμαντικό μελετητή και όχι μόνον. Ο Ν.Δ.Π. εύχεται αυτή τη μικρή συναγωγή να τη  διάβαζαν αρκετοί σχολικοί φιλόλογοι.